शुद्धलेखन : Shuddhalekhan Marathi Grammar Question | शुद्ध व अशुद्ध शब्द प्रश्नसंच - 1

मराठी व्याकरण प्रश्न

Question : 1

पुढील विधाने वाचा
 1. मराठीतील तत्सम इ-कारान्त आणि उ-कारान्त शब्द ऱ्हस्व लिहावे
 2. तत्सम क्रियाविशेषणे दीर्घान्त लिहावेत

❶ फक्त 1 चूक

❷ फक्त 2 चूक

❸ 1 आणि 2 दोन्ही चूक

❹ 1 आणि 2 दोन्ही बरोबर

📝 स्पष्टीकरण : 1. मराठीतील तत्सम (संस्कृतमधून आलेले) इ-कारान्त व उ-कारान्त शब्द मराठीत दीर्घ लिहावे लागतात (उदा. प्रीती, गती, वस्तू, धातू). त्यामुळे पहिले विधान चूक आहे.
2. तत्सम क्रियाविशेषणे ही ऱ्हस्व लिहिण्याचा नियम आहे (उदा. कदाचित, पुन्हा). त्यामुळे दुसरे विधानही चूक आहे.

Question : 2

बरोबर की चूक
 1. मराठीमध्ये शब्दातील शेवटचे अक्षर दीर्घ असेल तर त्याचा उपान्त्य इकार किंवा उकार ऱ्हस्व लिहावा
 2. अ-कारान्तापूर्वीचे इकार किंवा उकार ऱ्हस्व लिहितात

❶ फक्त 1 बरोबर

❷ फक्त 2 बरोबर

❸ 1 आणि 2 दोन्ही बरोबर

❹ 1 आणि 2 दोन्ही चूक

📝 स्पष्टीकरण : 1. मराठीमध्ये शब्दातील शेवटचे अक्षर दीर्घ असल्यास त्याचा उपान्त्य (शेवटून दुसरा) इकार किंवा उकार ऱ्हस्व लिहावा (उदा. माहिती, विहीर). हे विधान बरोबर आहे.
2. मराठी शब्दातील अ-कारान्तापूर्वीचे इकार किंवा उकार हे दीर्घ लिहितात (उदा. कीड, तूप). त्यामुळे दुसरे विधान चूक आहे.

Question : 3

मराठी शब्दातील अ-कारान्तापूर्वीचे इकार व उकार ------------- असतात

❶ ऱ्हस्व

❷ दिर्घ

📝 स्पष्टीकरण : मराठी शुद्धलेखनाच्या नियमांनुसार, मराठी शब्दातील शेवटचे अक्षर अ-कारान्त असल्यास त्याआधी येणारे इकार आणि उकार हे नेहमी दीर्घ लिहितात (उदा. कीड, तूप, मीठ).

Question : 4

पर्यायी उत्तरांतील योग्य शुद्ध शब्द कोणता

❶ अभीनिवेश

❷ अभिनिवेश

❸ आभिनिवेश

❹ आभिनीवेश

📝 स्पष्टीकरण : अभिनिवेश हा व्याकरणदृष्ट्या अचूक व शुद्ध शब्द आहे. या शब्दाचा अर्थ 'एखाद्या गोष्टीसाठी असलेला अतिशय तीव्र आग्रह, हट्ट किंवा दृढनिश्चय' असा होतो. संस्कृत उपसर्ग अभि व निवेश यांच्या संयोगातून हा शब्द बनला आहे.

Question : 5

मराठीतील तत्सम इकारान्त व उकारान्त शब्द -------------- लिहावेत

❶ शीर्षबिंदू देऊन

❷ दिर्घान्त

❸ ऱ्हस्वान्त

❹ अनुस्वार न देता

📝 स्पष्टीकरण : मराठी शुद्धलेखनाच्या नियमांनुसार, मराठीत वापरले जाणारे तत्सम (संस्कृत) इकारान्त व उकारान्त शब्द हे दीर्घान्त लिहिले जातात (उदा. कवी, गती, वस्तू).

Question : 6

शुद्धलेखनदृष्ट्या अचूक शब्द ओळखा

❶ उद्ध्वस्त

❷ उध्वस्त

❸ उद्ध्वस्थ

❹ उध्वस्थ

📝 स्पष्टीकरण : शुद्धलेखन नियमांनुसार उद्ध्वस्त हा शब्द पूर्णपणे अचूक आहे. यामध्ये द ला ध जोडलेला असून पुढे व असा जोडाक्षरयुक्त वर्ण वापरला जातो.

