नामाचा वचनविचार मराठी व्याकरण प्रश्न | Namacha Vachan Vichar Marathi Vyakaran | प्रश्नसंच - 2

नामाचा वचनविचार मराठी व्याकरण

Question : 1

विकारी शब्दाच्या ठिकाणी संख्या सुचविण्याचा जो गुणधर्म आहे त्याला मराठी व्याकरणात काय म्हणतात ?

❶ वचन

❷ नाम

❸ सर्वनाम

❹ विशेषण

नामाचे किंवा विकारी शब्दाचे रूप एक वस्तू दर्शवते की अनेक वस्तू दर्शवते, या संख्या सुचविण्याच्या गुणधर्माला (धर्माला) व्याकरणात वचन असे म्हणतात.

Question : 2

नामाच्या वचन विचारासंदर्भात खाली दिलेल्या विधानापैकी अयोग्य विधान ओळखा ?

❶ मराठीत वचनाचे एकवचन व अनेकवचन असे दोन प्रकार पडतात

❷ फक्त सामान्य नामाचे अनेकवचन होते

❸ विशेषनाम व भाववाचक नामाचे अनेकवचन होत नाही

❹ सर्व प्रकारच्या नामांचे अनेकवचन होते

मराठी व्याकरणात विशेषनामे (उदा. हिमालय) आणि भाववाचक नामे (उदा. कीर्ती) ही मूळची एकवचनीच असतात, त्यांचे अनेकवचन होत नाही.
नियमतः फक्त सामान्य नामांचेच अनेकवचन होते, त्यामुळे 'सर्व प्रकारच्या नामांचे अनेकवचन होते' हे विधान अयोग्य आहे.

Question : 3

वचनासंबंधी काही विशेष गोष्टी अशा -
अ ) नामांच्या तीन प्रकारांपैकी फक्त सामान्य नामाचे अनेक वचन होत नाही
ब ) काही नामे नेहमी अनेकवचनी आढळतात
क ) ' आ ' कारांत पुल्लिंगी नामाचे अनेकवचन ' वा ' कारांत होते
वरील विधानातून योग्य ते पर्यायी उत्तर शोधा

❶ फक्त ब बरोबर

❷ अ आणि ब बरोबर

❸ अ आणि क बरोबर

❹ वरील सर्व बरोबर

विधान अ ) नामांच्या तीन प्रकारांपैकी फक्त सामान्य नामाचे अनेक वचन होत नाही हे विधान अयोग्य आहे कारण - फक्त सामान्य नामाचेच अनेकवचन होते विशेषनामे (उदा. हिमालय) आणि भाववाचक नामे (उदा. कीर्ती) ही मूळची एकवचनीच असतात, त्यांचे अनेकवचन होत नाही
विधान ब ) काही नामे नेहमी अनेकवचनी आढळतात हे विधान योग्य आहे : कारण - कांजिण्या, रोमांच, डोहाळे, हाल हे शब्द नेहमी अनेकवचनातच वापरले जातात.
विधान क ) ' आ ' कारांत पुल्लिंगी नामाचे अनेकवचन ' वा ' कारांत होते हे विधान अयोग्य आहे : कारण - 'आ' कारान्त पुल्लिंगी नामाचे अनेकवचन 'ए' कारान्त होते (उदा. घोडा - घोडे).
त्यामुळे केवळ फक्त ब बरोबर हा पर्याय अचूक आहे

Question : 4

' अ ' कारान्त स्त्रीलिंगी नामाचे अनेकवचन ........... होते

❶ ' आ ' कारान्त

❷ ' इ ' कारान्त

❸ ' ऊ ' कारान्त

❹ ' वा ' कारान्त

मराठीत 'अ' कारान्त स्त्रीलिंगी नामांचे अनेकवचन "आ" कारान्त होते.
उदाहरणार्थ : वीट - विटा, जीभ - जिभा, सून - सुना या शब्दांचे अनेकवचन 'आ' कारान्त होते.

Question : 5

पुढील विधाने वाचा व योग्य विधान/ने निवडा ?
1 ) ' आ ' कारान्त पुल्लिंगी नामाचे अनेकवचन ' ए ' कारान्त होते
2 ) ' अ ' कारान्त स्त्रीलिंगी नामाचे अनेकवचन ' आ ' कारान्त किंवा ' ई ' कारान्त होते

❶ फक्त 1

❷ फक्त 2

❸ 1 आणि 2

❹ दोन्ही नाही

दिलेली दोन्ही विधाने बरोबर आहेत.
नियम 1 : आ-कारान्त पुल्लिंगी नामे ए-कारान्त होतात. उदा. रस्ता → रस्ते, आंबा → आंबे.
नियम 2 : अ-कारान्त स्त्रीलिंगी नामाचे अनेकवचन कधी आ-कारान्त (उदा. शाळा → शाळा, सून → सुना) तर कधी ई-कारान्त (उदा. वेळ → वेळा, भिंत → भिंती) होते.

