मराठी साहित्यिक आणि त्यांचे साहित्य | Sahityikaar ani Tyanche Sahitya | प्रश्नसंच - 2

सराव प्रश्नसंच

Question : 1

नारायण राजहंस यांना 'बालगंधर्व' ही पदवी कोणी दिली ?

❶ महात्मा फुले

❷ लोकमान्य टिळक

❸ गोपाळ गणेश आगरकर

❹ यापैकी नाही

📝 स्पष्टीकरण : नारायण श्रीपाद राजहंस यांच्या बालवयातील गायनाने प्रभावित होऊन लोकमान्य टिळक यांनी त्यांना बालगंधर्व ही पदवी दिली होती. ते मराठी रंगभूमीवरील अत्यंत प्रसिद्ध गायक-नट होते.

Question : 2

'मोचनगड' या पहिल्या ज्ञात ऐतिहासिक कादंबरीचे लेखक कोण ?

❶ ह. ना. आपटे

❷ रा. भि. गुंजीकर

❸ विष्णुदास भावे

❹ वि. स. खांडेकर

📝 स्पष्टीकरण : मराठी भाषेतील पहिली ऐतिहासिक कादंबरी मोचनगड ही 1871 मध्ये रा. भि. गुंजीकर (रामचंद्र भिकाजी गुंजीकर) यांनी लिहिली. ही कादंबरी छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळावर आधारित आहे.

Question : 3

'हायकू' हा काव्यप्रकार --------------- भाषेतून मराठीत आला आहे ?

❶ हिंदी

❷ जपानी

❸ अरबी

❹ फ्रेंच

📝 स्पष्टीकरण : हायकू हा मुळात जपानी भाषेतील अत्यंत लोकप्रिय असा तीन ओळींचा लघुकाव्यप्रकार आहे. मराठी साहित्यात शिरीष पै यांनी हायकू हा काव्यप्रकार लोकप्रिय केला.

Question : 4

मराठी भाषेत नाट्यछटाकार म्हणून कोणाला ओळखले जाते ?

❶ शंकर गर्गे

❷ नारायण गुप्ते

❸ माणिक गोडघाटे

❹ शंकर कानेटकर

📝 स्पष्टीकरण : दिवाकर या टोपण नावाने लिहिणारे शंकर काशिनाथ गर्गे यांना मराठीतील पहिले नाट्यछटाकार म्हणून ओळखले जाते. त्यांनी मराठी साहित्यात नाट्यछटा हा प्रकार प्रथम रूढ केला.

Question : 5

'ग्रामगीतेचे' लेखक कोण ?

❶ महात्मा फुले

❷ संत तुकडोजी महाराज

❸ गाडगे महाराज

❹ विनोबा भावे

📝 स्पष्टीकरण : ग्रामगीता हा प्रसिद्ध ग्रंथ राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज यांनी लिहिला आहे. यात ग्रामविकास, स्वच्छता व समाजसुधारणा या विषयांवर मोलाचे मार्गदर्शन केले आहे.

Question : 6

मराठी वृत्तपत्र सृष्टीचे जनक कोण ?

❶ विष्णू शास्त्री चिपळूणकर

❷ हरी नारायण आपटे

❸ बाळशास्त्री जांभेकर

❹ केशव सुत

📝 स्पष्टीकरण : आद्यपत्रकार बाळशास्त्री जांभेकर यांना मराठी वृत्तपत्र सृष्टीचे जनक मानले जाते. त्यांनी 6 जानेवारी 1832 रोजी मराठीतील पहिले वृत्तपत्र दर्पण सुरू केले. म्हणूनच 6 जानेवारी हा दिवस पत्रकार दिन म्हणून साजरा केला जातो.

Question : 7

'श्यामची आई' हे पुस्तक खालीलपैकी कोणी लिहिलेले आहे ?

