शब्दसमूहाबद्दल एक शब्द | Shabdasamuh Marathi Grammar | प्रश्नसंच - 1

शब्दसमूहाबद्दल एक शब्द | Shabdasamuh Marathi Grammar | प्रश्नसंच - 1

शब्दसमूहाबद्दल एक शब्द | Shabdasamuh Marathi Grammar | प्रश्नसंच - 1

मराठी व्याकरण प्रश्न

Question : 1
सामाजिक व आर्थिक समतेचा पुरस्कार करणारा - या शब्दसमूहासाठी दिलेल्या पर्यायातून योग्य शब्द ओळखा ?
❶ लोकहितवादी
❷ सनातनी
❸ साम्यवादी
❹ प्रतिगामी
📝 स्पष्टीकरण : सामाजिक व आर्थिक समतेचा पुरस्कार करणाऱ्या विचाराला किंवा व्यक्तीला साम्यवादी म्हणतात. सनातनी म्हणजे जुन्या विचारांना धरून ठेवणारा, तर प्रतिगामी म्हणजे प्रगतीच्या विरुद्ध विचार असणारा.
Question : 2
वर्णन करण्याची हातोटी किंवा पद्धती - या शब्दसमूहासाठी योग्य शब्द ओळखा ?
❶ लेखनशैली
❷ भाषाशैली
❸ वर्णनशैली
❹ आत्मनिवेदन
📝 स्पष्टीकरण : कोणत्याही प्रसंगाचे किंवा वस्तूचे वर्णन करण्याच्या विशिष्ट पद्धतीस वर्णनशैली म्हणतात.
Question : 3
उत्क्रांती - या शब्दसमूहासाठी दिलेला योग्य शब्द ओळखा
❶ एकाकी होणारा बदल
❷ सावकाश होणारा बदल
❸ अचानक होणारा बदल
❹ मोठ्या प्रमाणात होणारा बदल
📝 स्पष्टीकरण : उत्क्रांती म्हणजे सावकाश व हळूहळू होणारा बदल. याउलट, अचानक व वेगाने होणाऱ्या बदलाला क्रांती म्हणतात.
Question : 4
दुसऱ्याच्या अंकित असणारा - या शब्दसमूहासाठी योग्य शब्द ओळखा ?
❶ पातळयंत्री
❷ बोकेसंन्याशी
❸ ताटाखालचे मांजर
❹ उंटावरचा शहारा
📝 स्पष्टीकरण : दुसऱ्याच्या पूर्णपणे अंकित असणाऱ्या किंवा सांगण्याप्रमाणे वागणाऱ्या व्यक्तीला ताटाखालचे मांजर म्हणतात.
Question : 5
वाट दाखविणारा - या शब्दसमूहासाठी योग्य शब्द ओळखा
❶ वाटुला
❷ वाटमाऱ्या
❸ वाटाड्या
❹ वाटसरू
📝 स्पष्टीकरण : अनोळखी रस्त्याने मार्ग दाखवणाऱ्या किंवा मार्गदर्शन करणाऱ्या व्यक्तीस वाटाड्या म्हणतात. वाटसरू म्हणजे रस्त्याने जाणारा प्रवासी आणि वाटमाऱ्या म्हणजे वाटेत लुटणारा.
Question : 6
कायद्याने प्रस्थापित होणारे नियम - या शब्दसमूहासाठी योग्य शब्द ओळखा
❶ वैज्ञानिक
❷ नैतिक
❸ वैधानिक
❹ धार्मिक
📝 स्पष्टीकरण : कायद्याशी संबंधित किंवा कायद्याने ठरवून दिलेल्या नियमांना वैधानिक असे म्हणतात.
Question : 7
या शब्दसमूहाबद्दल एक शब्द सांगा – उपकाराची जाण न ठेवणारा
❶ कृतज्ञ
❷ उपकारी
❸ अपकारी
❹ कृतघ्न
📝 स्पष्टीकरण : केलेल्या उपकाराची जाण न ठेवणाऱ्यास कृतघ्न म्हणतात. याउलट उपकाराची आठवण ठेवणाऱ्यास कृतज्ञ म्हणतात.
