पोलीस पाटील भरती सराव प्रश्नसंच - 50
सराव प्रश्नसंच विषयी
- 🔰 प्रश्नांचे स्वरूप : बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ)
- 🔰 प्रत्येक योग्य उत्तरासाठी : 1 गुण
- 🔰 एकूण प्रश्नांची संख्या : 30
- 🔰 गुण : 30
🎯 खालील प्रश्न हे पोलीस पाटील भरती परीक्षेसाठी उपयुक्त ठरणारे सामान्य ज्ञानावर आधारित सराव प्रश्न आहेत . हे प्रश्न केवळ मार्गदर्शनासाठी असून, आगामी पोलीस पाटील भरतीच्या लेखी परीक्षेमध्ये विचारले जाण्याची शक्यता असलेले संभाव्य प्रश्न आहेत
टीप : सर्व प्रश्न सोडवल्यानंतर खाली दिलेल्या Check Your Score बटनावर क्लिक करा व तुम्हाला मिळालेले मार्क्स तपासून पहा
पोलीस पाटील भरती सराव पेपर
Question : 1
पाण्याचे रासायनिक सूत्र काय आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
पाण्याचा प्रत्येक रेणू हायड्रोजनचे दोन अणू आणि ऑक्सिजनचा एक अणू रासायनिक बंधाने एकत्र येऊन बनतो, म्हणून पाण्याचे रासायनिक सूत्र H₂O आहे.
CO₂ हे कार्बन डायऑक्साइडचे, NaCl हे सोडियम क्लोराईडचे (मीठ), तर O₂ हे ऑक्सिजनचे रासायनिक सूत्र आहे.
Question : 2
मुख्यमंत्र्यांना शपथ कोणाकडून दिली जाते ?
📝स्पष्टीकरण :
भारतीय संविधानाच्या कलम 164(3) नुसार मुख्यमंत्र्यांना आणि त्यांच्या मंत्रिमंडळातील इतर मंत्र्यांना पद व गोपनीयतेची शपथ संबंधित राज्याचे राज्यपाल देतात.
तसेच कलम 164(1) नुसार मुख्यमंत्र्यांची नियुक्तीही राज्यपालांमार्फतच केली जाते.
Question : 3
महानगरपालिकेच्या प्रमुखाला काय म्हणतात ?
📝स्पष्टीकरण :
महानगरपालिकेच्या निवडून आलेल्या लोकप्रतिनिधींच्या राजकीय प्रमुखास महापौर (Mayor) म्हटले जाते.
महापौर हा शहराचा प्रथम नागरिक मानला जातो, तर महानगरपालिकेचा सर्वोच्च प्रशासकीय प्रमुख हा आयएएस दर्जाचा महानगरपालिका आयुक्त (Municipal Commissioner) असतो.
Question : 4
भारताचे चलन काय आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
भारताचे अधिकृत राष्ट्रीय चलन भारतीय रुपया (INR - ₹) हे आहे.
भारतीय चलनाचे अधिकृत चिन्ह '₹' हे आयआयटी बॉम्बेचे संशोधक डॉ. डी. उदयकुमार यांनी तयार केले असून केंद्र शासनाने 2010 मध्ये ते अधिकृतरीत्या स्वीकारले.
Question : 5
जागतिक जैवविविधता दिन कधी साजरा केला जातो ?
📝स्पष्टीकरण :
संयुक्त राष्ट्रांतर्फे पृथ्वीवरील वनस्पती व प्राण्यांच्या संवर्धनाविषयी जनजागृती करण्यासाठी दरवर्षी 22 मे हा दिवस 'आंतरराष्ट्रीय जैवविविधता दिन' (International Day for Biological Diversity) म्हणून पाळला जातो.
5 जून हा जागतिक पर्यावरण दिन, तर 16 सप्टेंबर हा जागतिक ओझोन दिन असतो.
Question : 6
सायमन कमिशन भारतात कधी आले ?
📝स्पष्टीकरण :
सर जॉन सायमन यांच्या अध्यक्षतेखालील सात सदस्यीय सायमन कमिशन 3 फेब्रुवारी 1928 रोजी मुंबई बंदरावर भारतात पोहोचले.
या आयोगात एकाही भारतीय सदस्याचा समावेश नसल्यामुळे देशभरात 'सायमन गो बॅक' (सायमन परत जा) चे नारे देत तीव्र निदर्शने व हरताळ पाळण्यात आले.
Question : 7
दक्षिण भारताची गंगा कोणत्या नदीला मानले जाते ?
📝स्पष्टीकरण :
नाशिक जिल्ह्यातील त्र्यंबकेश्वर येथे उगम पावणारी गोदावरी नदी तिच्या विस्तीर्ण खोऱ्यामुळे, लांबीमुळे (1465 किमी) आणि धार्मिक पावित्र्यामुळे 'दक्षिण गंगा' किंवा 'वृद्ध गंगा' म्हणून ओळखली जाते.
