समानार्थी शब्द | Samanarthi Shabd Marathi Grammar Questions | प्रश्नसंच - 2

समानार्थी शब्द सराव प्रश्नसंच

Question : 1

पर्यायी उत्तरांतील समानार्थी शब्द नसलेली जोडी कोणती ?

❶ कुंजर – सारंग

❷ कनक – हेम

❸ अर्णव – अनिल

❹ भुज – बाहू

📝 स्पष्टीकरण : अर्णव म्हणजे समुद्र किंवा सागर, तर अनिल म्हणजे वारा. त्यामुळे हे दोन्ही शब्द समानार्थी नाहीत.
कुंजर म्हणजे हत्ती आणि सारंग हा हत्तीसाठी वापरला जाणारा शब्द आहे. कनक आणि हेम म्हणजे सोने. भुज आणि बाहू म्हणजे हात.
Key Points :
◾ अर्णव = समुद्र, सागर
◾ अनिल = वारा, पवन
◾ कनक = हेम = सोने

Question : 2

पोपट - या शब्दाचा समानार्थी शब्द कोणता ?

❶ खग

❷ शाखामृग

❸ सखा

❹ शुक

📝 स्पष्टीकरण : शुक हा पोपट या शब्दाचा समानार्थी शब्द आहे. खग म्हणजे पक्षी, शाखामृग म्हणजे माकड आणि सखा म्हणजे मित्र.
Key Points :
◾ शुक = पोपट
◾ खग = पक्षी
◾ शाखामृग = माकड

Question : 3

पर्यायी उत्तरांतील शब्दाच्या अर्थाच्या अनुषंगाने गटाबाहेरचा शब्द कोणता ?

❶ बिजली

❷ तडित

❸ सविता

❹ चपला

📝 स्पष्टीकरण : बिजली, तडित आणि चपला हे वीज या अर्थाचे समानार्थी शब्द आहेत. सविता म्हणजे सूर्य, त्यामुळे तो गटाबाहेरील शब्द आहे.
Key Points :
◾ बिजली = वीज
◾ तडित = वीज
◾ सविता = सूर्य
◾ चपला = वीज

Question : 4

'पाणी' या अर्थी खालील कोणता शब्द वापरला जात नाही ?

❶ उदक

❷ जल

❸ अंबू

❹ पल्लव

📝 स्पष्टीकरण : उदक, जल आणि अंबू हे पाणी या अर्थाचे समानार्थी शब्द आहेत. पल्लव म्हणजे कोवळे पान किंवा नवीन फुटलेली पालवी.
Key Points :
◾ उदक = पाणी
◾ जल = पाणी
◾ अंबू = पाणी
◾ पल्लव = कोवळी पालवी

Question : 5

'क्षमा' या शब्दाचा समानार्थी शब्द कोणता ?

❶ पत्नी

❷ संपत्ती

❸ पृथ्वी

❹ ललना

📝 स्पष्टीकरण : क्षमा या शब्दाचा एक अर्थ पृथ्वी असा होतो. तसेच क्षमा म्हणजे अपराधाबद्दल माफी देणे असाही अर्थ होतो.
Key Points :
◾ क्षमा = पृथ्वी
◾ क्षमा = माफी
◾ पृथ्वी या शब्दाचे समानार्थी शब्द - धरणी , धरती , वसुंधरा , धरित्री , भूमी , भू , मही , क्षमा , रसा , धरा

Question : 6

'भुंगा' या शब्दाला समानार्थी शब्द कोणता ?

❶ वसन

❷ लबाड

❸ अली

❹ तनुज

📝 स्पष्टीकरण : अली हा भुंगा या शब्दाचा समानार्थी शब्द आहे
Key Points :
◾ अली = भुंगा
◾ वसन = वस्त्र, कपडे
◾ तनुज = पुत्र

Question : 7

पुढीलपैकी कोणत्या गटातील शब्द समानार्थी आहेत ?

