शब्दयोगी अव्यय मराठी व्याकरण प्रश्न | Shabdyogi Avyay Marathi Grammar Question | प्रश्नसंच - 1

शब्दयोगी अव्यय मराठी व्याकरण प्रश्न | Shabdyogi Avyay Marathi Grammar Question | प्रश्नसंच - 1

शब्दयोगी अव्यय मराठी व्याकरण प्रश्न | Shabdyogi Avyay Marathi Grammar Question | प्रश्नसंच - 1

सराव प्रश्नसंच

Question : 1
शब्दयोगी अव्यय म्हणजे ----------- ?
❶ क्रियापदाबद्दल अधिक माहिती सांगणारे शब्द
❷ नामाला किंवा सर्वनामाला जोडून येणारे व वाक्यातील शब्दांचा संबंध जोडणारे शब्द
❸ दोन किंवा अधिक वाक्ये जोडणारे शब्द
❹ भावना व्यक्त करणारे उद्गारवाचक शब्द
📝स्पष्टीकरण : शब्दयोगी अव्यय हे नाम किंवा सर्वनामाला जोडून येतात आणि वाक्यातील शब्दांमधील संबंध स्पष्ट करतात. उदाहरणार्थ, घरासमोर, तुमच्यासाठी, माझ्यापेक्षा यांसारख्या शब्दांत शब्दयोगी अव्ययांचा वापर होतो.
Key Points :
 ◾ शब्दयोगी अव्यय नाम किंवा सर्वनामाला जोडून येतात.
 ◾ ते वाक्यातील शब्दांचा परस्पर संबंध दर्शवतात.
 ◾ शब्दयोगी अव्यय हे अविकारी शब्द आहेत.
Question : 2
पुढीलपैकी कोणते अव्यय 'शब्दयोगी अव्यय' या प्रकारात मोडते ?
❶ अबब
❷ अरेरे
❸ अहाहा
❹ करिता
📝स्पष्टीकरण : करिता हे नाम किंवा क्रियावाचक नामाशी जोडून हेतू दर्शवते. त्यामुळे ते शब्दयोगी अव्यय आहे. अबब, अरेरे आणि अहाहा ही केवलप्रयोगी अव्यये आहेत.
Key Points :
 ◾ करिता हे शब्दयोगी अव्यय आहे.
 ◾ अबब, अरेरे, अहाहा ही केवलप्रयोगी अव्यये आहेत.
 ◾ करिता या शब्दातून हेतूचा बोध होतो.
Question : 3
शब्दयोगी अव्यय हे कोणत्या प्रकारचे अव्यय आहे ?
❶ विकारी
❷ अनियमित
❸ अविकारी
❹ संयुक्त
📝स्पष्टीकरण : शब्दयोगी अव्यय हे अव्यय असल्यामुळे त्यांच्यामध्ये लिंग, वचन, विभक्ती इत्यादींनुसार बदल होत नाही. म्हणून त्यांना अविकारी शब्द म्हणतात.
Key Points :
 ◾ शब्दयोगी अव्यय हे अविकारी असतात.
 ◾ अविकारी शब्दांच्या रूपात बदल होत नाही.
 ◾ करिता, साठी, पेक्षा, जवळ ही शब्दयोगी अव्ययांची उदाहरणे आहेत.
Question : 4
रामू घरासमोर खेळत आहे - या वाक्यातील शब्दयोगी अव्यय ओळखा ?
❶ रामू
❷ खेळत
❸ घर
❹ समोर
📝स्पष्टीकरण : वाक्यातील समोर हा शब्द घर या नामाला जोडून आलेला आहे आणि घराची जागा दर्शवतो. त्यामुळे समोर हे स्थलवाचक शब्दयोगी अव्यय आहे.
Key Points :
 ◾ समोर हे शब्दयोगी अव्यय आहे.
 ◾ समोर या शब्दातून स्थानाचा बोध होतो.
