विशेषण व विशेषणाचे प्रकार मराठी व्याकरण प्रश्न | Visheshan Marathi Grammar Question | प्रश्नसंच - 2

मराठी व्याकरण प्रश्न

Question : 1

नामाची व्याप्ती मर्यादित करणाऱ्या विकारी शब्दास काय म्हणतात ?

❶ सर्वनाम

❷ विशेषण

❸ क्रियाविशेषण

❹ क्रियापद

📝स्पष्टीकरण : नामाची व्याप्ती म्हणजे नामाने निर्देश केलेल्या व्यक्ती, वस्तू किंवा घटकांचा आवाका. हा आवाका मर्यादित करणाऱ्या विकारी शब्दाला विशेषण म्हणतात. विशेषण नामाचा गुण, संख्या, आकार, रंग, प्रकार इत्यादींची माहिती देते.
Key Points :
 ◾ विशेषण नामाची व्याप्ती मर्यादित करते.
 ◾ विशेषण हा विकारी शब्दप्रकार आहे.
 ◾ विशेषण नामाबद्दल अधिक माहिती सांगते.

Question : 2

योग्य पर्याय निवडा -
  1 ) विशेषण नामाची व्याप्ती मर्यादित करते
  2 ) विशेषण नामाबद्दल अधिक माहिती सांगते
  3 ) विशेषण अविकारी असते
 4 ) विशेषण नामप्रमाणे वापरता येत नाही ?

❶ 1 आणि 2 बरोबर

❷ 1, 3 आणि 4 बरोबर

❸ 2 आणि 4 बरोबर

❹ वरील सर्व बरोबर

📝स्पष्टीकरण : विशेषण हे नामाची व्याप्ती मर्यादित करते आणि नामाबद्दल अधिक माहिती सांगते. त्यामुळे विधाने 1 आणि 2 बरोबर आहेत. विशेषण अविकारी नसून विकारी असू शकते आणि काही विशेषणे नामाप्रमाणेही वापरली जाऊ शकतात. म्हणून 3 आणि 4 ही विधाने अचूक नाहीत.
Key Points :
 ◾ विशेषण नामाची व्याप्ती मर्यादित करते.
 ◾ विशेषण नामाची अधिक माहिती देते.
 ◾ विशेषण अविकारी असते हे विधान चुकीचे आहे.

Question : 3

 1 ) नामे, सर्वनामे, धातूसाधिते यांचा विशेषणाप्रमाणे वापर होतो
  2 ) विशेषणे नामापूर्वी तसेच नामानंतर सुद्धा वापरता येतात

❶ फक्त 1 बरोबर

❷ फक्त 2 बरोबर

❸ 1 आणि 2 दोन्ही बरोबर

❹ 1 आणि 2 दोन्ही चूक

📝स्पष्टीकरण : मराठीत नामे, सर्वनामे आणि धातूसाधित शब्द यांचा विशेषणाप्रमाणे उपयोग होऊ शकतो. तसेच विशेषणे नामाच्या पूर्वी किंवा नंतर येऊ शकतात. त्यामुळे दोन्ही विधाने योग्य आहेत.
Key Points :
 ◾ नाम, सर्वनाम आणि धातुसाधित शब्द विशेषणाप्रमाणे वापरता येतात.
 ◾ विशेषण नामापूर्वी येऊ शकते.
 ◾ विशेषण नामानंतरही येऊ शकते.

Question : 4

एखाद्या नामाबद्दल अधिक माहिती सांगण्यासाठी नामापूर्वी सर्वनामाचा उपयोग केल्यास अशा सर्वनामास काय म्हणतात ?

❶ नामसाधित विशेषण

❷ आधि विशेषण

❸ सर्वनामिक विशेषण

❹ विधि विशेषण

📝स्पष्टीकरण : नामापूर्वी सर्वनामाचा उपयोग करून त्या नामाबद्दल अधिक माहिती दिली जाते, तेव्हा त्या सर्वनामाला सर्वनामिक विशेषण म्हणतात. उदाहरणार्थ, 'माझा घोडा' या शब्दसमूहात 'माझा' हे सर्वनाम असून ते 'घोडा' या नामाबद्दल माहिती देते.
Key Points :
 ◾ सर्वनामाचा विशेषणाप्रमाणे उपयोग झाल्यास सर्वनामिक विशेषण म्हणतात.
 ◾ सर्वनामिक विशेषण सामान्यतः नामाबद्दल अधिक माहिती देते.
 ◾ 'माझा घोडा' हे सर्वनामिक विशेषणाचे उदाहरण आहे.