❶ गिरी, पर्वत, नग

❷ विहंग, अंडज, पादप

❸ चतुर, लबाड, चाकर

❹ प्रभाकर, दिनमणी, पंचानन

📝 स्पष्टीकरण : गिरी, पर्वत आणि नग हे तिन्ही शब्द पर्वत या अर्थाचे समानार्थी शब्द आहेत. इतर गटांमध्ये वेगवेगळ्या अर्थांचे शब्द एकत्र आलेले आहेत.
Key Points :
◾ गिरी = पर्वत
◾ नग = पर्वत
◾ विहंग = पक्षी
◾ पादप = वृक्ष

Question : 8

मुलगा या शब्दास पुढीलपैकी कोणकोणते अर्थ आहेत ?

❶ तनुज, तनय, नंदन

❷ गोविंद, श्रीपती, माधव

❸ नरेश, भूपती, भूपाल

❹ सुधाकर, हिमांशू, शशी

📝 स्पष्टीकरण : तनुज, तनय आणि नंदन हे मुलगा किंवा पुत्र या अर्थाचे समानार्थी शब्द आहेत. गोविंद, श्रीपती, माधव हे विष्णूचे किंवा श्रीकृष्णाचे नाम आहेत. नरेश, भूपती, भूपाल म्हणजे राजा. सुधाकर, हिमांशू, शशी म्हणजे चंद्र.
Key Points :
◾ तनुज = मुलगा
◾ तनय = मुलगा
◾ नंदन = पुत्र
◾ नरेश = राजा

Question : 9

'अनल' या शब्दाचा समानार्थी शब्द कोणता ?

❶ अग्नी

❷ जंगल

❸ साप

❹ पक्षी

📝 स्पष्टीकरण : अनल म्हणजे अग्नी. त्यामुळे पर्याय 1 योग्य आहे.
Key Points :
◾ अनल = अग्नी
◾ पावक = अग्नी
◾ वह्नि = अग्नी
◾ जंगल = वन

Question : 10

'नाश' या शब्दाचा समानार्थी शब्द असलेले वाक्य ओळखा

❶ पृथ्वीचा स्तर बिघडला आहे

❷ पृथ्वीचा अक्ष हलला आहे

❸ पृथ्वीचे अस्तर दुभंगले आहे

❹ पृथ्वीचा क्षय ठरलेला आहे

📝 स्पष्टीकरण : क्षय या शब्दाचा अर्थ नाश, झीज किंवा घट असा होतो. त्यामुळे 'पृथ्वीचा क्षय ठरलेला आहे' हे वाक्य योग्य आहे.
Key Points :
◾ क्षय = नाश
◾ क्षय = झीज किंवा घट
◾ नाश = विनाश, विध्वंस

Question : 11

'पृथ्वी' या अर्थी खालील कोणता शब्द योजिला जात नाही ?

❶ अवनी

❷ धरा

❸ भूमी

❹ सविता

📝 स्पष्टीकरण : अवनी, धरा आणि भूमी हे पृथ्वी या अर्थाचे समानार्थी शब्द आहेत. सविता म्हणजे सूर्य, त्यामुळे हा पृथ्वीचा समानार्थी शब्द नाही.
Key Points :
◾ अवनी = पृथ्वी
◾ धरा = पृथ्वी
◾ भूमी = पृथ्वी
◾ सविता = सूर्य

Question : 12

अयोग्य जोडी असलेला पर्याय निवडा

❶ कमळ – पद्म

❷ काळोख – तम

❸ चंद्र – अवनी

❹ दिवस – अहन

📝 स्पष्टीकरण : चंद्र – अवनी ही अयोग्य जोडी आहे. अवनी म्हणजे पृथ्वी, तर चंद्रासाठी सुधाकर, शशी, हिमांशू, इंदू असे शब्द वापरले जातात. कमळ = पद्म, काळोख = तम आणि दिवस = अहन या योग्य जोड्या आहेत.
Key Points :
◾ पद्म = कमळ
◾ तम = काळोख
◾ अवनी = पृथ्वी
◾ अहन = दिवस