गोदावरी ही द्वीपकल्पीय भारतातील सर्वात लांब नदी आहे.
Question : 8
सोलर कुकरमध्ये कोणत्या प्रकारचा आरसा वापरला जातो ?
📝स्पष्टीकरण :
सोलर कुकरमध्ये सूर्यप्रकाश एकाच बिंदूवर केंद्रित करून उच्च तापमान मिळवण्यासाठी अंतर्वक्र आरसा (Concave Mirror / अभिसारी आरसा) वापरला जातो.
अंतर्वक्र आरशामुळे सौरकिरणे परावर्तित होऊन एका केंद्रबिंदूवर एकत्र येतात, ज्यामुळे उष्णता वाढून अन्न लवकर शिजते.
Question : 9
मूलभूत कर्तव्ये राज्यघटनेच्या कोणत्या भागात आहेत ?
📝स्पष्टीकरण :
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग 4-अ (Part IV-A) मधील कलम 51-अ मध्ये नागरिकांच्या मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश करण्यात आला आहे.
42 व्या घटनादुरुस्तीने (1976) सरदार स्वर्णसिंग समितीच्या शिफारशीनुसार ही कर्तव्ये तत्कालीन सोव्हिएत युनियनच्या (USSR) संविधानावरून स्वीकारण्यात आली.
Question : 10
सरपंचांची निवड थेट जनतेतून करण्याचा निर्णय कोणत्या राज्याने प्रथम घेतला होता ?
📝स्पष्टीकरण :
ग्रामपंचायतीच्या सरपंचांची निवड थेट जनतेतून गुप्त मतदानाने करण्याचा महत्त्वपूर्ण वैधानिक निर्णय महाराष्ट्र राज्याने 2017 मध्ये ग्रामपंचायत कायद्यात सुधारणा करून घेतला होता.
या पद्धतीत गावातील सर्व नोंदणीकृत मतदार थेट सरपंचाच्या निवडीसाठी मतदान करतात.
Question : 11
भारतात रुपयाचे अवमूल्यन प्रथम कोणत्या वर्षी झाले ?
📝स्पष्टीकरण :
स्वातंत्र्योत्तर भारतात रुपयाचे पहिले अधिकृत अवमूल्यन (Devaluation) सप्टेंबर 1949 मध्ये तत्कालीन अर्थमंत्री डॉ. जॉन मथाई यांच्या काळात करण्यात आले.
यानंतर भारतात दुसरे अवमूल्यन 1966 मध्ये आणि तिसरे मोठे अवमूल्यन जुलै 1991 च्या आर्थिक सुधारणांच्या वेळी झाले.
Question : 12
कान्हा नॅशनल पार्क कोणत्या प्राण्यासाठी प्रसिद्ध आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
मध्य प्रदेश राज्यातील कान्हा राष्ट्रीय उद्यान हे प्रामुख्याने रॉयल बेंगाल टायगर (वाघ) च्या संवर्धनासाठी जगप्रसिद्ध आहे.
याशिवाय हे उद्यान दुर्मीळ प्रजातीच्या बारशिंगा (Swamp Deer) या हरणाच्या अधिवासासाठीही ओळखले जाते.
Question : 13
'लोहपुरुष' म्हणून कोणाला ओळखले जाते ?
📝स्पष्टीकरण :
स्वातंत्र्यानंतर 560 हून अधिक संस्थानांचे भारतात यशस्वी विलीनीकरण करून अखंड भारताची निर्मिती केल्यामुळे सरदार वल्लभभाई पटेल यांना 'भारताचे लोहपुरुष' (Iron Man of India) म्हटले जाते.
त्यांचा जन्मदिवस 31 ऑक्टोबर हा देशभरात 'राष्ट्रीय एकता दिवस' म्हणून साजरा केला जातो.
Question : 14
ध्रुव तारा कोणत्या दिशेला दिसतो ?
📝स्पष्टीकरण :
ध्रुवतारा (Polaris) हा पृथ्वीच्या उत्तर ध्रुवाच्या अगदी सरळ वर आकाशात स्थिर दिसत असल्याने तो नेहमी उत्तर दिशेलाच आढळतो.
प्राचीन काळापासून खलाशी आणि प्रवासी रात्रीच्या वेळी दिशा निश्चित करण्यासाठी ध्रुव ताऱ्याचा उपयोग मार्गदर्शक म्हणून करत आले आहेत.
Question : 15
काचेला कापण्यासाठी कशाचा वापर केला जातो ?
📝स्पष्टीकरण :
हिरा (Diamond) हा निसर्गातील सर्वात कठीण ज्ञात पदार्थ असल्यामुळे औद्योगिक क्षेत्रात काच कापण्यासाठी आणि कठीण खडक फोडण्याच्या साधनांमध्ये हिऱ्याचा वापर केला जातो.
