समानार्थी शब्द | Samanarthi Shabd Marathi Grammar Questions | प्रश्नसंच - 1

समानार्थी शब्द सराव प्रश्नसंच

Question : 1

पुढे दिलेल्या शब्दाशी समानार्थी नसलेला शब्द निवडा - 'तलाव'

❶ तडाग

❷ सरोवर

❸ तळे

❹ डबके

📝 स्पष्टीकरण : तडाग, सरोवर आणि तळे हे तलाव या अर्थाचे समानार्थी शब्द आहेत. डबके म्हणजे साचलेले कमी प्रमाणातील पाणी किंवा लहान जलसाठा. त्यामुळे पर्याय 4 योग्य आहे.
Key Points :
◾ तडाग = तलाव
◾ सरोवर = तलाव
◾ तळे = तलाव
◾ डबके = लहान जलसाठा

Question : 2

खालील शब्दांपैकी समानार्थी नसलेला शब्द कोणता ? (पाणी या अर्थाने)

❶ पाणी

❷ जल

❸ पाऊस

❹ नीर

📝 स्पष्टीकरण : पाणी, जल आणि नीर हे पाणी या अर्थाचे समानार्थी शब्द आहेत. पाऊस म्हणजे आकाशातून पडणारे जल, परंतु तो पाणी या शब्दाचा समानार्थी शब्द नाही.
Key Points :
◾ जल = पाणी
◾ नीर = पाणी
◾ पाऊस = वर्षाव
◾ पाणी = जल

Question : 3

'भानू' या शब्दाचा खालीलपैकी समानार्थी शब्द कोणता नाही ?

❶ सविता

❷ आदित्य

❸ मित्र

❹ हेम

📝 स्पष्टीकरण : भानू म्हणजे सूर्य. सविता, आदित्य आणि मित्र हे सूर्याचे समानार्थी शब्द आहेत. हेम म्हणजे सोने, त्यामुळे तो भानूचा समानार्थी शब्द नाही.
Key Points :
◾ भानू = सूर्य
◾ सविता = सूर्य
◾ आदित्य = सूर्य
◾ हेम = सोने

Question : 4

'प्रणिपात' या शब्दाचा समानार्थी नसलेला शब्द कोणता ?

❶ नमस्कार

❷ अभिवादन

❸ नमन

❹ वसन

📝 स्पष्टीकरण : प्रणिपात म्हणजे नमस्कार, अभिवादन किंवा नमन. वसन म्हणजे वस्त्र किंवा कपडा. त्यामुळे वसन हा समानार्थी शब्द नाही.
Key Points :
◾ प्रणिपात = नमस्कार
◾ अभिवादन = नमस्कार
◾ नमन = नमस्कार
◾ वसन = वस्त्र

Question : 5

'निरिच्छ' म्हणजे -

❶ इच्छा नसलेला

❷ इच्छा असलेला

❸ ईश्वरवादी

❹ तुच्छतावादी

📝 स्पष्टीकरण : निरिच्छ म्हणजे ज्याला कोणतीही इच्छा किंवा अपेक्षा नाही असा. 'निर्' या उपसर्गामुळे अभाव दर्शविला जातो.
Key Points :
◾ निरिच्छ = इच्छा नसलेला
◾ निरिच्छ = अपेक्षारहित
◾ इच्छा = आकांक्षा
◾ अपेक्षा = आशा

Question : 6

समान अर्थाचे शब्द द्या - 'अनुभूती'

❶ वेगळेपण

❷ दुरावा

❸ साक्षात्कार

❹ जाणीव

📝 स्पष्टीकरण : अनुभूती म्हणजे एखाद्या गोष्टीची जाणीव, अनुभव किंवा संवेदना. दिलेल्या पर्यायांमध्ये जाणीव हा सर्वाधिक योग्य समानार्थी शब्द आहे.
Key Points :
◾ अनुभूती = जाणीव
◾ अनुभूती = अनुभव
◾ साक्षात्कार = प्रत्यक्ष जाणीव किंवा अनुभव
◾ वेगळेपणा = भिन्नता

Question : 7

'मूषक' या शब्दाचा अर्थ सांगा.

❶ हरीण

❷ मांजर

❸ उंदीर

❹ माशी

📝 स्पष्टीकरण : मूषक म्हणजे उंदीर. भगवान गणेशाचे वाहन म्हणून मूषकाचा उल्लेख केला जातो.
Key Points :
◾ मूषक = उंदीर
◾ मूषक हे गणपतीचे वाहन मानले जाते
◾ गणेश = मूषकवाहन

Question : 8

'दंडक' या शब्दाचा अर्थ सांगा.