Question : 13

'अमृत' या शब्दाला समानार्थी शब्द निवडा

❶ सूधा किंवा पीयूष

❷ मनोहर किंवा सुरेख

❸ प्रारंभ किंवा आरंभ

❹ अग्नी किंवा विस्तव

📝 स्पष्टीकरण : सूधा आणि पीयूष हे अमृत या शब्दाचे समानार्थी शब्द आहेत. मनोहर, सुरेख म्हणजे सुंदर. प्रारंभ, आरंभ म्हणजे सुरुवात आणि अग्नी, विस्तव म्हणजे आग.
Key Points :
◾ अमृत = सूधा
◾ अमृत = पीयूष
◾ आरंभ = प्रारंभ
◾ विस्तव = अग्नी

Question : 14

अयोग्य जोडी असलेला पर्याय निवडा

❶ अनल – चपला

❷ अही – भुजंग

❸ भार्या – कांता

❹ कपी – मर्कट

📝 स्पष्टीकरण : अनल म्हणजे अग्नी, तर चपला म्हणजे वीज. त्यामुळे ही जोडी अयोग्य आहे. अही – भुजंग म्हणजे साप, भार्या – कांता म्हणजे पत्नी आणि कपी – मर्कट म्हणजे माकड.
Key Points :
◾ अनल = अग्नी
◾ चपला = वीज
◾ अही = भुजंग = साप
◾ कपी = मर्कट = माकड

Question : 15

चंद्र या शब्दाला समानार्थी शब्द ओळखा

❶ भास्कर

❷ सुधाकर

❸ प्रभाकर

❹ दिवाकर

📝 स्पष्टीकरण : सुधाकर हा चंद्राचा समानार्थी शब्द आहे. भास्कर, प्रभाकर आणि दिवाकर हे सूर्याचे समानार्थी शब्द आहेत.
Key Points :
◾ सुधाकर = चंद्र
◾ शशी = चंद्र
◾ हिमांशू = चंद्र
◾ भास्कर = सूर्य

Question : 16

'अनघ' या शब्दाचा अर्थ कोणता ?

❶ ढग

❷ मुलगा

❸ निष्पाप

❹ सुंदर

📝 स्पष्टीकरण : अनघ म्हणजे निष्पाप, निर्दोष किंवा पापरहित. त्यामुळे पर्याय 3 योग्य आहे.
Key Points :
◾ अनघ = निष्पाप
◾ अनघ = निर्दोष
◾ अनघ = पापरहित
◾ तनुज = मुलगा

Question : 17

'दास' या अर्थाचा पुढीलपैकी कोणता शब्द नाही ?

❶ किंकर

❷ सेवक

❸ अनुचर

❹ अधम

📝 स्पष्टीकरण : अधम म्हणजे नीच, कनिष्ठ किंवा हलका दर्जाचा. त्यामुळे तो दास या अर्थाचा समानार्थी शब्द नाही. किंकर आणि अनुचर हे सेवक किंवा दास या अर्थाने वापरले जातात. दिलेल्या प्रश्नानुसार योग्य उत्तर पर्याय 4 आहे.
Key Points :
◾ दास = सेवक
◾ किंकर = सेवक
◾ अनुचर = सेवक, पाठोपाठ जाणारा
◾ अधम = नीच

Question : 18

'धुरीण' म्हणजे ------------

❶ पुढारी

❷ तरुण

❸ म्हातारु

❹ लबाड

📝 स्पष्टीकरण : धुरीण म्हणजे पुढारी, नेता किंवा एखाद्या क्षेत्रातील प्रमुख व्यक्ती. त्यामुळे पर्याय 1 योग्य आहे.
Key Points :
◾ धुरीण = पुढारी
◾ धुरीण = नेता
◾ धुरीण = प्रमुख व्यक्ती
◾ म्हातारु = वृद्ध

Question : 19

पुढीलपैकी चुकीची जोडी ओळखा

❶ खूण – चिन्ह

❷ खग – पक्षी

❸ काळोख – अंधार

❹ कुरूप – कंजूष

📝 स्पष्टीकरण : कुरूप म्हणजे विद्रूप किंवा सुंदर नसलेला, तर कंजूष म्हणजे कृपण. त्यामुळे ही जोडी चुकीची आहे. खूण = चिन्ह, खग = पक्षी आणि काळोख = अंधार या योग्य जोड्या आहेत.
Key Points :
◾ खूण = चिन्ह
◾ खग = पक्षी
◾ काळोख = अंधार
◾ कुरूप = विद्रूप
◾ कंजूष = कृपण