Question : 7

शुद्धलेखनदृष्ट्या अचूक शब्द ओळखा

❶ ऊर्वरित

❷ ऊर्वरीत

❸ उर्वरीत

❹ उर्वरित

📝 स्पष्टीकरण : शुद्धलेखनाच्या नियमानुसार उर्वरित हा शब्द योग्य आहे. या शब्दात पहिला उ ऱ्हस्व असतो आणि र वरील वेलांटी ही ऱ्हस्व (इ) असते.

Question : 8

खाली दिलेल्या शब्दांपैकी शुद्ध शब्द कोणता ?

❶ नीर्भत्सना

❷ निर्भर्त्सना

❸ नीर्भर्त्सना

❹ निर्भत्सना

📝 स्पष्टीकरण : व्याकरणदृष्ट्या निर्भर्त्सना हा शब्द शुद्ध आहे. यामध्ये नि वरील रफार व जोडाक्षर भर्त्सना योग्य रितीने जोडलेले असतात.

Question : 9

खाली दिलेल्या शब्दांपैकी शुद्ध शब्द कोणता

❶ आशिर्वाद

❷ आशीर्वाद

❸ आशीरवाद

❹ अशिर्वाद

📝 स्पष्टीकरण : शुद्धलेखनदृष्ट्या आशीर्वाद हा शब्द योग्य आहे. यात श ची वेलांटी दीर्घ (दुसरी) असते आणि रफार वा या अक्षरावर असतो.

Question : 10

खालीलपैकी शुद्ध शब्द ओळखा

❶ दिग्विजय

❷ दिग्वीजय

❸ दीग्विजय

❹ दीग्वीजय

📝 स्पष्टीकरण : दिग्विजय हा शब्द शुद्ध आहे. हा शब्द दिक् + विजय या व्यंजन संधीतून तयार झालेला असून यात दि व वि हे दोन्ही इकार ऱ्हस्व (पहिले) असतात.

Question : 11

पुढे दिलेल्या शब्दांतून शुद्ध रूप कोणते

❶ प्रस्थावना

❷ प्रास्तावना

❸ प्रस्तावना

❹ प्रास्थावना

📝 स्पष्टीकरण : पुस्तकाची किंवा विषयाची भूमिका मांडणारा प्रस्तावना हा शब्द शुद्ध आहे. यात प्र नंतर स्त हे जोडाक्षर वापरले जाते.

Question : 12

खाली दिलेल्या शब्दांपैकी शुद्ध रूप कोणते

❶ बहिरमुख

❷ बहिर्मुख

❸ बहिरमूख

❹ बहिर्मुख

📝 स्पष्टीकरण : बहिर्मुख हे व्याकरणदृष्ट्या योग्य रूप आहे. हा विसर्ग संधीचा शब्द (बहिः + मुख) असून ह ची वेलांटी ऱ्हस्व आणि म वर रफार असतो.

Question : 13

खालीलपैकी शुद्ध शब्द ओळखा

❶ आकर्षन

❷ आकर्षण

❸ आकार्षन

❹ आर्कषण

📝 स्पष्टीकरण : शुद्धलेखनानुसार आकर्षण हा शब्द बरोबर आहे. या शब्दात ष वर रफार असून शेवटी ण हे बाणाचा अक्षर असते.

Question : 14

खालीलपैकी शुद्ध शब्द ओळखा

❶ विशिष्ट

❷ विशिष्ठ

❸ विशीष्ट

❹ विशीष्ठ

📝 स्पष्टीकरण : विशिष्ट हा शब्द अचूक आहे. यात वि आणि शि दोन्ही वेलांट्या ऱ्हस्व (पहिल्या) असतात आणि शेवटी ट असतो.

Question : 15

खालीलपैकी शुद्ध शब्द ओळखा

❶ ऊज्ज्वल

❷ उज्ज्वल

❸ उज्वल

❹ ऊज्वल

📝 स्पष्टीकरण : उज्ज्वल हा शब्द शुद्ध आहे. या शब्दाची संधी उत् + ज्वल अशी होते, त्यामुळे यात दोन अर्धे 'ज' (ज्ज) एकत्र येतात.

Question : 16

शुद्धलेखनदृष्ट्या अचूक शब्द ओळखा

❶ प्रतिकुल

❷ प्रतीकूल

❸ प्रतिकूल

❹ प्रतीकुल

📝 स्पष्टीकरण : प्रतिकूल हा शब्द अचूक आहे. यात प्रति हा उपसर्ग असल्यामुळे ति ची वेलांटी ऱ्हस्व आणि कूल मधील कू चा उकार दीर्घ (दुसरा) असतो.