Question : 6

खालील विधाने वाचून योग्य विधान/ने ओळखा ?
1 ) ' ई ' कारान्त स्त्रीलिंगी नामाचे अनेकवचन ' या ' कारान्त होते
2 ) ' ऊ ' कारान्त स्त्रीलिंगी नामाचे अनेकवचन ' वा ' कारान्त होते

❶ 1 आणि 2

❷ दोन्ही नाही

❸ फक्त 1

❹ फक्त 2

येथे 1 आणि 2 दोन्ही विधाने योग्य आहेत.
उदाहरणे :
नदी (ई-कारान्त) → नद्या (या-कारान्त)
सासू (ऊ-कारान्त) → सासवा (वा-कारान्त)
जळू (ऊ-कारान्त) → जळवा (वा-कारान्त).

Question : 7

पुढील विधाने वाचा व योग्य विधान/ने निवडा ?
1 ) ' ऊ ' कारान्त नपुंसक लिंगी नामाचे अनेकवचन ' ए ' कारान्त होते
2 ) ' ए ' कारान्त नपुंसक लिंगी नामाचे अनेकवचन ' इ ' कारान्त होते
3 ) ' अ ' कारान्त नपुंसक लिंगी नामाचे अनेकवचन ' ए ' कारान्त होते

❶ फक्त 1

❷ 1 आणि 3

❸ 1 आणि 2

❹ वरील सर्व

विधान 1 योग्य : लिंबू (ऊ-कारान्त) → लिंबे (ए-कारान्त).
विधान 2 अयोग्य : 'ए' कारान्त नपुंसकलिंगी नामाचे अनेकवचन 'ई' कारान्त होते (उदा. केळे → केळी).
विधान 3 योग्य : घर (अ-कारान्त) → घरे (ए-कारान्त).
त्यामुळे अचूक पर्याय 1 आणि 3 हा आहे

Question : 8

खाली दिलेल्या कोणत्या पर्यायातील शब्दांची रूपे अनेकवचनी होताना बदलत नाहीत . योग्य तो पर्याय निवडा ?

❶ लाडू , वधू , शाळा , भाषा

❷ कवी , माळी , देव , पोळी

❸ स्त्री , बी , लांडगा , मासा

❹ घंटि , पणती , कांदा , राक्षस

पहिल्या पर्यायातील सर्व शब्दांचे एकवचन व अनेकवचन रूप सारखेच राहते.
उदा. एक लाडू - पाच लाडू, एक वधू - अनेक वधू, एक शाळा - चार शाळा, एक भाषा - अनेक भाषा.
इतर पर्यायांमध्ये पोळी (पोळ्या), मासा (मासे) हे शब्द बदलणारे आहेत.

Question : 9

' ए 'कारान्त नपुंसक लिंगी नामाचे अनेकवचन ------------- होते

❶ ' आ ' कारान्त

❷ ' इ ' कारान्त

❸ ' ई ' कारान्त

❹ ' वा ' कारान्त

'ए' कारान्त नपुंसकलिंगी नामांचे अनेकवचन नेहमी 'ई' कारान्त होते.
उदा. केळे (ए-कारान्त) → केळी (ई-कारान्त), गाणे → गाणी, रताळे → रताळी.

Question : 10

' ऊ 'कारान्त स्त्रीलिंगी नामाचे अनेकवचन ----------------- होते

❶ ' आ ' कारान्त

❷ ' इ ' कारान्त

❸ ' ए ' कारान्त

❹ ' वा ' कारान्त

मराठीतील नियमानुसार 'ऊ' कारान्त स्त्रीलिंगी नामाचे अनेकवचन 'वा' कारान्त होते.
उदा. जळू → जळवा, सासू → सासवा, पिसू → पिसवा. (बाजू - बाजू हा अपवाद आहे).

Question : 11

एक वचनात व अनेकवचनात सारखीच राहणारी नामांची रूपे कोणती ?

❶ दही , तरुणी , युवती , लाली , दासी

❷ सायकल , गाडी , इमारत , पुस्तक

❸ जळू , मोती , मिरी , पंखा

❹ बोका , रस्ता , आंबा , सुन

दही, तरुणी, युवती, लाली, दासी हे शब्द एकवचन व अनेकवचन या दोन्ही वचनांमध्ये बदलत नाहीत, त्यांची रूपे सारखीच राहतात.
इतर पर्यायातील गाडी (गाड्या), इमारत (इमारती), पुस्तक (पुस्तके), पंखा (पंखे) ही रूपे बदलतात.