❶ साने गुरुजी

❷ गौरी देशपांडे

❸ शिवाजी सावंत

❹ अरुण वैद्य

📝 स्पष्टीकरण : श्यामची आई हे वात्सल्य आणि संस्कारांनी परिपूर्ण असलेले गाजलेले पुस्तक साने गुरुजी (पांडुरंग सदाशिव साने) यांनी नाशिक कारागृहात असताना लिहिले.

Question : 8

'पानिपत' या साहित्याचे लेखक कोण आहेत ?

❶ विश्वास पाटील

❷ दया पवार

❸ फ. मु. शिंदे

❹ नामदेव ढसाळ

📝 स्पष्टीकरण : पानिपत या गाजलेल्या ऐतिहासिक कादंबरीचे लेखक प्रसिद्ध कादंबरीकार विश्वास पाटील हे आहेत. 1761 च्या पाणिपतच्या तिसऱ्या युद्धाचा इतिहास यात प्रभावीपणे मांडला आहे.

Question : 9

'गोलपिठा' या कवितासंग्रहाचे लेखक कोण आहेत ?

❶ नामदेव ढसाळ

❷ दया पवार

❸ नारायण सुर्वे

❹ फ. मु. शिंदे

📝 स्पष्टीकरण : गोलपिठा हा प्रसिद्ध आणि विद्रोही कवितासंग्रह नामदेव ढसाळ यांनी लिहिला आहे. या कवितासंग्रहाने मराठी दलित साहित्यात नवक्रांती घडवून आणली.

Question : 10

'बहु असोत सुंदर संपन्न की महा -----------' हे गाजलेले गीत कोणी लिहिले ?

❶ श्री. कृ. कोल्हटकर

❷ ग. दि. माडगूळकर

❸ गोविंदाग्रज

❹ कुसुमाग्रज

📝 स्पष्टीकरण : बहु असोत सुंदर संपन्न की महा हे प्रसिद्ध महाराष्ट्र गीत श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर यांनी लिहिले आहे.

Question : 11

'राकट देशा, कणखर देशा, दगडांच्या देशा' या शब्दांत महाराष्ट्राचे वर्णन करणारे कवी कोण आहेत ?

❶ गोविंदाग्रज

❷ कुसुमाग्रज

❸ साने गुरुजी

❹ केशव सुत

📝 स्पष्टीकरण : महाराष्ट्राचा महिमा सांगणाऱ्या या ओळी गोविंदाग्रज (राम गणेश गडकरी) यांनी लिहिलेल्या महाराष्ट्र गीत या कवितेतील आहेत.

Question : 12

"सत्य तोच धर्म करावा कायम । मानवा आराम । सर्व ठायी ।। मानवाचा धर्म सत्य हीच नीती। बाकीची कुनीती । जोती म्हणे ।।" सदरची पंक्ती खालील लेखकाची आहे ?

❶ संत जनाबाई

❷ संत बहिणाबाई

❸ महात्मा जोतीराव फुले

❹ संत नामदेव

📝 स्पष्टीकरण : ह्या काव्यपंक्ती महात्मा जोतीराव फुले यांच्या सार्वजनिक सत्यधर्म आणि अखंडादी रचनांमधील आहेत. त्यांनी सत्य हाच मानवाचा मुख्य धर्म मानला आहे.

Question : 13

आधुनिक मराठी गद्याचे जनक कोण ?

❶ विष्णू शास्त्री पंडीत

❷ गोपाळ हरी देशमुख

❸ विष्णू शास्त्री चिपळूणकर

❹ बाळशास्त्री जांभेकर

📝 स्पष्टीकरण : विष्णुशास्त्री चिपळूणकर यांना आधुनिक मराठी गद्याचे जनक मानले जाते. त्यांनी निबंधमाला हे नियतकालिक सुरू करून मराठी भाषेची समृद्धी वाढवली.