Question : 5

एखाद्या नामाबद्दल अधिक माहिती सांगण्यासाठी जेव्हा दुसऱ्या एखाद्या नामाचाच वापर केला जातो तेव्हा त्यास ------------ विशेषण म्हणतात

❶ नामसाधित विशेषण

❷ धातुसाधित विशेषण

❸ सर्वनामिक विशेषण

❹ अव्ययसाधित विशेषण

📝स्पष्टीकरण : एखाद्या नामाबद्दल अधिक माहिती सांगण्यासाठी दुसऱ्या नामाचा विशेषणाप्रमाणे उपयोग केला जातो, तेव्हा त्याला नामसाधित विशेषण म्हणतात. अशा विशेषणाची निर्मिती नामापासून झालेली असते.
Key Points :
 ◾ नामापासून तयार झालेले विशेषण म्हणजे नामसाधित विशेषण.
 ◾ नामसाधित विशेषण नामाबद्दल अधिक माहिती देते.
 ◾ 'पुणेरी फेटा' हे नामसाधित विशेषणाचे उदाहरण आहे.

Question : 6

योग्य विधान निवडा ?

❶ विशेषण हे विशेष्याच्या लिंग, वचनाप्रमाणे बदलते

❷ विशेषण हे अविकारी आहे

❸ विशेषण हे अव्यय आहे

❹ क्रियाविशेषण हे नामाला लागते

📝स्पष्टीकरण :विशेषण हे विशेष्याच्या लिंग, वचनाप्रमाणे बदलते हे विधान योग्य आहे, कारण - विशेष्य म्हणजे असे नाम (noun) किंवा सर्वनाम (pronoun) ज्याबद्दल विशेषण अधिक माहिती देते.
दुसऱ्या शब्दांत, ज्या शब्दाचे वर्णन विशेषण करते त्याला विशेष्य म्हणतात.
उदाहरणार्थ : सुंदर मुलगा ( येथे : सुंदर - विशेषण आहे तर ; मुलगा - विशेष्य आहे).
विशेषण हे नामाबद्दल (विशेष्याबद्दल) अधिक माहिती देणारे शब्द आहेत.
मराठी व्याकरणाचा एक महत्त्वाचा नियम असा आहे की, काही विशेषणे ही त्यांच्या विशेष्याच्या लिंग आणि वचनानुसार बदलतात.
1. लिंगानुसार बदल : पुल्लिंग : चांगला मुलगा (चांगला - पुल्लिंगी विशेषण) स्त्रीलिंग : चांगली मुलगी (चांगली - स्त्रीलिंगी विशेषण) नपुंसकलिंग : चांगले घर (चांगले - नपुंसकलिंगी विशेषण)
2. वचनानुसार बदल : एकवचन : पिवळा झेंडा (पिवळा - एकवचनी विशेषण) अनेकवचन : पिवळे झेंडे (पिवळे - अनेकवचनी विशेषण) म्हणजे येथे नामाचे/विशेष्याचे लिंग किंवा वचन बदलले की विशेषणाचे रूप बदलते.
टीप : काही विशेषणे अशी आहेत जी लिंग आणि वचनानुसार बदलत नाहीत. त्यांना अविकारी विशेषणे म्हणतात.
उदाहरणार्थ : कठोर - कठोर माणूस, कठोर बाई, कठोर बोलणे सुंदर - सुंदर फूल, सुंदर फुले, सुंदर मुलगी.
या उदाहरणांवरून स्पष्ट होते की, नामाचे किंवा विशेष्याचे लिंग किंवा वचन बदलले तरी विशेषण बदलत नाही.
म्हणजेच काही विशेषणे विकारी असतात तर काही अविकारी असतात.
विशेषण हे अविकारी आहे. हे विधान अयोग्य आहे, कारण - काही विशेषणे अविकारी असली तरी, सर्वच विशेषणे अविकारी नाहीत. जी विशेषणे लिंग, वचनानुसार बदलतात त्यांना विकारी विशेषणे म्हणतात. विशेषण हे अव्यय आहे. हे विधान अयोग्य आहे, कारण - अव्यय म्हणजे ज्या शब्दांमध्ये लिंग, वचन किंवा विभक्तीनुसार कोणताही बदल होत नाही. विशेषण हे अव्यय नसते, कारण ते विशेष्याच्या लिंग आणि वचनानुसार बदलते.
क्रियाविशेषण हे नामाला लागते. हे विधान अयोग्य आहे. कारण - क्रियाविशेषण हे क्रियापदाबद्दल अधिक माहिती देते. ते नामाला लागत नाही
Key Points :
 ◾ विशेषण विशेष्याशी संबंधित असते.
 ◾ विकारी विशेषणात लिंग आणि वचनानुसार बदल होतो.
 ◾ क्रियाविशेषणाचा संबंध क्रियापदाशी असतो.