हिरा हे कार्बनचे एक अत्यंत शुद्ध स्फटिकी अपरूप आहे.
Question : 16
संसदेचे कायमस्वरूपी सभागृह कोणते ?
📝स्पष्टीकरण :
भारतीय संसदेचे वरिष्ठ सभागृह असलेली राज्यसभा हे कायमस्वरूपी (स्थायी) सभागृह आहे, कारण ते कधीही पूर्णपणे विसर्जित होत नाही.
राज्यसभेच्या सदस्यांचा कार्यकाळ 6 वर्षे असतो आणि दर दोन वर्षांनी एक-तृतीयांश (1/3) सदस्य निवृत्त होतात.
Question : 17
ग्रामसेवकावर नजीकचे नियंत्रण कोणाचे असते ?
📝स्पष्टीकरण :
ग्रामसेवकावर प्रशासकीयदृष्ट्या थेट आणि नजीकचे नियंत्रण तालुका पातळीवरील गटविकास अधिकारी (BDO) यांचे असते.
तर ग्रामसेवकावर सर्वोच्च प्रशासकीय नियंत्रण मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CEO, जिल्हा परिषद) यांचे असते.
Question : 18
जागतिक बँकेचे मुख्यालय कोठे आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
जागतिक बँकेची (World Bank) स्थापना 1944 च्या ब्रेटन वूड्स परिषदेत झाली असून तिचे मुख्यालय वॉशिंग्टन डी.सी. (अमेरिका) येथे आहे.
आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीचे (IMF) मुख्यालय देखील याच शहरात स्थित आहे.
Question : 19
'सिंलीपाल' व्याघ्र प्रकल्प कोणत्या राज्यात आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
सिमलीपाल राष्ट्रीय उद्यान व व्याघ्र प्रकल्प हा ओडिशा राज्यातील मयूरभंज जिल्ह्यात स्थित आहे.
हे अभयारण्य युनेस्कोच्या बायोस्फीअर रिझर्व्ह (Biosphere Reserve) जाळ्यात समाविष्ट असून ते हत्ती व वाघांच्या संवर्धनासाठी प्रसिद्ध आहे.
Question : 20
'सारे जहाँ से अच्छा' हे गीत कोणी लिहिले ?
📝स्पष्टीकरण :
'सारे जहाँ से अच्छा हिन्दोसिताँ हमारा' (तराना-ए-हिंदी) हे प्रसिद्ध देशभक्तीपर गीत कवी मुहम्मद इक्बाल यांनी 1904 मध्ये लिहिले.
1984 मध्ये अंतराळातून भारतीय अंतराळवीर राकेश शर्मा यांनी तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधींना याच गीताच्या ओळी म्हणून भारत कसा दिसतो ते सांगितले होते.
Question : 21
अणूच्या केंद्रकात काय असते ?
📝स्पष्टीकरण :
अणूच्या मध्यवर्ती केंद्रकात (Nucleus) धनप्रभारित प्रोटॉन आणि प्रभारहीन न्यूट्रॉन हे मूलकण एकत्र असतात (यांना एकत्रितपणे 'न्यूक्लिऑन्स' म्हणतात).
ऋणप्रभारित इलेक्ट्रॉन हे केंद्रकाभोवती विशिष्ट कक्षांमध्ये सतत परिभ्रमण करत असतात.
Question : 22
राष्ट्रपती पदासाठी किमान वयोमर्यादा किती आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
भारतीय संविधानाच्या कलम 58 नुसार राष्ट्रपती पदाची निवडणूक लढवण्यासाठी उमेदवाराचे वय किमान 35 वर्षे पूर्ण असणे आवश्यक आहे.
उपराष्ट्रपती व राज्यपाल पदासाठीही किमान वयोमर्यादा 35 वर्षे, तर लोकसभेसाठी 25 वर्षे आणि राज्यसभेसाठी 30 वर्षे लागते.
Question : 23
बलवंतराय मेहता समितीची स्थापना कोणत्या वर्षी झाली ?
📝स्पष्टीकरण :
सामुदायिक विकास कार्यक्रम (1952) आणि राष्ट्रीय विस्तार सेवेच्या (1953) कामकाजाचे मूल्यमापन करण्यासाठी केंद्र सरकारने जानेवारी 1957 मध्ये बलवंतराय मेहता समितीची स्थापना केली.
या समितीने नोव्हेंबर 1957 मध्ये आपला अहवाल सादर करून देशात त्रिस्तरीय पंचायत राज पद्धतीची ऐतिहासिक शिफारस केली.
Question : 24
गाजरमध्ये कोणते जीवनसत्व भरपूर प्रमाणात असते ?