❶ सक्त

❷ कडक

❸ नियम

❹ ताकीद

📝 स्पष्टीकरण : दंडक म्हणजे नियम, संकेत किंवा ठरावीक पद्धत. त्यामुळे पर्याय 3 योग्य आहे.
Key Points :
◾ दंडक = नियम
◾ दंडक = संकेत
◾ नियम = ठरावीक पद्धत
◾ ताकीद = इशारा

Question : 9

समानार्थी शब्द ओळखा - 'आश्चर्य'

❶ विस्मय

❷ शुक्र

❸ अंशू

❹ घाम

📝 स्पष्टीकरण : विस्मय हा आश्चर्य या शब्दाचा समानार्थी शब्द आहे. शुक्र म्हणजे शुक्र ग्रह, अंशू म्हणजे किरण आणि घाम म्हणजे स्वेद.
Key Points :
◾ आश्चर्य = विस्मय
◾ विस्मय = आश्चर्य
◾ अंशू = किरण
◾ घाम = स्वेद

Question : 10

'बेकायदेशीर' शब्दाचा अर्थ.

❶ लवाद

❷ वैध

❸ अवैध

❹ संवैधानिक

📝 स्पष्टीकरण : बेकायदेशीर म्हणजे कायद्याच्या विरुद्ध किंवा अवैध. त्यामुळे पर्याय 3 योग्य आहे.
Key Points :
◾ बेकायदेशीर = अवैध
◾ वैध = कायदेशीर
◾ संवैधानिक = संविधानाशी संबंधित
◾ लवाद = पंचायतीने किंवा न्यायाधिकरणाने केलेला निर्णय

Question : 11

समानार्थी शब्दाचा पर्याय ओळखा - 'तनया'

❶ तनू

❷ कन्या

❸ कुलीन

❹ आत्मा

📝 स्पष्टीकरण : तनया म्हणजे कन्या किंवा मुलगी. त्यामुळे कन्या हा योग्य समानार्थी शब्द आहे.
Key Points :
◾ तनया = कन्या
◾ तनया = मुलगी
◾ तनय = मुलगा
◾ तनू = शरीर

Question : 12

समानार्थी शब्द लिहा - 'धरणी'

❶ माती

❷ शेत

❸ भूमी

❹ भूगर्भ

📝 स्पष्टीकरण : धरणी म्हणजे पृथ्वी किंवा भूमी. त्यामुळे भूमी हा योग्य समानार्थी शब्द आहे.
Key Points :
◾ धरणी = भूमी
◾ धरणी = पृथ्वी
◾ भूमी = पृथ्वी
◾ भूगर्भ = पृथ्वीचा आतील भाग

Question : 13

'तरुणी' शब्दाचा समानार्थी शब्द

❶ नारी

❷ ललना

❸ दारा

❹ युवती

📝 स्पष्टीकरण : तरुणी म्हणजे युवती किंवा तरुण वयातील स्त्री. त्यामुळे युवती हा सर्वाधिक योग्य समानार्थी शब्द आहे.
Key Points :
◾ तरुणी = युवती
◾ युवती = तरुण स्त्री
◾ नारी = स्त्री
◾ दारा = पत्नी

Question : 14

पुढील शब्दाचे अर्थ स्पष्ट करणारे योग्य पर्याय निवडा - 'अंबुज'

❶ सहोदर

❷ कमळ

❸ भूषणे

❹ पावक

📝 स्पष्टीकरण : अंबुज म्हणजे कमळ. 'अंबु' म्हणजे पाणी आणि 'ज' म्हणजे जन्मलेले, म्हणून पाण्यात जन्मलेले म्हणजे अंबुज.
Key Points :
◾ अंबुज = कमळ
◾ पंकज = कमळ
◾ सरोज = कमळ
◾ पावक = अग्नी

Question : 15

'वल्लरी' या शब्दाला योग्य समानार्थी शब्द असलेला पर्याय निवडा

❶ स्त्री

❷ पान

❸ लता

❹ देवता

📝 स्पष्टीकरण : वल्लरी म्हणजे लता किंवा वेल. त्यामुळे लता हा योग्य समानार्थी शब्द आहे.
Key Points :
◾ वल्लरी = लता
◾ वल्लरी = वेल
◾ लता = वेल
◾ पल्लव = कोवळी पाने

Question : 16

'अनल' शब्दाचा समानार्थी शब्द

❶ वारा

❷ पाऊस

❸ पावक

❹ व्योम

📝 स्पष्टीकरण : अनल म्हणजे अग्नी. पावक हाही अग्नीचा समानार्थी शब्द आहे. त्यामुळे पर्याय 3 योग्य आहे.
Key Points :
◾ अनल = अग्नी
◾ पावक = अग्नी
◾ वह्नि = अग्नी
◾ व्योम = आकाश

Question : 17

'वसन' या शब्दाचा समानार्थी शब्द ओळखा

❶ हवा

❷ तलाव

❸ कपडा

❹ भाऊ

📝 स्पष्टीकरण : वसन म्हणजे कपडा, वस्त्र किंवा परिधान करण्याची वस्तू. त्यामुळे कपडा हा योग्य समानार्थी शब्द आहे.
Key Points :
◾ वसन = कपडा
◾ वसन = वस्त्र
◾ वस्त्र = कपडा
◾ व्योम = आकाश

Question : 18

'कंदुक' या शब्दाला समानार्थी शब्द कोणता ?