Question : 17

पुढील शब्दांपैकी व्याकरणदृष्ट्या योग्य शब्द कोणता

❶ मनस्थिती

❷ मनस्थितीः

❸ मन्हस्थिती

❹ मनःस्थिती

📝 स्पष्टीकरण : मनःस्थिती हा शब्द व्याकरणदृष्ट्या योग्य आहे. हा विसर्ग संधीचा शब्द असून मनः + स्थिती असा त्याचा विग्रह होतो. नियमानुसार विसर्ग कायम राहतो.

Question : 18

खालीलपैकी कोणत्या शब्दाचे रूप बरोबर लिहिलेले नाही

❶ पारंपरिक

❷ शारीरिक

❸ भूकेला

❹ क्षितिज

📝 स्पष्टीकरण : भूकेला हा शब्द अशुद्ध आहे, कारण मराठीतील भुकेला या शब्दात 'भु' चा उकार नेहमी ऱ्हस्व (पहिला) असतो.

Question : 19

पुढीलपैकी कोणता शब्द लेखननियमानुसार चूक मानण्यात येतो

❶ छिन्नविच्छिन्न

❷ आयुष्य

❸ अनुत्तीर्ण

❹ श्रमीक

📝 स्पष्टीकरण : श्रमीक हा शब्द लेखननियमानुसार चुकीचा आहे. याचे शुद्ध रूप श्रमिक असे असून त्यात मि ची वेलांटी ऱ्हस्व असावी लागते.

Question : 20

खालीलपैकी अर्थदृष्ट्या व व्याकरणदृष्ट्या बरोबर शुद्ध शब्द ओळखा

❶ षष्ट्यब्दीपूर्ती

❷ षष्टब्धिपूर्ती

❸ षष्ठयब्धिपूर्ती

❹ षष्ठयब्दपूर्ती

📝 स्पष्टीकरण : षष्ट्यब्दीपूर्ती हा ६० वर्षे पूर्ण झाल्याबद्दल साजरा होणाऱ्या सोहळ्याचा शुद्ध शब्द आहे. हा शब्द षष्टि + अब्द + पूर्ती (षष्ट्यब्द + पूर्ती) या संधी नियमातून बनला आहे.

Question : 21

पर्यायी उत्तरांतील शुद्ध शब्द कोणता

❶ जीज्ञासूवृर्ती

❷ जिज्ञासुवृत्ती

❸ जीज्ञासुवृत्ति

❹ जिज्ञासूवृत्ती

📝 स्पष्टीकरण : जिज्ञासुवृत्ती हा शब्द शुद्ध आहे. तत्सम सामासिक शब्दात सु चा उकार ऱ्हस्व राहतो आणि जि व त्ती चे वेलांटीचे नियम पाळले जातात.

Question : 22

खालील पर्यायांतून शुद्ध शब्दाची निवड करा

❶ हिडिसफिडीस

❷ हीडिसफीडीस

❸ हिडीसफिडीस

❹ हिडीसफिडिस

📝 स्पष्टीकरण : हिडीसफिडीस हा शब्द शुद्ध आहे. मराठी शब्दाच्या उपान्त्य अक्षरातील इकार दीर्घ व सुरुवातीचा इकार ऱ्हस्व राहतो.

Question : 23

नवीन शुद्धलेखनाच्या नियमानुसार शुद्ध असलेला शब्द पर्यायी उत्तरांतून शोधा

❶ वधूपरीक्षा

❷ वधुपरीक्षा

❸ वधूपरिक्षा

❹ वधुपरिक्षा

📝 स्पष्टीकरण : वधूपरीक्षा हा शुद्ध शब्द आहे. तत्सम सामासिक शब्द असल्यामुळे वधू मधील उकार दीर्घ (ऊ) आणि परीक्षा मधील री ची वेलांटी दीर्घ असावी लागते.

Question : 24

पर्यायी उत्तरांतून योग्य पर्यायी उत्तर असलेला शुद्ध शब्द कोणता

❶ रितीरिवाज

❷ रीतिरिवाज

❸ रितिरिवाज

❹ रीतीरिवाज

📝 स्पष्टीकरण : रीतिरिवाज हा शब्द शुद्ध मानला जातो. या सामासिक शब्दात रीति मधील री दीर्घ आणि ति ऱ्हस्व राहून पुढे रिवाज जोडला जातो.

Question : 25

पुढील पर्यायातून अचूक शब्द लिहा

❶ साहय्यक

❷ सहायक

❸ साहाय्यक

❹ सहाय्यक

📝 स्पष्टीकरण : मराठी शुद्धलेखनाच्या मानक कोशानुसार सहायक हा शब्द अधिक अचूक व प्रमाण मानला जातो. काही ठिकाणी साहाय्यक हाही शब्द वापरला जातो, परंतु पर्याय क्र. 1 अधिक योग्य आहे.

Your Scorecard

Total Questions 0

Solved Question 0

Correct 0

Wrong 0

Final Score :   0 / 0