Question : 12

' ऊ 'कारान्त नपुंसक लिंगी नामाचे अनेकवचन ---------------- होते

❶ ' आ ' कारान्त

❷ ' इ ' कारान्त

❸ ' ए ' कारान्त

❹ ' वा ' कारान्त

'ऊ' कारान्त नपुंसकलिंगी नामांचे अनेकवचन 'ए' कारान्त होते आणि त्यापूर्वीच्या अक्षरावरील अनुस्वार निघून जातो.
उदा. लिंबू → लिंबे, गळू → गळे, वासरू → वासरे.

Question : 13

' आ 'कारान्त पुल्लिंगी नामाचे अनेकवचन --------------- होते

❶ ' आ ' कारान्त

❷ ' इ ' कारान्त

❸ ' ए ' कारान्त

❹ ' ऐ ' कारान्त

मराठी व्याकरणातील अत्यंत मूलभूत नियम म्हणजे 'आ' कारान्त पुल्लिंगी नामांचे अनेकवचन नेहमी 'ए' कारान्त होते.
उदा. घोडा → घोडे, कुत्रा → कुत्रे, कांदा → कांदे, रस्ता → रस्ते.

Question : 14

' ई 'कारान्त स्त्रीलिंगी नामाचे अनेकवचन --------------- होते

❶ ' आ ' कारान्त

❷ ' वा ' कारान्त

❸ ' या ' कारान्त

❹ ' इ ' कारान्त

'ई' कारान्त स्त्रीलिंगी नामांचे अनेकवचन करताना 'ई' च्या जागी 'या' प्रत्यय लागतो, ज्याला 'या' कारान्त म्हणतात.
उदा. नदी → नद्या, काठी → काठ्या, बी → बिया. (दासी, लक्ष्मी सारखे तत्सम शब्द याला अपवाद आहेत).

Question : 15

खालील शब्दापैकी अनेकवचनी नसलेला शब्द कोणता ?

❶ म्हशी

❷ खारका

❸ गाई

❹ बाई

बाई हा शब्द एकवचनी आहे, त्याचा अनेकवचनी शब्द 'बाया' असा होतो.
इतर सर्व पर्याय अनेकवचनी आहेत: म्हैस → म्हशी, खारीक → खारका, गाय → गाई.

Question : 16

चुकीचा पर्याय निवडा

❶ विळी - विळ्या

❷ दासी - दास्या

❸ नदी - नद्या

❹ पिसू - पिसवा

मराठीत दासी हा ई-कारान्त स्त्रीलिंगी तत्सम (संस्कृत) शब्द असून त्याचे अनेकवचन 'दास्या' असे न होता दासी असेच एकसारखे राहते. त्यामुळे हा पर्याय चुकीचा (अयोग्य) आहे.

Question : 17

दासी या स्त्रीलिंगी नामाचे अनेकवचन काय होईल ?

❶ दासा

❷ दास्या

❸ दासी

❹ दासू

काही ई-कारान्त स्त्रीलिंगी तत्सम शब्दांचे अनेकवचन बदलत नाही.
त्यामुळे दासी या शब्दाचे अनेकवचन दासी हेच राहते. (उदा. एक दासी, अनेक दासी).

Question : 18

सोने या शब्दाचे वचन बदलून येणारे रूप शोधा ?

❶ सोने

❷ सोनी

❸ सोना

❹ सोनं

सोने हे पदार्थवाचक नाम आहे. पदार्थवाचक नामे ही प्रामुख्याने एकवचनीच मानली जातात आणि त्यांचे अनेकवचनी रूप बदलत नाही.
त्यामुळे सोने या शब्दाचे वचन बदलूनही रूप सोने हेच राहील.

Question : 19

जसे 'केळ' या शब्दाचा अनेकवचन 'केळी' तसे 'वेळ' या शब्दाचे अनेकवचन काय ?

❶ वेळेत

❷ वेळा

❸ वेळ

❹ वेळी

'वेळ' हा अ-कारान्त स्त्रीलिंगी शब्द आहे. या नियमानुसार 'वेळ' या नामाचे अनेकवचन वेळा असे होते. (उदा. मी त्याला अनेक वेळा बजावले).

Question : 20

एकवचनी शब्द 'बाई' चा अनेकवचनी शब्द कोणता ?

❶ बाया

❷ बाय

❸ बायका

❹ यापैकी नाही

'बाई' हा एकवचनी स्त्रीलिंगी शब्द असून, त्याचे अनेकवचनी रूप बाया असे होते.
(नोंद: 'बायको' या शब्दाचे अनेकवचन 'बायका' असे होते, बाईचे नाही).

Your Scorecard

Total Questions 0

Solved Question 0

Correct 0

Wrong 0

Final Score :   0 / 0