❶ राजा

❷ चेंडू

❸ दिवस

❹ झरा

📝 स्पष्टीकरण : कंदुक म्हणजे चेंडू किंवा खेळण्यासाठी वापरला जाणारा गोल वस्तू. त्यामुळे पर्याय 2 योग्य आहे.
Key Points :
◾ कंदुक = चेंडू
◾ कंदुक = गोल वस्तू
◾ नरेश = राजा
◾ अहन = दिवस

Question : 19

'वैनतेय' या शब्दाचा खालीलपैकी समानार्थी शब्द कोणता ?

❶ गरुड

❷ माकड

❸ सिंह

❹ साप

📝 स्पष्टीकरण : वैनतेय हा गरुड या पक्ष्याचा समानार्थी शब्द आहे. पुराणपरंपरेनुसार गरुड हा विनतेचा पुत्र असल्यामुळे त्याला वैनतेय म्हणतात.
Key Points :
◾ वैनतेय = गरुड
◾ गरुड हा विष्णूचे वाहन मानला जातो
◾ वैनतेय हे नाव विनता या मातेशी संबंधित आहे

Question : 20

'प्रघात' या शब्दाला योग्य समानार्थी शब्द निवडा.

❶ चाबूक

❷ पद्धत

❸ आघात

❹ घात

📝 स्पष्टीकरण : प्रघात म्हणजे पद्धत, रीत किंवा प्रथा. त्यामुळे पद्धत हा योग्य समानार्थी शब्द आहे.
Key Points :
◾ प्रघात = पद्धत
◾ प्रघात = रीत
◾ प्रघात = प्रथा
◾ आघात = धक्का किंवा प्रहार

Question : 21

'पृथ्वी' या शब्दास समानार्थी नसलेला शब्द ओळखा.

❶ अवनी

❷ क्षमा

❸ दारा

❹ वसुंधरा

📝 स्पष्टीकरण : अवनी, क्षमा आणि वसुंधरा हे पृथ्वीचे समानार्थी शब्द आहेत. दारा म्हणजे पत्नी किंवा स्त्री, त्यामुळे तो पृथ्वीचा समानार्थी शब्द नाही.
Key Points :
◾ अवनी = पृथ्वी
◾ क्षमा = पृथ्वी
◾ वसुंधरा = पृथ्वी
◾ दारा = पत्नी

Question : 22

दिलेल्या शब्दाचा ध्वन्यार्थ ओळखा – 'थड'

❶ गार

❷ किनारा

❸ आधात

❹ गर्दी

📝 स्पष्टीकरण : दिलेल्या प्रश्नानुसार 'थड' या शब्दाचा अपेक्षित अर्थ किनारा असा घेतला आहे. त्यामुळे पर्याय 2 योग्य आहे.
Key Points :
◾ थड = किनारा
◾ किनारा = तीर
◾ आघात = प्रहार किंवा धक्का
◾ गर्दी = जमाव

Question : 23

'अरविंद, जलज, राजीव, पद्म' या शब्दांना समानार्थी शब्द कोणता ?

❶ अमृत

❷ गुलाब

❸ कमळ

❹ चंद्रिका

📝 स्पष्टीकरण : अरविंद, जलज, राजीव आणि पद्म हे सर्व कमळ या फुलाचे समानार्थी शब्द आहेत. 'जलज' म्हणजे पाण्यात जन्मलेले, हा शब्द कमळासाठी विशेषतः वापरला जातो.
Key Points :
◾ अरविंद = कमळ
◾ जलज = कमळ
◾ राजीव = कमळ
◾ पद्म = कमळ

Question : 24

'सूर्य' - समानार्थी शब्द कोणता ?

❶ सविता

❷ मनुज

❸ सिंधू

❹ नंदन

📝 स्पष्टीकरण : सविता हा सूर्याचा समानार्थी शब्द आहे. मनुज म्हणजे मनुष्य, सिंधू म्हणजे समुद्र आणि नंदन म्हणजे पुत्र.
Key Points :
◾ सूर्य = सविता
◾ सूर्य = भानू
◾ सूर्य = आदित्य
◾ सिंधू = समुद्र

Question : 25

'कानन' या शब्दाचा समानार्थी नसलेला शब्द कोणता ?