Question : 8
सूर्यवंशी - या शब्दाचा अर्थ आजच्या काळात हा समजला जातो
❶ सूर्यकुळात जन्मलेला
❷ राजा दशरथ
❸ सूर्य उगवल्यानंतर उठणारा
❹ सूर्य मावळल्यावर जागणारा
📝 स्पष्टीकरण : मराठी वाक्प्रचारात किंवा विनोदाने सकाळी उशिरा म्हणजेच सूर्य उगवल्यानंतर उठणाऱ्या व्यक्तीला सूर्यवंशी म्हटले जाते.
Question : 9
गावातील लोकांची एकत्र पाणी भरण्याची जागा -------------
❶ विहीर
❷ पाणवठा
❸ नळकोंडाळे
❹ नदी
📝 स्पष्टीकरण : गावात जिथे सर्व लोक पाणी भरण्यासाठी एकत्र येतात त्या सार्वजनिक ठिकाणाला पाणवठा म्हणतात.
Question : 10
आकाशात वावरणारे या शब्दसमूहासाठी योग्य शब्द ओळखा
❶ भूचर
❷ हवाचर
❸ पवनचर
❹ नभचर
📝 स्पष्टीकरण : आकाशात किंवा नभात वावरणाऱ्या प्राण्यांना व पक्षांना नभचर किंवा खेचर म्हणतात. जमिनीवर राहणाऱ्यांना भूचर व पाण्यात राहणाऱ्यांना जलचर म्हणतात.
Question : 11
अतिशय गरीब असणे या शब्दसमूहासाठी योग्य शब्द ओळखा
❶ दरिद्रीनारायण
❷ दीनदुबळा
❸ अपंग
❹ लुळालंगडा
📝 स्पष्टीकरण : अत्यंत गरीब किंवा अत्यंत हलाखीच्या परिस्थितीत राहणाऱ्या व्यक्तीस दरिद्रीनारायण असे संबोधले जाते.
Question : 12
शत्रूला सामील झालेला या शब्दसमूहासाठी योग्य शब्द ओळखा
❶ सैनिक
❷ शूरवीर
❸ वेंधळा
❹ फितूर
📝 स्पष्टीकरण : आपल्याच गटाशी अथवा देशाशी विश्वासघात करून शत्रूला जाऊन मिळणाऱ्या व्यक्तीस फितूर किंवा स्वदेशद्रोही म्हणतात.
Question : 13
अतिशय भांडखोर स्त्री - या शब्दसमूहासाठी योग्य शब्द
❶ त्राटिका
❷ शुर्पणखा
❸ वेधळी
❹ भाग्यलक्ष्मी
📝 स्पष्टीकरण : अतिशय भांडखोर व तापट स्वभावाच्या स्त्रीला अलंकारिक शब्दात त्राटिका म्हणतात.
Question : 14
धर्मार्थ जेवण मिळण्याचे ठिकाण --------
❶ भोजनालय
❷ खाणावळ
❸ अन्नछत्र
❹ पंगत
📝 स्पष्टीकरण : मोफत किंवा धर्मार्थ मोफत भोजन दिले जाणाऱ्या ठिकाणाला अन्नछत्र किंवा सदावर्ते म्हणतात.
Question : 15
ज्याला खूप माहिती आहे असा -------------
❶ विद्वान
❷ बुद्धिमान
❸ तज्ज्ञ
❹ बहुश्रुत
📝 स्पष्टीकरण : ज्याने खूप ऐकले आहे व ज्याला खूप विषयांची माहिती आहे अशा व्यक्तीला बहुश्रुत म्हणतात.
Question : 16
जगाचे नियंत्रण करणारा या शब्दसमूहासाठी योग्य शब्द कोणता
❶ जगत्रायक
❷ जगत्रियंता
❸ जगन्नाथ
❹ जगत्कर्ता
📝 स्पष्टीकरण : संपूर्ण जगाचे नियंत्रण किंवा संचालन करणाऱ्या परमेश्वराला जगत्रियंता असे म्हटले जाते.
Question : 17