 ◾ स्थलवाचक शब्दयोगी अव्यय जागा किंवा स्थान दर्शवतात.
Question : 5
पुढीलपैकी कालवाचक शब्दयोगी अव्ययाचे उदाहरण कोणते ? योग्य पर्याय निवडा.
❶ फक्त
❷ पूर्वी
❸ जवळ
❹ साठी
📝स्पष्टीकरण : पूर्वी हा शब्द एखाद्या घटनेचा किंवा कृतीचा काळ दर्शवतो. त्यामुळे तो कालवाचक शब्दयोगी अव्यय म्हणून वापरला जातो. जवळ हे स्थलवाचक, तर साठी हे हेतुवाचक आहे.
Key Points :
 ◾ पूर्वी हे कालवाचक शब्दयोगी अव्यय आहे.
 ◾ कालवाचक अव्यय काळाचा बोध करून देतात.
 ◾ जवळ हे स्थलवाचक शब्दयोगी अव्यय आहे.
Question : 6
मी तुमच्या करिता वाट पाहत होतो - या वाक्यातील शब्दयोगी अव्ययाचा प्रकार ओळखा ?
❶ स्थलवाचक
❷ तुलनावाचक
❸ हेतुवाचक
❹ साहचर्यवाचक
📝स्पष्टीकरण : या वाक्यात करिता हे अव्यय तुमच्या या शब्दाशी जोडले आहे. यात कोणासाठी किंवा कोणाच्या उद्देशाने वाट पाहिली हे स्पष्ट होते. म्हणून करिता हे हेतुवाचक शब्दयोगी अव्यय आहे.
Key Points :
 ◾ करिता हे हेतुवाचक शब्दयोगी अव्यय आहे.
 ◾ हेतुवाचक अव्ययातून उद्देश किंवा हेतूचा बोध होतो.
 ◾ साठी आणि करिता ही हेतुवाचक अव्ययांची उदाहरणे आहेत.
Question : 7
खालीलपैकी 'स्थलवाचक' शब्दयोगी अव्यय कोणते ?
❶ मुळे
❷ आत
❸ पेक्षा
❹ शिवाय
📝स्पष्टीकरण : आत हा शब्द एखाद्या ठिकाणाच्या अंतर्गत भागाचा निर्देश करतो. त्यामुळे तो स्थलवाचक शब्दयोगी अव्यय आहे. मुळे कारण, पेक्षा तुलना आणि शिवाय वगळणे किंवा अभाव दर्शवते.
Key Points :
 ◾ आत हे स्थलवाचक शब्दयोगी अव्यय आहे.
 ◾ स्थलवाचक अव्यय स्थानाचा बोध करतात.
 ◾ समोर, मागे, जवळ, आत ही स्थलवाचक उदाहरणे आहेत.
Question : 8
'मला अभ्यासामुळे चांगले गुण मिळाले' - या वाक्यातील शब्दयोगी अव्यय कोणत्या संबंधाचा बोध करते ?
❶ संबंध (संबंधवाचक)
❷ विरोध (विरोधवाचक)
❸ तुलना (तुलनावाचक)
❹ कारण (करणवाचक)
📝स्पष्टीकरण : या वाक्यात अभ्यासामुळे या शब्दातून चांगले गुण मिळण्याचे कारण स्पष्ट होते. त्यामुळे मुळे हे कारण किंवा करणाचा बोध करणारे शब्दयोगी अव्यय आहे.
Key Points :
 ◾ मुळे हे कारणवाचक किंवा करणवाचक शब्दयोगी अव्यय आहे.
 ◾ अभ्यासामुळे या शब्दातून कारण स्पष्ट होते.
 ◾ शब्दयोगी अव्यय वाक्यातील संबंध स्पष्ट करतात.
Question : 9
त्याचा शर्ट माझ्या सारखा आहे - या वाक्यातील शब्दयोगी अव्यय कोणते आहे ?