Question : 7

विशेषण या शब्दजातीमध्ये -----------
  1 ) विशेषणे नामाचा गुणधर्म सांगतात
  2 ) विशेषणांचा वाक्यात स्वतंत्रपणे उपयोग होतो
 3 ) विशेषणांना लिंगवचनाचे विकार होतात
 4 ) सर्व विशेषणे विकारी असतात
  वरीलपैकी कोणती विधाने अचूक आहेत ?

❶ फक्त 2

❷ फक्त 1 आणि 3

❸ फक्त 3

❹ वरीलपैकी एकही नाही

📝स्पष्टीकरण : विशेषण नामाचा गुणधर्म, अवस्था किंवा वैशिष्ट्य सांगते. विकारी विशेषणांना विशेष्याच्या लिंग व वचनानुसार विकार होतात. मात्र सर्व विशेषणे विकारी नसतात. त्यामुळे 1 आणि 3 ही विधाने अचूक आहेत.
Key Points :
 ◾ विशेषण नामाचा गुणधर्म किंवा वैशिष्ट्य सांगते.
 ◾ विकारी विशेषणांना लिंगवचनाचे विकार होतात.
 ◾ सर्व विशेषणे विकारी असतात हे विधान अचूक नाही.

Question : 8

पुढील विधाने वाचा
  1 ) विशेषण ही विकारी शब्दजाती आहे तथापि काही विशेषणे विशेषाच्या लिंग वचनानुसार बदलत नाही
  2 ) नामापूर्वी येणाऱ्या विशेषणाला विधी विशेषण, तर नामानंतर येणाऱ्या विशेषणाला अधि विशेषण म्हणतात
  3 ) वाक्यात नाम नसते तेव्हा विशेषणही नसते

❶ 1 आणि 2 बरोबर

❷ 1 आणि 3 बरोबर

❸ फक्त 2 बरोबर

❹ वरील सर्व बरोबर

📝स्पष्टीकरण : विशेषण ही विकारी शब्दजाती आहे, तथापि काही विशेषणे विशेषाच्या लिंग वचनानुसार बदलत नाही. हे विधान योग्य आहे .
कारण - विशेषणे त्यांच्या नामाप्रमाणे (विशेष्याप्रमाणे) लिंग आणि वचनानुसार बदलतात, म्हणून त्यांना 'विकारी' म्हणतात.
उदा. चांगला मुलगा, चांगली मुलगी, चांगले घर.
परंतु, काही विशेषणे अशी आहेत जी कधीच बदलत नाहीत. त्यांना 'अविकारी विशेषणे' म्हणतात.
उदा. सुंदर फूल, सुंदर फुले. इथे 'सुंदर' विशेषण बदलत नाही. त्यामुळे हे विधान बरोबर आहे.
2. नामापूर्वी येणाऱ्या विशेषणाला विधी विशेषण, तर नामानंतर येणाऱ्या विशेषणाला अधि विशेषण म्हणतात.
हे विधान अयोग्य आहे. कारण - या व्याख्येच्या उलट विधान योग्य आहे. नामापूर्वी येणाऱ्या विशेषणाला अधि-विशेषण म्हणतात.
उदा. मोठा मुलगा. ('मोठा' हे विशेषण 'मुलगा' या नामापूर्वी आले आहे.)
नामानंतर येणाऱ्या विशेषणाला विधी-विशेषण म्हणतात.
उदा. तो मुलगा मोठा आहे. ('मोठा' हे विशेषण 'मुलगा' या नामानंतर आले आहे).
3. वाक्यात नाम नसते तेव्हा विशेषणही नसते. हे विधान योग्य आहे.
कारण - विशेषणाचे मुख्य कार्य नामाबद्दल (विशेष्याबद्दल) अधिक माहिती देणे आहे.
जर वाक्यात नामच नसेल, तर विशेषण कोणाबद्दल माहिती देणार ? म्हणून, जेथे नाम असते तेथेच विशेषण असू शकते
Key Points :
 ◾ काही विशेषणे लिंग व वचनानुसार बदलत नाहीत.
 ◾ नामापूर्वी येणाऱ्या विशेषणाचा एक प्रकार विधी विशेषण म्हणून ओळखला जातो.
 ◾ नाम नसले तरी विशेषणाचा संदर्भानुसार उपयोग होऊ शकतो.

