संत साहित्य | Sant Sahitya Marathi Grammar | प्रमुख संत व त्यांच्या साहित्यकृती | प्रश्नसंच - 1

संत साहित्य सराव प्रश्नसंच

Question : 1

गीतांजली हा प्रसिद्ध काव्यसंग्रह कोणी लिहिला ?

❶ रवींद्रनाथ टागोर

❷ बंकिमचंद्र चटर्जी

❸ कुसुमाग्रज

❹ सुरेश भट

📝 स्पष्टीकरण : गीतांजली हा प्रसिद्ध काव्यसंग्रह रवींद्रनाथ टागोर यांनी लिहिला. या काव्यसंग्रहासाठी त्यांना 1913 मध्ये साहित्यातील नोबेल पारितोषिक मिळाले. ते नोबेल पारितोषिक मिळवणारे पहिले आशियाई साहित्यिक होते

Question : 2

अयोग्य जोडी असलेला पर्याय निवडा ?

❶ ग्रामगीता - राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज

❷ गीताई - विनोबा भावे

❸ माझी जन्मठेप - स्वातंत्र्यवीर सावरकर

❹ माझे सत्याचे प्रयोग - डॉ. ए.पी.जे. अब्दुल कलाम

📝 स्पष्टीकरण : पर्याय 4 अयोग्य आहे. 'माझे सत्याचे प्रयोग' हे महात्मा गांधी यांचे आत्मचरित्र आहे. डॉ. ए.पी.जे. अब्दुल कलाम यांचे प्रसिद्ध आत्मचरित्र 'विंग्स ऑफ फायर' आहे. इतर जोड्या योग्य आहेत.
Key Points :
◾ ग्रामगीता = राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज
◾ गीताई = विनोबा भावे
◾ माझी जन्मठेप = वि. दा. सावरकर
◾ माझे सत्याचे प्रयोग = महात्मा गांधी

Question : 3

'शिवरायांचे आठवावे रूप । शिवरायांचा आठवावा प्रताप ।' हे कोणी म्हटले आहे ?

❶ संत एकनाथ

❷ संत ज्ञानेश्वर

❸ समर्थ रामदास

❹ संत नामदेव

📝 स्पष्टीकरण : 'शिवरायांचे आठवावे रूप । शिवरायांचा आठवावा प्रताप ।' हे प्रसिद्ध उद्गार समर्थ रामदास यांच्या लेखनातील आहेत. त्यांनी छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पराक्रमाचे आणि व्यक्तिमत्त्वाचे गौरवपूर्ण वर्णन केले आहे.
Key Points :
◾ कवी = समर्थ रामदास
◾ संबंधित व्यक्ती = छत्रपती शिवाजी महाराज
◾ समर्थ रामदास = दासबोध, मनाचे श्लोक
◾ शिवराय = छत्रपती शिवाजी महाराज

Question : 4

खालीलपैकी कोणता ग्रंथ संत ज्ञानेश्वर महाराजांचा नाही ?

❶ गीताई

❷ अमृतानुभव

❸ भावार्थदीपिका

❹ चांगदेव पासष्टी

📝 स्पष्टीकरण : गीताई हा ग्रंथ आचार्य विनोबा भावे यांनी लिहिला आहे. संत ज्ञानेश्वर महाराजांचे प्रमुख ग्रंथ ज्ञानेश्वरी म्हणजे भावार्थदीपिका, अमृतानुभव आणि चांगदेव पासष्टी हे आहेत.
Key Points :
◾ गीताई = विनोबा भावे
◾ भावार्थदीपिका = ज्ञानेश्वर महाराज
◾ अमृतानुभव = ज्ञानेश्वर महाराज
◾ चांगदेव पासष्टी = ज्ञानेश्वर महाराज

Question : 5

भारूड हा रचनाप्रकार कोणी रूढ केला ?

❶ संत ज्ञानेश्वर

❷ संत तुकाराम

❸ संत एकनाथ

❹ संत जनाबाई

📝 स्पष्टीकरण : मराठी संतसाहित्यात भारूड हा रचनाप्रकार संत एकनाथांनी रूढ केला. त्यांच्या भारुडांमधून सामाजिक प्रबोधन, विनोद, उपदेश आणि लोकजीवनाचे दर्शन घडते.
Key Points :
◾ भारूड = संत एकनाथ
◾ संत एकनाथ = एकनाथी भागवत
◾ भारुडातून = सामाजिक प्रबोधन
◾ संत एकनाथ = वारकरी संतपरंपरेतील प्रमुख संत

Question : 6

'बोले तैसा चाले, त्याची वंदावी पाऊले' हे वचन कोणाचे आहे

❶ संत ज्ञानेश्वर

❷ संत तुकाराम

❸ समर्थ रामदास

❹ तुकडोजी महाराज

📝 स्पष्टीकरण : 'बोले तैसा चाले, त्याची वंदावी पाऊले' हे प्रसिद्ध वचन संत तुकाराम महाराजांच्या अभंगातील आहे. या वचनातून विचार आणि आचार यांच्यातील एकरूपता असलेल्या व्यक्तीचा आदर करावा, असा संदेश दिला आहे.
Key Points :
◾ वचन = संत तुकाराम
◾ तुकाराम महाराज = अभंगरचना
◾ मुख्य संदेश = बोलणे आणि आचरण यांत एकरूपता
◾ संत तुकाराम = वारकरी संत