❶ त्याचा
❷ माझ्या
❸ आहे
❹ सारखा
📝स्पष्टीकरण : सारखा हा शब्द माझ्या या सर्वनामाला जोडून येऊन साम्य किंवा तुलना दर्शवतो. त्यामुळे या वाक्यात सारखा हे तुलनावाचक शब्दयोगी अव्यय आहे.
Key Points :
 ◾ सारखा हे तुलनावाचक शब्दयोगी अव्यय आहे.
 ◾ तुलनावाचक अव्यय साम्य किंवा तुलना दर्शवतात.
 ◾ प्रमाणे, सारखा, पेक्षा ही तुलनावाचक उदाहरणे आहेत.
Question : 10
खालीलपैकी 'तुलनावाचक' शब्दयोगी अव्यय कोणते नाही ?
❶ पेक्षा
❷ प्रित्यर्थ
❸ मध्ये
❹ परीस
📝स्पष्टीकरण : दिलेल्या पर्यायांमध्ये प्रित्यर्थ हे तुलनावाचक नसून हेतू किंवा उद्देशाशी संबंधित शब्दयोगी अव्यय आहे. पेक्षा आणि परीस हे तुलना दर्शवणारे शब्दयोगी अव्यय आहेत.
Key Points :
 ◾ प्रित्यर्थ हे तुलनावाचक शब्दयोगी अव्यय नाही.
 ◾ पेक्षा आणि परीस तुलना दर्शवतात.
 ◾ तुलनावाचक अव्ययातून दोन गोष्टींमधील तुलना स्पष्ट होते.
Question : 11
तो माझ्या मागे उभा होता - या वाक्यातील शब्दयोगी अव्ययाचा प्रकार ओळखा ?
❶ कालवाचक
❷ स्थलवाचक
❸ भागवाचक
❹ विरोधवाचक
📝स्पष्टीकरण : या वाक्यात मागे हा शब्द माझ्या या सर्वनामाला जोडून व्यक्तीचे स्थान दर्शवतो. त्यामुळे मागे हे स्थलवाचक शब्दयोगी अव्यय आहे.
Key Points :
 ◾ मागे हे स्थलवाचक शब्दयोगी अव्यय आहे.
 ◾ स्थलवाचक अव्यय स्थान किंवा दिशा दर्शवतात.
 ◾ पुढे, मागे, समोर, जवळ हे स्थलवाचक शब्द आहेत.
Question : 12
'क्रियाविशेषण अव्यय' आणि 'शब्दयोगी अव्यय' यांच्यातील मुख्य फरक कोणता ?
❶ क्रियाविशेषण क्रियापदाला जोडले जाते, शब्दयोगी नामाला
❷ क्रियाविशेषण विकारी असते, शब्दयोगी अविकारी
❸ क्रियाविशेषण क्रियापदाबद्दल माहिती सांगते, तर शब्दयोगी नामाला जोडून संबंध जोडते
❹ दोन्हीमध्ये कोणताही फरक नाही
📝स्पष्टीकरण : क्रियाविशेषण अव्यय क्रियापदाची वेळ, ठिकाण, रीती, प्रमाण इत्यादी माहिती सांगते. याउलट शब्दयोगी अव्यय नाम किंवा सर्वनामाला जोडून त्याचा इतर शब्दांशी संबंध स्पष्ट करते.
Key Points :
 ◾ क्रियाविशेषण क्रियापदाबद्दल अधिक माहिती देते.
 ◾ शब्दयोगी अव्यय नाम किंवा सर्वनामाला जोडले जाते.
 ◾ दोन्ही अव्ययांचे कार्य वेगवेगळे आहे.
Question : 13
जेव्हा एकच शब्द क्रियाविशेषण म्हणून व शब्दयोगी अव्यय म्हणून वापरला जातो, तेव्हा तो कसा ओळखावा ?