Question : 9

खालील विधाने वाचा व योग्य पर्याय निवडा
  1 ) जो विकारी शब्द नामाची व्याप्ती मर्यादित करतो त्यास विशेषण म्हणतात
  2 ) ज्या शब्दापासून कालगत क्रियेचा बोध होतो त्या शब्दास क्रियापदे असे म्हणतात
 3 ) सर्वनाम ही नामाप्रमाणे लिंग, वचन व विभक्ती विकार धारण करणारी शब्द जात नाही तर ती स्वतंत्र आहे

❶ 1 आणि 2

❷ 2 आणि 3

❸ फक्त 2

❹ वरील सर्व

📝स्पष्टीकरण : नामाची व्याप्ती मर्यादित करणाऱ्या विकारी शब्दाला विशेषण म्हणतात, हे पहिले विधान योग्य आहे. ज्या शब्दातून कालगत क्रियेचा बोध होतो त्याला क्रियापद म्हणतात, त्यामुळे दुसरे विधानही योग्य आहे. सर्वनामाला लिंग, वचन आणि विभक्तीचे विकार होऊ शकतात, म्हणून तिसरे विधान चुकीचे आहे.
Key Points :
 ◾ नामाची व्याप्ती मर्यादित करणारा शब्द म्हणजे विशेषण.
 ◾ क्रियापदातून क्रियेचा आणि काळाचा बोध होतो.
 ◾ सर्वनामाला लिंग, वचन आणि विभक्तीचे विकार होऊ शकतात.

Question : 10

विशेष्य म्हणजे -

❶ विशेषण म्हणजे विशेष्य

❷ विशेषण ज्या नामाची विशेष्य माहिती सांगते ते विशेष्य

❸ नामाबद्दल विशेष माहिती देणारा शब्द म्हणजे विशेष्य

❹ यापैकी नाही

📝स्पष्टीकरण : विशेषण ज्या नामाचा गुण, संख्या, अवस्था किंवा वैशिष्ट्य सांगते त्या नामाला विशेष्य म्हणतात. उदाहरणार्थ, 'सुंदर फूल' या शब्दसमूहात 'सुंदर' हे विशेषण असून 'फूल' हे विशेष्य आहे.
Key Points :
 ◾ विशेषण ज्याबद्दल माहिती देते ते विशेष्य.
 ◾ विशेष्य प्रामुख्याने नाम असते.
 ◾ 'सुंदर फूल' मध्ये 'फूल' हे विशेष्य आहे.

Question : 11

योग्य विधान / विधाने असलेला पर्याय निवडा
  1 ) नामाबद्दल माहिती सांगणारा शब्द वाक्यात कोठेही असला तरी तो विशेषणच असतो
  2 ) विशेषणाला विभक्तीचे प्रत्यय वापरले जात नाहीत परंतु नाम म्हणून उपयोग केल्यास विभक्तीचे प्रत्यय वापरले जातात
 3 ) वाक्यात विशेषणाला स्वतंत्र असे स्थान नाही म्हणून नामाचे जे लिंग व वचन असते तेच विशेषणाचे असते

