क्रियापद व प्रकार मराठी व्याकरण
Question : 1
आई मुलाला हसविते - या वाक्यातील 'हसविते' हे क्रियापद कोणत्या प्रकारात येते ?
जेव्हा कर्ता ती क्रिया स्वतः करत नसून दुसऱ्या कोणाकडून तरी करून घेतो किंवा त्याला ती क्रिया करण्यास प्रवृत्त करतो, तेव्हा त्याला प्रयोजक क्रियापद म्हणतात. येथे आई मुलाला हसण्याची क्रिया करण्यास प्रवृत्त करत आहे.
Question : 2
बसला - या शब्दाची जात कोणती ?
वाक्याचा अर्थ पूर्ण करणाऱ्या आणि क्रियेचा बोध करून देणाऱ्या विकारी शब्दाला क्रियापद म्हणतात. 'बसला' हा शब्द बसण्याची क्रिया दर्शवून वाक्याचा अर्थ पूर्ण करतो.
Question : 3
मी बैलाला मारतो - या वाक्यातील कर्म कोणते ते ओळखा ?
कर्त्याने केलेली क्रिया ज्याच्यावर घडते त्याला 'कर्म' म्हणतात. मारण्याची क्रिया 'बैलावर' घडत असल्यामुळे 'बैलाला' हे वाक्यातील कर्म आहे.
Question : 4
पुढील शब्दातून क्रियापद ओळखा :
'लेखन' आणि 'लेखक' ही नामे आहेत, 'लिहिणारा' हे धातुसाधित विशेषण आहे, तर 'लिहितो' हा शब्द क्रिया पूर्ण दर्शवणारे मुख्य क्रियापद आहे.
Question : 5
मुले क्रिकेट खेळू लागली - या वाक्यातील क्रियापदाचा प्रकार ओळखा ?
धातुसाधित (खेळू) + सहाय्यक क्रियापद (लागली) एकत्र येऊन जेव्हा एकाच क्रियेचा बोध करून देतात, तेव्हा त्यास संयुक्त क्रियापद म्हणतात.
Question : 6
शिक्षक मुलांना अंकगणित शिकवितात - या वाक्यातील 'कर्ता' ओळखा ?
वाक्यातील क्रिया करणाऱ्याला 'कर्ता' म्हणतात. 'शिकविणारे कोण ?' असा प्रश्न विचारल्यास 'शिक्षक' हे उत्तर मिळते, म्हणून शिक्षक हा कर्ता आहे.
Question : 7
समीर निबंध लिहतो - या वाक्यातील क्रियापद हे कोणत्या प्रकारचे आहे ?
ज्या वाक्याचा अर्थ पूर्ण होण्यासाठी कर्माची गरज असते, त्याला सकर्मक क्रियापद म्हणतात. या वाक्यात 'निबंध' हे कर्म आलेले आहे.
Question : 8
मी घरी पोहचण्यापुर्वी सांजावले - अधोरेखित शब्दाचा प्रकार ओळखा ?
ज्या क्रियापदांमधील क्रियेचा भाव हाच त्याचा कर्ता मानावा लागतो (स्वतंत्र कर्ता नसतो), त्यांना भावकर्तृक (किंवा अकर्तृक) क्रियापद म्हणतात. 'सांझावले' म्हणजे मावळले, यात क्रियेचा भावच कर्ता आहे.
Question : 9
खालीलपैकी शक्य क्रियापद असणारे वाक्य कोणते ?
ज्या क्रियापदातून कर्त्याला ती क्रिया करण्याची शक्यता किंवा सामर्थ्य असल्याचा बोध होतो, त्याला शक्य क्रियापद म्हणतात. 'खाववते' यातून खाण्याची शक्यता/सामर्थ्य दिसते.
Question : 10
श्रीशांत क्रिकेट खेळतो - या वाक्यातील क्रियापदाचा प्रकार ओळखा ?
'खेळतो' या क्रियेला 'क्रिकेट' या कर्माची आवश्यकता आहे. वाक्यात कर्म उपस्थित असल्याने हे सकर्मक (सकर्मिक) क्रियापद आहे.
Question : 11
तिने भिकाऱ्याला पैसा दिला - हे वाक्य क्रियापदाच्या कोणत्या प्रकारातील आहे ?
ज्या वाक्यात दोन कर्मे असतात, त्याला द्विकर्मक क्रियापद म्हणतात. येथे 'पैसा' हे प्रत्यक्ष कर्म आणि 'भिकाऱ्याला' हे अप्रत्यक्ष कर्म आहे.
Question : 12
आजीने नातीला गोष्ट सांगितली - या वाक्यात किती कर्मे आहेत ?
या वाक्यात दोन कर्मे आहेत. वस्तूवाचक असणारे 'गोष्ट' हे प्रत्यक्ष कर्म आहे, तर व्यक्तीवाचक असणारे 'नातीला' हे अप्रत्यक्ष कर्म आहे.