Question : 14

अयोग्य जोडी असलेला पर्याय निवडा :
 1) वाल्मिकी - रामायण
 2) व्यासमुनी - महाभारत
 3) कालिदास - मेघदूत
 4) वामन पंडित - यथार्थदीपिका

❶ फक्त 2

❷ फक्त 1, 3 आणि 4

❸ फक्त 2 आणि 3

❹ वरीलपैकी एकही नाही

📝 स्पष्टीकरण : दिलेल्या सर्व जोड्या योग्य आहेत:
वाल्मिकी - रामायण
व्यासमुनी - महाभारत
कालिदास - मेघदूत
वामन पंडित - यथार्थदीपिका त्यामुळे योग्य उत्तर वरीलपैकी एकही नाही हे आहे.

Question : 15

अयोग्य जोडी असलेला पर्याय निवडा :
 1) बंकिमचंद्र चटर्जी - आनंदमठ
 2) रविंद्रनाथ टागोर - गीतांजली
 3) लोकमान्य टिळक - गीताई
 4) विनोबा भावे - गीतारहस्य

❶ फक्त 1

❷ फक्त 3 आणि 4

❸ फक्त 1 आणि 2

❹ वरीलपैकी एकही नाही

📝 स्पष्टीकरण : गीतारहस्य हे पुस्तक लोकमान्य टिळक यांनी म्यानमारच्या मंडाले कारागृहात लिहिले. गीताई हा भगवद्गीतेचा मराठी अनुवाद विनोबा भावे यांनी केला. 3 आणि 4 या जोड्या चुकीच्या (उलट) दिल्या आहेत.

Question : 16

लेखक व त्यांचे साहित्य - अयोग्य जोडी असलेला पर्याय निवडा ?

❶ दया पवार - बलुत

❷ लक्ष्मण माने - उपरा

❸ भालचंद्र नेमाडे - ययाती

❹ लक्ष्मण गायकवाड - उचल्या

📝 स्पष्टीकरण : ययाती या ज्ञानपीठ विजेत्या कादंबरीचे लेखक वि. स. खांडेकर हे आहेत, भालचंद्र नेमाडे नाहीत. भालचंद्र नेमाडे यांची कोसला आणि हिंदु या प्रसिद्ध कादंबऱ्या आहेत.

Question : 17

अयोग्य जोडी असलेला पर्याय निवडा :
 1) मृत्युंजय - शिवाजी सावंत
 2) श्रीमान योगी - रणजित देसाई
 3) झोंबी - आनंद यादव
 4) कोसला - भालचंद्र नेमाडे

❶ फक्त 2

❷ फक्त 1, 3 आणि 4

❸ फक्त 2 आणि 3

❹ वरीलपैकी एकही नाही

📝 स्पष्टीकरण : दिलेल्या सर्व जोड्या योग्य आहेत :
मृत्युंजय - शिवाजी सावंत
श्रीमान योगी - रणजित देसाई
झोंबी - आनंद यादव
कोसला - भालचंद्र नेमाडे त्यामुळे वरीलपैकी एकही नाही हे योग्य उत्तर आहे.

Question : 18

'यामा' ही साहित्यकृती कोणाची आहे, ज्यांना 1982 मध्ये साहित्य क्षेत्रातील सर्वोच्च ज्ञानपीठ या पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले ?

❶ वि. स. खांडेकर

❷ इंद्रजित भालेराव

❸ श्रीमती इंदिरा संत

❹ महादेवी वर्मा

📝 स्पष्टीकरण : यामा हा प्रसिद्ध काव्यसंग्रह हिंदीतील कवयित्री महादेवी वर्मा यांचा आहे. या उत्कृष्ट साहित्यकृतीसाठी त्यांना 1982 मध्ये ज्ञानपीठ पुरस्कार देऊन सन्मानित करण्यात आले.

Question : 19

विजय तेंडुलकर यांच्या कोणत्या नाटकाने एका कामगार वर्गातील माणसाच्या स्त्रियांसोबतच्या 'बंधनकारक' संबंधांचे चित्रण करून पारंपरिक नैतिकतेला आव्हान दिले आणि ते खूप वादग्रस्त ठरले ?