📝स्पष्टीकरण :
गाजरमध्ये बीटा-कॅरोटीन (Beta-carotene) मुबलक प्रमाणात असते, ज्याचे शरीरात जीवनसत्व 'अ' (व्हिटॅमिन A / रेटिनॉल) मध्ये रूपांतर होते.
हे जीवनसत्व डोळ्यांचे आरोग्य आणि दृष्टी निरोगी ठेवण्यासाठी आवश्यक असून त्याच्या अभावामुळे रातांधळेपणा येतो.
Question : 25
भारतात जीएसटी (GST) कधी लागू झाला ?
📝स्पष्टीकरण :
भारतात वस्तू व सेवा कर (GST) अधिकृतपणे 1 जुलै 2017 च्या मध्यरात्रीपासून देशभरात लागू करण्यात आला.
यासाठी भारतीय संविधानात 101 वी घटनादुरुस्ती कायदा, 2016 संमत करण्यात आला होता; जीएसटी लागू करणारे आसाम हे देशातील पहिले राज्य होते.
Question : 26
'सायलेंट व्हॅली' राष्ट्रीय उद्यान कोणत्या राज्यात आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
सायलेंट व्हॅली राष्ट्रीय उद्यान (Silent Valley National Park / शांत दरी) हे केरळ राज्यातील पलक्कड जिल्ह्यातील नीलगिरी पर्वतरांगेत स्थित आहे.
हे उद्यान सदाहरित पर्जन्यवनांसाठी आणि अत्यंत दुर्मिळ अशा सिंहासारखी शेपटी असणाऱ्या वानरांसाठी (Lion-tailed Macaque) प्रसिद्ध आहे.
Question : 27
अभिनव भारत ही संघटना कोणत्या वर्षी स्थापन झाली ?
📝स्पष्टीकरण :
स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकर आणि बाबाराव सावरकर यांनी 1904 मध्ये नाशिक येथे 'अभिनव भारत' या गुप्त क्रांतिकारी संघटनेची स्थापना केली.
या संघटनेची स्थापना पूर्वीच्या 'मित्रमेळा' (स्थापना 1899) या संस्थेचे रूपांतर करून करण्यात आली होती.
Question : 28
सूर्यप्रकाशाचा कोणता भाग उष्णता निर्माण करतो ?
📝स्पष्टीकरण :
सूर्यप्रकाशातील अवरक्त किरणे (Infrared Rays / IR Rays) ही प्रामुख्याने उष्णता लहरींचे वहन करतात, ज्यामुळे तापमान वाढून उष्णतेची जाणीव होते.
तर अतिनील किरणे (UV Rays) ही रासायनिक अभिक्रिया आणि त्वचेखाली जीवनसत्व 'ड' च्या निर्मितीस कारणीभूत ठरतात.
Question : 29
शरीरातील रक्ताच्या गुठळ्या शोधण्यासाठी कोणत्या आयसोटोपचा वापर होतो ?
📝स्पष्टीकरण :
रक्तवाहिन्यांमध्ये रक्ताभिसरणातील अडथळे आणि रक्ताच्या गुठळ्या (Blood Clots) शोधण्यासाठी सोडियम-24 (Na-24) या किरणोत्सारी समस्थानिकाचा (Radioisotope) वापर केला जातो.
कर्करोगाच्या उपचारासाठी कोबाल्ट-60, तर थायरॉईड ग्रंथीच्या उपचारासाठी आयोडीन-131 वापरतात.
Question : 30
पंचायत राज मधील ग्रामस्तरावरील सर्वात महत्त्वाची संस्था कोणती ?
📝स्पष्टीकरण :
गावातील सर्व नोंदणीकृत प्रौढ मतदारांची मिळून बनलेली ग्रामसभा ही पंचायत राज व्यवस्थेतील थेट लोकशाहीची सर्वात महत्त्वाची संस्था आहे.
ग्रामपंचायत ही ग्रामसभेला उत्तरदायी असते आणि गावातील सर्व विकासकामे, अंदाजपत्रक व लाभार्थ्यांची निवड ग्रामसभेच्या मान्यतेनेच होते.
Your Scorecard
Total Questions
0
Solved Question
0
Correct
0
Wrong
0
Final Score : 0 / 0
महत्त्वाची सुचना : या सराव प्रश्नसंचामध्ये काही त्रुटी आढळल्‍या किंवा सराव प्रश्नसंच सुधारण्यासंबंधी सूचना असल्‍यास कमेंट करा . जेणेकरून आपण दिलेल्या सूचनांची शहानिशा करून आम्हाला प्रश्नसंचामध्ये योग्य तो बदल करता येईल
🔂 तुम्हाला हा प्रश्नसंच उपयुक्त वाटल्यास स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या आपल्या मित्रांसोबत जरुर शेअर करा
Very helpful
ReplyDelete