Question : 13
'सुधासाठी कालच विमलने काळा परकर शिवला' या वाक्यातील कर्ता सांगा ?
'शिवला' या क्रियापदाचा मूळ धातू 'शीव' आहे. शिवणारी कोण ? तर 'विमल', म्हणून विमल हा वाक्याचा कर्ता आहे.
Question : 14
'आजारी माणसाला आता थोडे बसवते' अधोरेखित शब्दाचे क्रियापद ओळखा ?
'बसवते' या शब्दातून आजारी माणसाला बसण्याची क्रिया करणे आता शक्य होत आहे (सामर्थ्य किंवा शक्यता) असा बोध होतो, म्हणून हे शक्य क्रियापद आहे.
Question : 15
'शेजारच्या विद्या काकूंच्या मुलाने मला पुस्तक दिले' या वाक्यातील कर्म ओळखा ?
देण्याची प्रत्यक्ष क्रिया ज्या वस्तूवर झाली ते 'पुस्तक' हे वाक्यातील मुख्य (प्रत्यक्ष) कर्म आहे. (पर्यायात 'मला' हे देखील अप्रत्यक्ष कर्म आहे, परंतु मुख्य कर्माला प्राधान्य दिले जाते).
Question : 16
संयुक्त क्रियापद असणारे वाक्य कोणते ?
'मी गावाला जात आहे' या वाक्यात 'जात' (धातुसाधित) आणि 'आहे' (सहाय्यक क्रियापद) एकत्र येऊन जाण्याची एकच क्रिया पूर्ण करतात, म्हणून हे संयुक्त क्रियापद आहे.
Question : 17
'सांजावले', 'मळमळते', 'उजाडले' - हे शब्द क्रियापदाच्या कोणत्या प्रकारातील आहेत ?
या क्रियांना स्वतंत्र कर्ता नसतो, तर क्रियेतील भाव हाच कर्ता मानला जातो, म्हणून यांना भावकर्तृक क्रियापद म्हणतात.
Question : 18
त्याने आपली सर्व संपत्ती गरीबांना वाटून टाकली - क्रियापदाचा प्रकार ओळखा ?
'वाटून' (कृदंत/धातुसाधित) आणि 'टाकली' (सहाय्यक क्रियापद) हे दोन शब्द मिळून वाटण्याची एकच क्रिया दर्शवत असल्याने हे संयुक्त क्रियापद आहे.
Question : 19
खालीलपैकी संयुक्त क्रियापद ओळखा :
'मी तिखट खात नाही' या वाक्यात 'खात' हे धातुसाधित असून 'नाही' हे नकारार्थी सहाय्यक क्रियापद आहे. दोन्हींच्या संयोगातून संयुक्त क्रियापद बनले आहे.
Question : 20
मला दूध खूप आवडते - या वाक्यातील कर्ता ओळखा ?
'आवडते' मधील मूळ धातू 'आवड' हा आहे. आवडणारे काय ? तर 'दूध', म्हणून या वाक्यातील कर्ता 'दूध' आहे. (अशा वाक्यांत बऱ्याचदा गल्लत होते, पण आवडण्याची क्रिया दुधावरच होते आणि दूधच कर्ता ठरतो).
Question : 21
बाळ एवढे दूध पिऊन जा - या वाक्यातील 'पिऊन' हे काय आहे ?
मूळ धातूला ('पी') प्रत्यय लागून बनलेल्या परंतु वाक्याचा अर्थ पूर्ण न करू शकणाऱ्या क्रियावाचक शब्दाला कृदंत किंवा धातुसाधित म्हणतात.
Question : 22
'बोलणारा' या शब्दातील मूळ धातू कोणता ?
क्रियापदातील प्रत्ययरहित मूळ शब्दाला 'धातू' म्हणतात. 'बोलणारा' या शब्दातील प्रत्यय काढल्यास 'बोल' हा मूळ धातू उरतो.
Question : 23
त्याला थंडी वाजते - या वाक्यातील कर्ता कोण आहे ?
'वाजते' चा मूळ धातू 'वाज' असा आहे. वाजणारी काय? तर 'थंडी'. म्हणून थंडी हा या वाक्यातील कर्ता आहे.
Question : 24
'मी बैलाला मारले' या वाक्यातील कर्ता शोधा ?
'मारले' या क्रियापदावरून मारण्याची क्रिया करणारा कोण असा प्रश्न विचारल्यास 'मी' हे उत्तर मिळते, त्यामुळे 'मी' हा वाक्यातील कर्ता आहे.
Question : 25
'आई मुलाला चालविते' या वाक्यातील क्रियापदाचा प्रकार ओळखा ?
येथे चालण्याची क्रिया मूल स्वतः करत नसून आई त्याला चालण्यास प्रवृत्त करत आहे (क्रिया बाह्य घटकाकडून करून घेतली जात आहे), म्हणून हे प्रयोजक क्रियापद आहे
Your Scorecard
Total Questions
0
Solved Question
0
Correct
0
Wrong
0
Final Score : 0 / 0