❶ गिधाडे

❷ घाशीराम कोतवाल

❸ सखाराम बाइंडर

❹ शांतता कोर्ट चालू आहे

📝 स्पष्टीकरण : सखाराम बाइंडर हे नाटक प्रसिद्ध नाटककार विजय तेंडुलकर यांनी लिहिले आहे. या नाटकातील विषयामुळे व बोल्ड चित्रणामुळे ते त्या काळात खूप वादग्रस्त ठरले होते.

Question : 20

'आरती प्रभू' या टोपण नावाने काव्य लेखन करणारे साहित्यिक कोण ?

❶ चिंतामणी त्र्यंबक खानोलकर

❷ इंदिरा नारायण संत

❸ इंदुमती महावीर जोंधळे

❹ प्रज्ञा दया पवार

📝 स्पष्टीकरण : चिंतामणी त्र्यंबक खानोलकर हे आरती प्रभू या टोपण नावाने काव्यलेखन करत असत. त्यांचे जोगवा, नक्षत्रांचे देणे हे काव्यसंग्रह अत्यंत प्रसिद्ध आहेत.

Question : 21

अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाचे पहिले अध्यक्ष कोण होते ?

❶ वासुदेव गोविंद कानिटकर

❷ न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे

❸ कृष्णशास्त्री राजवाडे

❹ रघुनाथ पांडुरंग करंदीकर

📝 स्पष्टीकरण : पहिले अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन 1878 मध्ये पुणे येथे भरले होते. या पहिल्या संमेलनाचे अध्यक्ष न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे हे होते.

Question : 22

'रायगडाला जेव्हा जाग येते' हे पुस्तक कोणाचे आहे ?

❶ वसंत कानेटकर

❷ रणजीत देसाई

❸ शिवाजीराव सावंत

❹ दया पवार

📝 स्पष्टीकरण : रायगडाला जेव्हा जाग येते हे छत्रपती शिवाजी महाराज आणि छत्रपती संभाजी महाराज यांच्यातील संबंधांवर आधारित प्रसिद्ध नाटक वसंत कानेटकर यांनी लिहिले आहे.

Question : 23

'प्रकाश वाटा' हे आत्मचरित्र कोणाचे आहे ?

❶ बाबा आमटे

❷ साधनाताई आमटे

❸ प्रकाश आमटे

❹ विकास आमटे

📝 स्पष्टीकरण : प्रकाश वाटा हे प्रसिद्ध आत्मचरित्र मॅगसेसे पुरस्कार विजेते प्रसिद्ध समाजसेवक डॉ. प्रकाश आमटे यांचे आहे. यात त्यांनी हेमलकसा येथील आदिवासींच्या सेवेचा प्रवास मांडला आहे.

Question : 24

'जेव्हा मी जात चोरली होती' हे पुस्तक कोणी लिहिले ?

❶ बाबूराव बागूल

❷ दया पवार

❸ लक्ष्मण गायकवाड

❹ अण्णाभाऊ साठे

📝 स्पष्टीकरण : जेव्हा मी जात चोरली होती हा प्रसिद्ध कथासंग्रह बाबूराव बागूल यांनी लिहिला आहे. मराठी दलित साहित्यातील हा एक अत्यंत महत्त्वाचा ग्रंथ मानला जातो.

Question : 25

'माझी जन्मठेप' हे आत्मचरित्र कोणाचे आहे ?

❶ महात्मा गांधी

❷ साने गुरुजी

❸ लोकमान्य टिळक

❹ स्वातंत्र्यवीर सावरकर

📝 स्पष्टीकरण : माझी जन्मठेप हे प्रसिद्ध आत्मचरित्र स्वातंत्र्यवीर वि. दा. सावरकर यांचे आहे. अंदमानच्या काळ्या पाण्याची शिक्षा भोगत असतानाचे अत्यंत हृदयस्पर्शी अनुभव त्यांनी या ग्रंथात मांडले आहेत.

Your Scorecard

Total Questions 0

Solved Question 0

Correct 0

Wrong 0

Final Score :   0 / 0