❶ क्रियापदाच्या आधी आल्यास शब्दयोगी अव्यय
❷ नामाला जोडून न आल्यास शब्दयोगी अव्यय
❸ नामाला जोडून आल्यास शब्दयोगी अव्यय, स्वतंत्रपणे आल्यास क्रियाविशेषण अव्यय
❹ नेहमी क्रियाविशेषण अव्ययच असतो
📝स्पष्टीकरण : एखादा शब्द नाम किंवा सर्वनामाला जोडून आला आणि त्याने संबंध दर्शवला तर तो शब्दयोगी अव्यय ठरतो. तो स्वतंत्रपणे येऊन क्रियेबद्दल माहिती देत असेल तर तो क्रियाविशेषण अव्यय ठरतो.
Key Points :
 ◾ नाम किंवा सर्वनामाला जोडलेला शब्द शब्दयोगी अव्यय असतो.
 ◾ स्वतंत्रपणे क्रियेची माहिती देणारा शब्द क्रियाविशेषण असतो.
 ◾ संदर्भानुसार एकाच शब्दाचा प्रकार बदलू शकतो.
Question : 14
मी झाडाखाली बसलो - या वाक्यात 'खाली' हे काय आहे ?
❶ क्रियाविशेषण अव्यय
❷ उभयान्वयी अव्यय
❸ शब्दयोगी अव्यय
❹ विशेषण
📝स्पष्टीकरण : झाडाखाली या शब्दात खाली हे झाड या नामाला जोडून आले आहे आणि स्थानाचा संबंध दर्शवते. त्यामुळे येथे खाली हे शब्दयोगी अव्यय आहे.
Key Points :
 ◾ झाडाखाली या शब्दात खाली नामाला जोडले आहे.
 ◾ खाली येथे स्थानाचा बोध करते.
 ◾ म्हणून येथे खाली हे स्थलवाचक शब्दयोगी अव्यय आहे.
Question : 15
तो खाली उतरला - या वाक्यात 'खाली' हे काय आहे ?
❶ उभयान्वयी अव्यय
❷ क्रियाविशेषण अव्यय
❸ शब्दयोगी अव्यय
❹ केवलप्रयोगी अव्यय
📝स्पष्टीकरण : या वाक्यात खाली हा शब्द कोणत्याही नामाला किंवा सर्वनामाला जोडलेला नाही. तो उतरला या क्रियापदाची दिशा किंवा स्थान स्पष्ट करतो. म्हणून येथे खाली हे क्रियाविशेषण अव्यय आहे.
Key Points :
 ◾ खाली येथे क्रियापदाबद्दल माहिती देते.
 ◾ नामाला जोडलेले नसल्यामुळे ते शब्दयोगी अव्यय नाही.
 ◾ म्हणून या वाक्यात खाली हे क्रियाविशेषण अव्यय आहे.
Question : 16
खालीलपैकी 'साहचर्यवाचक' शब्दयोगी अव्यय ओळखा ?
❶ वाचून
❷ करिता
❸ सोबत
❹ आतून
📝स्पष्टीकरण : सोबत या शब्दातून एखाद्या व्यक्तीच्या सहवासाचा किंवा संगतीचा बोध होतो. म्हणून ते साहचर्यवाचक शब्दयोगी अव्यय आहे.
Key Points :
 ◾ सोबत हे साहचर्यवाचक शब्दयोगी अव्यय आहे.
 ◾ साहचर्यवाचक अव्ययातून सहवास किंवा संगतीचा बोध होतो.
 ◾ करिता हे हेतुवाचक अव्यय आहे.
Question : 17
देवाविरुद्ध बोलू नये - या वाक्यातील शब्दयोगी अव्ययाचा प्रकार ओळखा ?
❶ कालवाचक
❷ स्थलवाचक
❸ विरोधवाचक
❹ तुलनावाचक
📝स्पष्टीकरण : विरुद्ध या शब्दातून देवाच्या विरोधात असा अर्थ व्यक्त होतो. त्यामुळे या वाक्यातील विरुद्ध हे विरोधवाचक शब्दयोगी अव्यय आहे.