Question : 20

खालील शब्दांपैकी विसंगत शब्द ओळखा

❶ क्षीर

❷ सलिल

❸ उदक

❹ नीरा

📝 स्पष्टीकरण : सलिल, उदक आणि नीरा हे पाणी या अर्थाचे शब्द आहेत. क्षीर म्हणजे दूध. त्यामुळे क्षीर हा विसंगत शब्द आहे.
Key Points :
◾ क्षीर = दूध
◾ सलिल = पाणी
◾ उदक = पाणी
◾ नीरा = पाणी

Question : 21

पुढीलपैकी समानार्थी शब्दांचा चुकीचा गट ओळखा

❶ नदी – तटिनी, सरिता, जल

❷ वीज – चपला, बिजली, तडित

❸ पक्षी – खग, द्विज, विहग

❹ कमळ – पंकज, सरोज, अंबुज

📝 स्पष्टीकरण : तटिनी आणि सरिता म्हणजे नदी; परंतु जल म्हणजे पाणी. त्यामुळे नदी – तटिनी, सरिता, जल हा गट चुकीचा आहे. वीज, पक्षी आणि कमळ यांचे इतर दिलेले शब्द समानार्थी आहेत.
Key Points :
◾ तटिनी = नदी
◾ सरिता = नदी
◾ जल = पाणी
◾ तडित = वीज
◾ पंकज = कमळ

Question : 22

दिलेल्या शब्दासाठी समानार्थी शब्द ओळखा – 'धुरीण'

❶ नेता

❷ धूळ

❸ स्थीर

❹ अग्नी

📝 स्पष्टीकरण : धुरीण म्हणजे नेता, पुढारी किंवा प्रमुख व्यक्ती. त्यामुळे नेता हा योग्य समानार्थी शब्द आहे.
Key Points :
◾ धुरीण = नेता
◾ धुरीण = पुढारी
◾ धुरीण = प्रमुख
◾ अग्नी = अनल

Question : 23

'हलाहल' या शब्दाचा अर्थ काय ?

❶ अमृत

❷ विष

❸ हाल

❹ नांगर

📝 स्पष्टीकरण : हलाहल म्हणजे अत्यंत तीव्र विष. समुद्रमंथनाच्या कथेत निघालेले विष हलाहल म्हणून प्रसिद्ध आहे.
Key Points :
◾ हलाहल = विष
◾ हलाहल = गरळ
◾ अमृत = पीयूष, सुधा
◾ समुद्रमंथनातून हलाहल विष प्रकट झाले

Question : 24

'पाणि' या शब्दाचा अर्थ काय ?

❶ जल

❷ हात

❸ जीवन

❹ अमृत

📝 स्पष्टीकरण : पाणि हा संस्कृत शब्द असून त्याचा अर्थ हात असा होतो. त्यामुळे पर्याय 2 योग्य आहे. येथे 'पाणी' आणि 'पाणि' या शब्दांतील फरक लक्षात ठेवणे महत्त्वाचे आहे.
Key Points :
◾ पाणि = हात
◾ पाणी = जल
◾ जल = पाणी
◾ पाणि हा संस्कृत शब्द आहे

Question : 25

'स्त्री' या अर्थाचा पुढीलपैकी कोणता शब्द नाही ?

❶ वनिता

❷ ललना

❸ नारी

❹ कन्या

📝 स्पष्टीकरण : वनिता, ललना आणि नारी हे स्त्री या अर्थाचे शब्द आहेत. कन्या म्हणजे मुलगी किंवा अविवाहित मुलगी. त्यामुळे दिलेल्या प्रश्नानुसार कन्या हा स्त्री या अर्थाचा समानार्थी शब्द नाही.
Key Points :
◾ वनिता = स्त्री
◾ ललना = स्त्री
◾ नारी = स्त्री
◾ कन्या = मुलगी

Your Scorecard

Total Questions 0

Solved Question 0

Correct 0

Wrong 0

Final Score :   0 / 0