❶ 1 आणि 2

❷ 2 आणि 3

❸ फक्त 2

❹ वरील सर्व

📝स्पष्टीकरण :1. नामाबद्दल माहिती सांगणारा शब्द वाक्यात कोठेही असला तरी तो विशेषणच असतो .
हे विधान योग्य आहे . कारण - विशेषण हे नेहमी नामाबद्दल (विशेष्याबद्दल) अधिक माहिती देते. वाक्यात त्याचे स्थान बदलले तरी ते विशेषणच राहते. उदा. 'तो मुलगा मोठा आहे' या वाक्यात 'मोठा' हे विशेषण आहे, जे नामानंतर आले आहे.
परंतु, 'तो मोठा मुलगा आहे' या वाक्यात ते नामापूर्वी आले आहे. दोन्ही ठिकाणी तो विशेषणच आहे, मात्र त्याचे स्थान वेगवेगळे आहे. त्यामुळे 'कोठेही असला तरी ते विशेषणच असते.
2. विशेषणाला विभक्तीचे प्रत्यय वापरले जात नाहीत, परंतु नाम म्हणून उपयोग केल्यास विभक्तीचे प्रत्यय वापरले जातात .
हे विधान योग्य आहे. कारण - सामान्यतः विशेषणांना विभक्ती प्रत्यय लागत नाहीत.
उदा. 'मोठ्या मुलास' इथे 'मोठा' हे विशेषण आहे. इथे विशेषणाला प्रत्यय लागत नाही. परंतु, काही वेळा विशेषणाचा उपयोग नाम म्हणून केला जातो.
उदा. 'श्रीमंतानी गरिबांची काळजी घ्यावी.' येथे 'श्रीमंत' आणि 'गरिब' हे विशेषण असले तरी, त्यांचा उपयोग नाम म्हणून केला आहे आणि त्यांना विभक्ती प्रत्यय लागला आहे.
3. वाक्यात विशेषणाला स्वतंत्र असे स्थान नाही, म्हणून नामाचे जे लिंग व वचन असते तेच विशेषणाचे असते. हे विधान योग्य आहे .
कारण - विशेषण हे नेहमी नामाच्या (विशेष्याच्या) साथीने येते. त्याला स्वतःचे स्वतंत्र अस्तित्व नाही. त्यामुळे, ज्या नामाबद्दल ते माहिती देते, त्याच नामाचे लिंग आणि वचन विशेषणाला लागू होते.
उदा. चांगला मुलगा येथे दोन्ही पुल्लिंगी आहेत. चांगली मुलगी येथे दोन्ही स्त्रीलिंगी आहेत
Key Points :
 ◾ विशेषणाचा मुख्य संबंध विशेष्याशी असतो.
 ◾ विशेषण नामासारखे वापरल्यास विभक्तीप्रत्यय लागू होऊ शकतात.
 ◾ विशेषणाचे लिंग व वचन विशेष्याशी संबंधित असते.

Question : 12

पिकलेला आंबा, रांगणारे मूल, वाहती नदी - या शब्दातील पिकलेला, रांगणारे, वाहती हे शब्द त्यांच्यापुढे क्रमाने येणाऱ्या कोणत्या प्रकारची विशेषणे आहेत ?

❶ नामसाधित

❷ धातुसाधित

❸ सार्वजनिक

❹ अव्ययसाधित

📝स्पष्टीकरण : 'पिकलेला', 'रांगणारे' आणि 'वाहती' हे शब्द अनुक्रमे पिकणे, रांगणे आणि वाहणे या धातूंपासून तयार झाले आहेत आणि नामाची विशेषता सांगतात. म्हणून त्यांना धातुसाधित विशेषण म्हणतात.
Key Points :
 ◾ धातूपासून तयार झालेले विशेषण म्हणजे धातुसाधित विशेषण.
 ◾ 'पिकलेला आंबा' हे धातुसाधित विशेषणाचे उदाहरण आहे.
 ◾ 'रांगणारे मूल' आणि 'वाहती नदी' ही उदाहरणेही धातुसाधित आहेत.

Question : 13

'समीरने थंडगार पाणी पिले.' या वाक्यातील विशेषण ओळखा ?

❶ समीर

❷ थंडगार

❸ पाणी

❹ पिले

📝स्पष्टीकरण : वाक्यात 'थंडगार' हा शब्द 'पाणी' या नामाचा गुणधर्म सांगतो. त्यामुळे 'थंडगार' हे विशेषण आहे. 'समीरने' कर्ता, 'पाणी' नाम आणि 'पिले' क्रियापद आहे.
Key Points :
 ◾ 'थंडगार' हा शब्द 'पाणी' या नामाची विशेषता सांगतो.
 ◾ विशेषण विशेष्याची माहिती देते.
 ◾ 'पाणी' हे या वाक्यात विशेष्य आहे.

Question : 14

'नागपुरी' हा विशेषणाचा पुढीलपैकी कोणता उपप्रकार आहे ?

❶ नामसाधित

❷ अव्ययसाधित

❸ सार्वनामिक

❹ धातुसाधित

📝स्पष्टीकरण : 'नागपुरी' हा शब्द 'नागपूर' या नामापासून तयार झालेला आहे. नामापासून तयार झालेले विशेषण म्हणजे नामसाधित विशेषण. त्यामुळे 'नागपुरी' हा नामसाधित विशेषणाचा प्रकार आहे.
Key Points :
 ◾ 'नागपुरी' हा नामापासून तयार झालेला शब्द आहे.
 ◾ नामापासून तयार झालेले विशेषण म्हणजे नामसाधित विशेषण.
 ◾ नामसाधित विशेषण नामाशी विशेष संबंध दर्शवू शकते.

Question : 15

'निलू नावाचा काळा कुत्रा होता.' या वाक्यातील विशेषण ओळखा ?