Key Points :
 ◾ विरुद्ध हे विरोधवाचक शब्दयोगी अव्यय आहे.
 ◾ विरोधवाचक अव्ययातून विरोधाचा संबंध स्पष्ट होतो.
 ◾ विरुद्ध, विरोधात यांसारखे शब्द विरोध दर्शवतात.
Question : 18
खालीलपैकी संबंधवाचक शब्दयोगी अव्ययाचे उदाहरण कोणते ? योग्य पर्याय निवडा.
❶ साठी
❷ विषयी
❸ समोर
❹ पर्यंत
📝स्पष्टीकरण : विषयी हे एखाद्या व्यक्ती, वस्तू किंवा विषयाशी संबंधित माहितीचा संबंध दर्शवते. म्हणून ते संबंधवाचक शब्दयोगी अव्यय आहे. साठी हेतू, समोर स्थल आणि पर्यंत सीमा दर्शवते.
Key Points :
 ◾ विषयी हे संबंधवाचक शब्दयोगी अव्यय आहे.
 ◾ विषयी या शब्दातून संबंधित विषयाचा बोध होतो.
 ◾ साठी हे हेतुवाचक आणि समोर हे स्थलवाचक आहे.
Question : 19
ती दहा पैकी एक आहे - या वाक्यातील 'पैकी' हे कोणते शब्दयोगी अव्यय आहे ?
❶ तुलनावाचक
❷ साहचर्यवाचक
❸ विरोधवाचक
❹ भागवाचक
📝स्पष्टीकरण : पैकी हा शब्द एखाद्या समूहातील किंवा संख्येतील एक भाग निवडल्याचे दर्शवतो. म्हणून तो भागवाचक शब्दयोगी अव्यय आहे.
Key Points :
 ◾ पैकी हे भागवाचक शब्दयोगी अव्यय आहे.
 ◾ भागवाचक अव्यय समूहातील भाग किंवा हिस्सा दर्शवतात.
 ◾ दहा पैकी एक या प्रयोगात समूहातून एक भाग दर्शविला आहे.
Question : 20
पुढीलपैकी गौणत्वदर्शक शब्दयोगी अव्ययाचे उदाहरण कोणते ?
❶ पूर्वी
❷ साठी
❸ करिता
❹ जवळ
📝स्पष्टीकरण : दिलेल्या पर्यायांमध्ये करिता हे हेतू किंवा उद्देश दर्शवणारे शब्दयोगी अव्यय आहे आणि दिलेल्या वर्गीकरणानुसार गौणत्वदर्शक प्रयोगात त्याचा समावेश केला जातो.
Key Points :
 ◾ करिता हे शब्दयोगी अव्यय आहे.
 ◾ करिता या शब्दातून हेतू किंवा उद्देशाचा बोध होतो.
 ◾ पूर्वी कालवाचक आणि जवळ स्थलवाचक आहे.
Question : 21
मी परीक्षेत उत्तीर्ण होण्याकरिता खूप अभ्यास केला - येथे 'करिता' हे अव्यय कोणाला जोडून आले आहे ?
❶ नाम
❷ क्रियापद
❸ क्रियाविशेषण
❹ क्रियावाचक नाम (कृदन्त)
📝स्पष्टीकरण : उत्तीर्ण होण्याकरिता या प्रयोगात करिता हे होण्य या कृदन्त रूपाला जोडून आले आहे. येथे उत्तीर्ण होण्याचा उद्देश व्यक्त केला आहे. त्यामुळे करिता हे क्रियावाचक नाम म्हणजेच कृदन्ताला जोडले आहे.
Key Points :
 ◾ करिता हे क्रियावाचक नामाला जोडले आहे.
 ◾ होण्याकरिता या प्रयोगातून हेतूचा बोध होतो.
 ◾ कृदन्ताला जोडून येणारे शब्दयोगी अव्यय परीक्षेत महत्त्वाचे आहेत.
Question : 22
खालीलपैकी 'शब्दयोगी अव्यय' नसलेला शब्द ओळखा ?