ठराविक वेळी प्रसिद्ध होणारे -------------
❶ दैनिक
❷ साप्ताहिक
❸ मासिक
❹ नियतकालिक
📝 स्पष्टीकरण : ठराविक मुदतीने किंवा कालावधीने प्रसिद्ध होणाऱ्या प्रकाशनाला नियतकालिक म्हणतात. रोज प्रसिद्ध होणारे दैनिक, आठवड्याला प्रसिद्ध होणारे साप्ताहिक, आणि महिन्यातून प्रसिद्ध होणारे मासिक असते.
Question : 18
ज्याने हाती चक्र धारण केले आहे असा --------
❶ वाहनचालक
❷ चक्रपाणी
❸ चक्रवाक
❹ चाकोरीबद्ध
📝 स्पष्टीकरण : ज्याच्या हातात सुदर्शन चक्र आहे असा तो म्हणजे चक्रपाणी (भगवान विष्णू/कृष्ण). हा बहुव्रीही समासाचे उदाहरण देखील आहे.
Question : 19
मित्रपरिवारासह केलेले भोजन ----------
❶ सहभोजन
❷ वनभोजन
❸ भोजन
❹ सहस्रभोजन
📝 स्पष्टीकरण : इतर मित्र किंवा सहकाऱ्यांसोबत एकत्र बसून केलेल्या जेवणाला सहभोजन म्हणतात.
Question : 20
निरर्थक गोष्टी व गप्पा ----------
❶ भाकडकथा
❷ दंतकथा
❸ कपालकथा
❹ गपसप
📝 स्पष्टीकरण : ज्या गप्पांमध्ये काहीही अर्थ किंवा तथ्य नसतो अशा निरर्थक गोष्टींना भाकडकथा म्हणतात.
Question : 21
चंद्रापासून येणारा प्रकाश ----------
❶ प्रहसन
❷ सुधा
❸ चंद्रज्योती
❹ चांदणे
📝 स्पष्टीकरण : चंद्रापासून मिळणाऱ्या शीतल प्रकाशाला चांदणे किंवा चंद्रप्रभा म्हणतात.
Question : 22
ग्रंथात मागाहून इतरांनी घातलेला मजकूर ----------
❶ प्रकरण
❷ प्रक्षिप्त
❸ दर्शक
❹ प्रेक्षक
📝 स्पष्टीकरण : मूळ ग्रंथात किंवा पुस्तकात नंतर इतर कोणीतरी जोडलेल्या अतिरिक्त मजकुराला प्रक्षिप्त मजकूर म्हणतात.
Question : 23
साक्षात्कार झालेला ----------
❶ डोळस
❷ दर्शक
❸ द्राष्टा
❹ प्रेक्षक
📝 स्पष्टीकरण : ज्याला आत्मानुभूती किंवा ईश्वराचा साक्षात्कार झाला आहे अशा पुरुषाला द्रष्टा (द्राष्टा) किंवा तत्त्वज्ञ म्हणतात.
Question : 24
नावेतून करण्याची जलक्रीडा ----------
❶ नौका-नयन
❷ जल-विहार
❸ जल-पर्यटन
❹ नौका-विहार
📝 स्पष्टीकरण : नावेत (बोट) बसून पाण्यात फिरणे किंवा आनंद लुटणे याला नौका-विहार म्हणतात.
Question : 25
पायापासून डोक्यापर्यंत ----------
❶ अपादमस्तक
❷ आपदमस्तक
❸ अपदामस्तक
❹ आपादमस्तक
📝 स्पष्टीकरण : पायाच्या नखांपासून ते डोक्याच्या केसांपर्यंत म्हणजेच संपूर्ण शरीराचा उल्लेख करताना आपादमस्तक हा शब्द वापरतात. (हा अव्ययीभाव समासाचा प्रकार आहे).

Your Scorecard

Total Questions 0
Solved Question 0
Correct 0
Wrong 0
Final Score :   0 / 0

Post a Comment

Previous Post Next Post