❶ निलू

❷ नाव

❸ काळा

❹ कुत्रा

📝स्पष्टीकरण : 'काळा' हा शब्द 'कुत्रा' या नामाचा रंग किंवा गुणधर्म सांगतो. त्यामुळे 'काळा' हे विशेषण आहे. 'कुत्रा' हे विशेष्य असून 'निलू' हे नाव आहे.
Key Points :
 ◾ 'काळा' हा गुणविशेषणाचा उपयोग आहे.
 ◾ 'कुत्रा' हे विशेष्य आहे.
 ◾ विशेषण विशेष्याचा गुणधर्म स्पष्ट करते.

Question : 16

'माझा घोडा फारच सुंदर आहे' या वाक्यातील सार्वनामिक विशेषण ओळखा ?

❶ घोडा

❷ माझा

❸ सुंदर

❹ फारच

📝स्पष्टीकरण : 'माझा' हा शब्द सर्वनाम असून तो 'घोडा' या नामापूर्वी येऊन त्याबद्दल अधिक माहिती देतो. त्यामुळे त्याचा विशेषणाप्रमाणे उपयोग झाला आहे. म्हणून 'माझा' हे सार्वनामिक विशेषण आहे.
Key Points :
 ◾ 'माझा' हे सर्वनाम आहे.
 ◾ नामापूर्वी आल्याने त्याचा विशेषणाप्रमाणे उपयोग झाला आहे.
 ◾ अशा उपयोगाला सार्वनामिक विशेषण म्हणतात.

Question : 17

त्याला पुणेरी फेटा शोभून दिसतो. अधोरेखित शब्दातील विशेषणाचा प्रकार ओळखा ?

❶ नामसाधित विशेषण

❷ अव्ययसाधित विशेषण

❸ आवृत्तीवाचक

❹ क्रमवाचक

📝स्पष्टीकरण : 'पुणेरी' हा शब्द पुणे या नामापासून तयार झाला आहे. 'पुणेरी फेटा' या शब्दसमूहात 'पुणेरी' हा 'फेटा' या नामाची विशेष माहिती देतो. त्यामुळे तो नामसाधित विशेषण आहे.
Key Points :
 ◾ 'पुणेरी' हे 'पुणे' या नामापासून तयार झाले आहे.
 ◾ नामापासून तयार झालेले विशेषण नामसाधित असते.
 ◾ 'पुणेरी फेटा' हे नामसाधित विशेषणाचे उदाहरण आहे.

Question : 18

मांढरदेवीच्या यात्रेला पुष्कळ लोक आले होते. अधोरेखित शब्दातील विशेषणाचा प्रकार ओळखा ?

❶ आवृत्ती वाचक

❷ क्रमवाचक

❸ गणनावाचक

❹ अनिश्चित

📝स्पष्टीकरण : 'पुष्कळ' हा शब्द लोकांची निश्चित संख्या न सांगता अधिक प्रमाण दर्शवतो. त्यामुळे 'पुष्कळ' हे अनिश्चित संख्याविशेषण आहे. यात लोकांची नेमकी संख्या दिलेली नाही.
Key Points :
 ◾ 'पुष्कळ' निश्चित संख्या दर्शवत नाही.
 ◾ अनिश्चित संख्याविशेषण प्रमाण किंवा संख्या अनिश्चित ठेवते.
 ◾ 'अनेक', 'थोडे', 'पुष्कळ' ही अनिश्चिततेची उदाहरणे आहेत.

Question : 19

'शिपाई शूर होता' या वाक्यातील 'शूर' काय आहे ?

❶ नाम

❷ विशेषण

❸ क्रियापद

❹ सर्वनाम

📝स्पष्टीकरण : 'शूर' हा शब्द 'शिपाई' या नामाचा गुणधर्म सांगतो. त्यामुळे 'शूर' हे विशेषण आहे. 'होता' हे क्रियापद असून 'शिपाई' हे नाम आहे.
Key Points :
 ◾ 'शूर' हा गुणविशेषणाचा शब्द आहे.
 ◾ 'शूर' हा 'शिपाई' या नामाचा गुण सांगतो.
 ◾ 'शिपाई' हे विशेष्य आहे.

Question : 20

'तो घोडा शर्यतीत पहिला आला' या वाक्यातील सार्वनामिक विशेषण ओळखा ?

❶ घोडा

❷ तो

❸ पहिला

❹ आला

📝स्पष्टीकरण : 'तो' हे सर्वनाम आहे. या वाक्यात ते 'घोडा' या नामापूर्वी येऊन त्या घोड्याबद्दल निर्देश करते. त्यामुळे 'तो' या सर्वनामाचा विशेषणाप्रमाणे उपयोग झाल्याने ते सार्वनामिक विशेषण आहे.
Key Points :
 ◾ 'तो' हे सर्वनाम आहे.
 ◾ 'तो घोडा' या ठिकाणी 'तो' विशेषणाचे कार्य करते.
 ◾ सर्वनामाचा विशेषणाप्रमाणे उपयोग म्हणजे सार्वनामिक विशेषण.