❶ बरोबर
❷ प्रमाणे
❸ शिवाय
❹ वाहवा
📝स्पष्टीकरण : वाहवा हा प्रशंसा किंवा कौतुक व्यक्त करणारा केवलप्रयोगी शब्द आहे. त्यामुळे तो शब्दयोगी अव्यय नाही. बरोबर, प्रमाणे आणि शिवाय हे शब्दयोगी अव्यय म्हणून वापरले जातात.
Key Points :
 ◾ वाहवा हा केवलप्रयोगी शब्द आहे.
 ◾ बरोबर, प्रमाणे, शिवाय हे शब्दयोगी अव्यय आहेत.
 ◾ शब्दाचा प्रकार त्याच्या वाक्यातील उपयोगावरून ठरवला जातो.
Question : 23
ज्या शब्दाचा मूळ अर्थ कायम राहून तो नाम किंवा सर्वनामाला जोडून येतो, त्या अविकारी शब्दाला काय म्हणतात ?
❶ क्रियाविशेषण अव्यय
❷ उभयान्वयी अव्यय
❸ शब्दयोगी अव्यय
❹ केवलप्रयोगी अव्यय
📝स्पष्टीकरण : जो अविकारी शब्द नाम किंवा सर्वनामाला जोडून येतो आणि त्या शब्दाचा इतर शब्दांशी संबंध स्पष्ट करतो, त्याला शब्दयोगी अव्यय म्हणतात. हा शब्दाचा मूलभूत अर्थ कायम ठेवून संबंध दर्शवतो.
Key Points :
 ◾ नाम किंवा सर्वनामाला जोडून येणारा अविकारी शब्द म्हणजे शब्दयोगी अव्यय.
 ◾ शब्दयोगी अव्यय संबंधाचा बोध करून देतात.
 ◾ शब्दयोगी अव्यय हे अविकारी असतात.
Question : 24
ती कालपासून अभ्यास करत आहे - या वाक्यातील शब्दयोगी अव्यय कोणत्या अर्थाचा बोध करते ?
❶ स्थल
❷ साध्य
❸ आरंभ/काल
❹ विरोध
📝स्पष्टीकरण : पासून या शब्दातून एखादी कृती किंवा घटना कोणत्या वेळेपासून सुरू झाली हे स्पष्ट होते. त्यामुळे कालपासून या प्रयोगात आरंभ किंवा काल याचा बोध होतो.
Key Points :
 ◾ पासून हे आरंभ किंवा कालवाचक शब्दयोगी अव्यय आहे.
 ◾ कालपासून या शब्दातून कृतीच्या सुरुवातीची वेळ स्पष्ट होते.
 ◾ कालवाचक अव्यय वेळेशी संबंधित अर्थ व्यक्त करतात.
Question : 25
'शब्दयोगी अव्यय' हे कोणत्या शब्दांना जोडून येतात ?
❶ क्रियापद आणि विशेषण
❷ केवलप्रयोगी अव्यय आणि क्रियाविशेषण
❸ केवलप्रयोगी अव्यय आणि क्रियापद
❹ नाम आणि सर्वनाम
📝स्पष्टीकरण : शब्दयोगी अव्यय प्रामुख्याने नाम किंवा सर्वनामाला जोडून येतात आणि त्या शब्दाचा वाक्यातील इतर शब्दांशी संबंध स्पष्ट करतात. म्हणून योग्य उत्तर नाम आणि सर्वनाम हे आहे.
Key Points :
 ◾ शब्दयोगी अव्यय नामाला जोडून येतात.
 ◾ शब्दयोगी अव्यय सर्वनामालाही जोडून येतात.
 ◾ त्यांचे प्रमुख कार्य वाक्यातील संबंध स्पष्ट करणे हे आहे.

Your Scorecard

Total Questions 0
Solved Question 0
Correct 0
Wrong 0
Final Score :   0 / 0

Post a Comment

Previous Post Next Post