Question : 7

योग्य जोड्या जुळवा :

गट - अ	गट - ब
अ) व्यासमुनी	1) विवेक सिंधू
ब) म्हाइंभट	2) मृच्छकटिक
क) मुकुंदराछ	3) लिळाचरित्र
ड) शुद्रक	4) महाभारत

❶ अ - 4 , ब - 3 , क - 1 , ड - 2

❷ अ - 3 , ब - 1 , क - 2 , ड - 4

❸ अ - 2 , ब - 3 , क - 4 , ड - 1

❹ अ - 1 , ब - 4 , क - 3 , ड - 2

📝 स्पष्टीकरण : या प्रश्नातील योग्य जुळणी म्हणजे व्यासमुनी - महाभारत, म्हाइंभट - लिळाचरित्र, मुकुंदराज - विवेकसिंधु आणि शुद्रक - मृच्छकटिक. त्यामुळे पर्याय 1 योग्य आहे.
Key Points :
◾ व्यासमुनी = महाभारत
◾ म्हाइंभट = लिळाचरित्र
◾ मुकुंदराज = विवेकसिंधु
◾ शुद्रक = मृच्छकटिक

Question : 8

अयोग्य जोडी असलेला पर्याय निवडा :
1). मोरोपंत - केकावली
2). रवींद्रनाथ टागोर - गीतांजली
3). लोकमान्य टिळक - गीतारहस्य
4). वि. वा. शिरवाडकर - नटसम्राट

❶ फक्त 1

❷ फक्त 1 आणि 4

❸ फक्त 2 आणि 3

❹ वरीलपैकी एकही नाही

📝 स्पष्टीकरण : दिलेल्या चारही जोड्या योग्य आहेत. मोरोपंत - केकावली, रवींद्रनाथ टागोर - गीतांजली, लोकमान्य टिळक - गीतारहस्य आणि वि. वा. शिरवाडकर - नटसम्राट या सर्व योग्य लेखक-ग्रंथ जोड्या आहेत. त्यामुळे वरीलपैकी एकही नाही हा योग्य पर्याय आहे.
Key Points :
◾ केकावली = मोरोपंत
◾ गीतांजली = रवींद्रनाथ टागोर
◾ गीतारहस्य = लोकमान्य टिळक
◾ नटसम्राट = वि. वा. शिरवाडकर

Question : 9

अयोग्य जोडी असलेला पर्याय निवडा :
1). समर्थ रामदास - दासबोध
2). संत तुकाराम - अभंगगाथा
3). संत ज्ञानेश्वर - चांगदेव पासष्टी
4). संत तुलसीदास - रामचरित मानस

❶ फक्त 2

❷ फक्त 1, 3 आणि 4

❸ फक्त 2 आणि 3

❹ वरीलपैकी एकही नाही

📝 स्पष्टीकरण : दिलेल्या चारही जोड्या योग्य आहेत. दासबोध - समर्थ रामदास, अभंगगाथा - संत तुकाराम, चांगदेव पासष्टी - संत ज्ञानेश्वर आणि रामचरितमानस - संत तुलसीदास या सर्व योग्य लेखक-ग्रंथ जोड्या आहेत. त्यामुळे वरीलपैकी एकही नाही हा योग्य पर्याय आहे.
Key Points :
◾ दासबोध = समर्थ रामदास
◾ अभंगगाथा = संत तुकाराम
◾ चांगदेव पासष्टी = संत ज्ञानेश्वर
◾ रामचरितमानस = संत तुलसीदास

Question : 10

प्रसिद्ध ताटीचे अभंग कोणी लिहिले ?

❶ संत जनाबाई

❷ संत बहिणाबाई

❸ संत मुक्ताई

❹ संत मिराबाई

📝 स्पष्टीकरण : ताटीचे अभंग हे संत ज्ञानेश्वर महाराजांच्या भगिनी संत मुक्ताई यांनी रचले. या अभंगांमधून त्यांनी ज्ञानेश्वरांना आत्मज्ञान, संयम आणि आध्यात्मिक दृष्टिकोन यांचा संदेश दिला.
Key Points :
◾ ताटीचे अभंग = संत मुक्ताई
◾ संत मुक्ताई = ज्ञानेश्वर महाराजांची बहीण
◾ संत मुक्ताई = वारकरी संतपरंपरेतील संत
◾ ताटीचे अभंग = आध्यात्मिक उपदेश

Question : 11

भावार्थदीपिका हा ग्रंथ कोणी लिहिला ?

❶ विनोबा भावे

❷ महात्मा गांधी

❸ संत एकनाथ

❹ संत ज्ञानेश्वर

📝 स्पष्टीकरण : भावार्थदीपिका हा संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी रचलेला ग्रंथ आहे. हा ग्रंथ ज्ञानेश्वरी या नावाने प्रसिद्ध असून तो भगवद्गीतेवरील मराठी भाष्य आहे.
Key Points :
◾ भावार्थदीपिका = ज्ञानेश्वरी
◾ लेखक = संत ज्ञानेश्वर महाराज
◾ विषय = भगवद्गीतेवरील मराठी भाष्य
◾ ज्ञानेश्वरी = मराठीतील प्रसिद्ध भक्ती-ज्ञानपर ग्रंथ

Your Scorecard

Total Questions 0

Solved Question 0

Correct 0

Wrong 0

Final Score :   0 / 0