Question : 21

पुढीलपैकी कोणता शब्द क्रमवाचक संख्या विशेषण आहे ?

❶ चौपट

❷ पहिला

❸ एकेक

❹ थोडी

📝स्पष्टीकरण : क्रमवाचक संख्या विशेषण वस्तू किंवा व्यक्तीचा क्रम दर्शवते. 'पहिला' हा शब्द एखाद्या व्यक्तीचा किंवा वस्तूचा पहिला क्रम दर्शवतो. म्हणून 'पहिला' हे क्रमवाचक संख्या विशेषण आहे.
Key Points :
 ◾ क्रमवाचक संख्या विशेषण क्रम दर्शवते.
 ◾ 'पहिला' हा क्रमवाचक शब्द आहे.
 ◾ 'दुसरा', 'तिसरा', 'चौथा' ही क्रमवाचक उदाहरणे आहेत.

Question : 22

पुढील चार शब्दांपैकी विशेषण नसलेला शब्द ओळखा ?

❶ पांढरा

❷ आंधळा

❸ गंगायमुना

❹ लबाड

📝स्पष्टीकरण : 'पांढरा', 'आंधळा' आणि 'लबाड' हे शब्द नामाचा गुणधर्म किंवा अवस्था सांगण्यासाठी विशेषण म्हणून वापरता येतात. 'गंगायमुना' हा नाम असून तो विशेषण नाही. म्हणून योग्य उत्तर 'गंगायमुना' आहे.
Key Points :
 ◾ 'पांढरा' हा गुण किंवा रंग दर्शवतो.
 ◾ 'आंधळा' आणि 'लबाड' हे गुणधर्म दर्शवू शकतात.
 ◾ 'गंगायमुना' हा नामाचा शब्द आहे.

Question : 23

'आम्ही देशाचे शूर शिपाई आहोत.' या वाक्यातील विशेषण ओळखा ?

❶ शूर

❷ शिपाई

❸ देश

❹ आम्ही

📝स्पष्टीकरण : 'शूर' हा शब्द 'शिपाई' या नामाचा गुणधर्म सांगतो. त्यामुळे 'शूर' हे विशेषण आहे. 'शिपाई' हे विशेष्य आणि 'आम्ही' हे सर्वनाम आहे.
Key Points :
 ◾ 'शूर' हा गुणविशेषणाचा शब्द आहे.
 ◾ 'शिपाई' हे विशेष्य आहे.
 ◾ विशेषण विशेष्याचा गुणधर्म सांगते.

Question : 24

पुढील अधोरेखित शब्दाचा विशेषणाचा प्रकार ओळखा – म्हाताऱ्या माणसांचा आदर करावा ?

❶ गुणविशेषण

❷ सार्वजनिक विशेषण

❸ संख्या विशेषण

❹ यापैकी एकही नाही

📝स्पष्टीकरण : 'म्हाताऱ्या' हा शब्द 'माणसांचा' हा नामसमूह कोणत्या अवस्थेतील किंवा गुणधर्माच्या व्यक्तींविषयी आहे हे सांगतो. त्यामुळे तो गुणविशेषण आहे. गुणविशेषण विशेष्याचा गुण, अवस्था किंवा स्वभाव दर्शवते.
Key Points :
 ◾ 'म्हाताऱ्या' हा गुण किंवा अवस्था दर्शवतो.
 ◾ गुण किंवा अवस्था दर्शवणारे विशेषण गुणविशेषण असते.
 ◾ 'माणसे' हे येथे विशेष्य आहे.

Question : 25

'माझे घर कोकणात आहे.' या वाक्यातील विशेषणाचा प्रकार ओळखा ?

❶ धातुसाधित विशेषण

❷ संख्या विशेषण

❸ सार्वनामिक विशेषण

❹ विशेषण

📝स्पष्टीकरण : 'माझे' हे सर्वनाम असून ते 'घर' या नामापूर्वी येऊन त्या घराबद्दल मालकीची माहिती देते. त्यामुळे 'माझे' या सर्वनामाचा विशेषणाप्रमाणे उपयोग झाला आहे. म्हणून ते सार्वनामिक विशेषण आहे.
Key Points :
 ◾ 'माझे' हे सर्वनाम आहे.
 ◾ 'माझे घर' या ठिकाणी त्याचा विशेषणाप्रमाणे उपयोग झाला आहे.
 ◾ सर्वनामाचा विशेषणाप्रमाणे उपयोग म्हणजे सार्वनामिक विशेषण.