❶ भूमी

❷ विपिन

❸ अरण्य

❹ जंगल

📝 स्पष्टीकरण : कानन म्हणजे जंगल, अरण्य किंवा विपिन. भूमी म्हणजे जमीन किंवा पृथ्वी, त्यामुळे ती काननची समानार्थी नाही.
Key Points :
◾ कानन = जंगल
◾ विपिन = जंगल
◾ अरण्य = जंगल
◾ भूमी = पृथ्वी किंवा जमीन

Your Scorecard

Total Questions 0

Solved Question 0

Correct 0

Wrong 0

Final Score :   0 / 0

मराठी भाषेचा उगम व व्याकरण	प्रश्नसंच - 1 प्रश्नसंच - 2
वर्णमाला	प्रश्नसंच - 1 प्रश्नसंच - 2 प्रश्नसंच - 3 प्रश्नसंच - 4 प्रश्नसंच - 5 प्रश्नसंच - 6 प्रश्नसंच - 7
संधी आणि संधीचे प्रकार	प्रश्नसंच - 1 प्रश्नसंच - 2
शब्दांच्या जाती	प्रश्नसंच - 1
नाम व नामाचे प्रकार	प्रश्नसंच - 1 प्रश्नसंच - 2
नामाचा वचनविचार	प्रश्नसंच - 1 प्रश्नसंच - 2
नामाचा लिंगविचार	प्रश्नसंच - 1 प्रश्नसंच - 2
विभक्ती कारकार्थ व उपपदार्थ	प्रश्नसंच - 1 प्रश्नसंच - 2
सामान्यरूप	प्रश्नसंच - 1
सर्वनाम आणि सर्वनामाचे प्रकार	प्रश्नसंच - 1 प्रश्नसंच - 2
विशेषण आणि विशेषणाचे प्रकार	प्रश्नसंच - 1 प्रश्नसंच - 2
क्रियापद व क्रियापदाचे प्रकार	प्रश्नसंच - 1 प्रश्नसंच - 2
क्रियापदाचे काळ व अर्थ	प्रश्नसंच - 1 प्रश्नसंच - 2
क्रियाविशेषण अव्यय	प्रश्नसंच - 1 प्रश्नसंच - 2
शब्दयोगी अव्यय	प्रश्नसंच - 1 प्रश्नसंच - 2 प्रश्नसंच - 3
उभयान्वयी अव्यय	प्रश्नसंच - 1
केवलप्रयोगी अव्यय	प्रश्नसंच - 1 प्रश्नसंच - 2
प्रयोग व प्रकार	प्रश्नसंच - 1 प्रश्नसंच - 2
वाक्यांचे प्रकार - वाक्य रूपांतर	प्रश्नसंच - 1 प्रश्नसंच - 2 प्रश्नसंच - 3
समास व समासाचे प्रकार	प्रश्नसंच - 1 प्रश्नसंच - 2 प्रश्नसंच - 3 प्रश्नसंच - 4
अलंकार व अलंकाराचे प्रकार	प्रश्नसंच - 1 प्रश्नसंच - 2
रस व प्रकार	प्रश्नसंच - 1
वृत्ते आणि प्रकार	प्रश्नसंच - 1
शब्दसिद्धी	प्रश्नसंच - 1 प्रश्नसंच - 2
वाक्यपृथक्करण	प्रश्नसंच - 1
शब्दसिद्धी - सिद्ध शब्द	प्रश्नसंच - 1
शब्दसिद्धी - साधित शब्द	प्रश्नसंच - 2
शब्दांच्या शक्ती / शब्दशक्ती	प्रश्नसंच - 1 प्रश्नसंच - 2
विरामचिन्हे	प्रश्नसंच - 1
शुद्धलेखन	प्रश्नसंच - 1
शुद्ध - अशुद्ध शब्द	प्रश्नसंच - 1
समूहदर्शक शब्द	प्रश्नसंच - 1
ध्वनिदर्शक शब्द	प्रश्नसंच - 1
शब्दसमूहाबद्दल एक शब्द	प्रश्नसंच - 1 प्रश्नसंच - 2 प्रश्नसंच - 3 प्रश्नसंच - 4
म्हणी व त्यांचे अर्थ	प्रश्नसंच - 1 प्रश्नसंच - 2 प्रश्नसंच - 3
वाक्प्रचार व अर्थ	प्रश्नसंच - 1
समानार्थी शब्द	प्रश्नसंच - 1 प्रश्नसंच - 2 प्रश्नसंच - 3
विरुद्धार्थी शब्द	प्रश्नसंच - 1
अलंकारिक शब्द	प्रश्नसंच - 1
साहित्यिक व त्यांची टोपण नावे	प्रश्नसंच - 1
संत व त्यांची मूळ गावे	प्रश्नसंच - 1
संत साहित्य	प्रश्नसंच - 1
साहित्य व साहित्यकार	प्रश्नसंच - 1 प्रश्नसंच - 2