Question : 26

'तो चांगला माणूस आहे.' या वाक्यातील विशेषण ओळखा ?

❶ तो

❷ चांगला

❸ माणूस

❹ आहे

📝स्पष्टीकरण : 'चांगला' हा शब्द 'माणूस' या नामाचा गुणधर्म सांगतो. त्यामुळे 'चांगला' हे विशेषण आहे. 'तो' हे सर्वनाम, 'माणूस' हे नाम आणि 'आहे' हे क्रियापद आहे.
Key Points :
 ◾ 'चांगला' हा गुणविशेषणाचा शब्द आहे.
 ◾ 'माणूस' हे विशेष्य आहे.
 ◾ विशेषण विशेष्याचा गुणधर्म सांगते.

Question : 27

उभा जन्म लोकांच्या सेवेला वाहीन. या वाक्यातील विशेषण ओळखा ?

❶ उभा

❷ जन्म

❸ सेवा

❹ लोक

📝स्पष्टीकरण : 'उभा' हा शब्द 'जन्म' या नामाबद्दल अधिक माहिती देतो आणि संपूर्ण आयुष्याचा अर्थ व्यक्त करतो. त्यामुळे 'उभा' हे विशेषण आहे. 'जन्म' हे त्याचे विशेष्य आहे.
Key Points :
 ◾ 'उभा' हा 'जन्म' या नामाची विशेषता सांगतो.
 ◾ 'जन्म' हे विशेष्य आहे.
 ◾ विशेषण नामाबद्दल अधिक माहिती देते.

Question : 28

नामानंतर येणारे विशेषण म्हणजे ?

❶ पूर्वविशेषण

❷ सर्वनामिक विशेषण

❸ विधिविशेषण

❹ अधिविशेषण

📝स्पष्टीकरण : दिलेल्या पर्यायांनुसार नामानंतर येणाऱ्या विशेषणाला विधिविशेषण असे संबोधले आहे. विशेषणाचे स्थान ओळखताना ते विशेष्याच्या पूर्वी किंवा नंतर येते का, हे महत्त्वाचे ठरते.
Key Points :
 ◾ विशेषणाचे स्थान विशेष्याशी संबंधित असते.
 ◾ नामापूर्वी किंवा नामानंतर विशेषणाचा उपयोग होऊ शकतो.
 ◾ प्रश्नातील योग्य संज्ञा विधिविशेषण आहे.

Question : 29

'खेडे' या नामापासून बनलेले विशेषण कोणते ?

❶ खेडूत

❷ खेडवळ

❸ खेडी

❹ खेडेकरी

📝स्पष्टीकरण : 'खेडे' या नामापासून 'खेडवळ' हा शब्द तयार होतो आणि तो खेड्याशी संबंधित गुण किंवा स्वरूप दर्शवतो. त्यामुळे 'खेडवळ' हे नामसाधित विशेषण आहे.
Key Points :
 ◾ 'खेडवळ' हा 'खेडे' या नामाशी संबंधित शब्द आहे.
 ◾ नामापासून तयार झालेले विशेषण नामसाधित विशेषण असते.
 ◾ 'खेडवळ' हा विशेषण म्हणून वापरला जातो.

Question : 30

खालीलपैकी आवृत्तीधारक संख्याविशेषण कोणत्या पर्यायामध्ये आहे ?

❶ पहिला वर्ग

❷ एकेक मुलगा

❸ सर्व रस्ते

❹ चौपट मुली

📝स्पष्टीकरण : 'चौपट' हा शब्द एखाद्या संख्येचे किंवा प्रमाणाचे पटीने वाढलेले स्वरूप दर्शवतो. त्यामुळे 'चौपट मुली' या शब्दसमूहात 'चौपट' हे आवृत्तीधारक संख्याविशेषण आहे. 'पहिला' क्रमवाचक, 'एकेक' वितरणवाचक आणि 'सर्व' हे समुच्चयदर्शक स्वरूपाचे विशेषण आहे.
Key Points :
 ◾ 'चौपट' हे आवृत्तीधारक संख्याविशेषण आहे.
 ◾ आवृत्तीधारक विशेषण संख्येचे पट दर्शवते.
 ◾ 'दुप्पट', 'तिप्पट', 'चौपट' ही आवृत्ती दर्शवणारी उदाहरणे आहेत.

Your Scorecard

Total Questions 0

Solved Question 0

Correct 0

Wrong 0

Final Score :   0 / 0