पोलीस पाटील भरती सराव प्रश्नसंच - 43
सराव प्रश्नसंच विषयी
- 🔰 प्रश्नांचे स्वरूप : बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ)
- 🔰 प्रत्येक योग्य उत्तरासाठी : 1 गुण
- 🔰 एकूण प्रश्नांची संख्या : 30
- 🔰 गुण : 30
🎯 खालील प्रश्न हे पोलीस पाटील भरती परीक्षेसाठी उपयुक्त ठरणारे सामान्य ज्ञानावर आधारित सराव प्रश्न आहेत . हे प्रश्न केवळ मार्गदर्शनासाठी असून, आगामी पोलीस पाटील भरतीच्या लेखी परीक्षेमध्ये विचारले जाण्याची शक्यता असलेले संभाव्य प्रश्न आहेत
टीप : सर्व प्रश्न सोडवल्यानंतर खाली दिलेल्या Check Your Score बटनावर क्लिक करा व तुम्हाला मिळालेले मार्क्स तपासून पहा
पोलीस पाटील भरती सराव पेपर
Question : 1
भारतीय अंतराळ कार्यक्रमाचे जनक (Father of Indian Space Program) म्हणून कोणाला ओळखले जाते ?
📝स्पष्टीकरण :
डॉ. विक्रम साराभाई यांनी भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था (ISRO) च्या स्थापनेत तसेच थुंबा येथील पहिल्या अग्निबाण प्रक्षेपण केंद्राच्या उभारणीत मोलाचे योगदान दिले, म्हणून त्यांना भारतीय अंतराळ कार्यक्रमाचे जनक मानले जाते.
डॉ. होमी भाभा हे भारतीय अणुकार्यक्रमाचे जनक, तर डॉ. ए.पी.जे. अब्दुल कलाम हे 'मिसाईल मॅन' म्हणून ओळखले जातात.
Question : 2
जगातील सर्वात खोल गर्ता कोणती आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
मारियाना गर्ता (Mariana Trench) ही पश्चिम पॅसिफिक महासागरामध्ये स्थित जगातील सर्वात खोल सागरी गर्ता आहे.
या गर्तेतील सर्वात खोल बिंदूला 'चॅलेंजर डीप' (Challenger Deep) म्हणतात, ज्याची खोली सुमारे 11034 मीटर (सुमारे 11 किमी) इतकी आहे.
Question : 3
मानवी शरीरातील 'रक्तदाब' नियंत्रित करणारी ग्रंथी कोणती ?
📝स्पष्टीकरण :
मूत्रपिंडाच्या वर स्थित असणारी ॲड्रेनल ग्रंथी (Adrenal Gland / अधिवृक्क ग्रंथी) ही अल्डोस्टेरॉन आणि ॲड्रेनलिन ही संप्रेरके स्रवून शरीरातील पाण्याचे व क्षारांचे प्रमाण संतुलित ठेवून रक्तदाब नियंत्रित करते.
या ग्रंथीला 'आपत्कालीन ग्रंथी' (Emergency Gland) असेही म्हटले जाते.
Question : 4
'निती आयोग' चे पदसिद्ध अध्यक्ष कोण असतात ?
📝स्पष्टीकरण :
नियोजन आयोगाच्या जागी 1 जानेवारी 2015 रोजी स्थापन करण्यात आलेल्या नीती आयोगाचे (NITI Aayog - National Institution for Transforming India) पदसिद्ध अध्यक्ष भारताचे पंतप्रधान असतात.
हा आयोग केंद्र आणि राज्य सरकारांसाठी थिंक टँक (विचारगट) म्हणून धोरणात्मक व तांत्रिक सल्ला देण्याचे कार्य करतो.
Question : 5
ग्रामपंचायत सदस्याची निवडून येण्यासाठी किमान वयोमर्यादा किती असते ?
📝स्पष्टीकरण :
भारतीय संविधानाच्या 73 व्या घटनादुरुस्तीनुसार आणि ग्रामपंचायत अधिनियमानुसार ग्रामपंचायतीची निवडणूक लढवण्यासाठी उमेदवाराचे वय किमान 21 वर्षे पूर्ण असणे अनिवार्य आहे.
मतदानाचा अधिकार मिळण्यासाठी किमान वय 18 वर्षे, तर विधानसभेसाठी 25 वर्षे आवश्यक असते.
Question : 6
'काळा पैसा' शोधण्यासाठी भारत सरकारने कोणती मोहीम राबवली होती ?
📝स्पष्टीकरण :
8 नोव्हेंबर 2016 रोजी भारत सरकारने काळा पैसा, बनावट नोटा आणि भ्रष्टाचाराला आळा घालण्यासाठी निश्चलनीकरण (Demonetization) लागू केले.
या ऐतिहासिक निर्णयाद्वारे तत्कालीन चलनात असणाऱ्या ₹500 आणि ₹1000 मूल्यांच्या नोटांचे कायदेशीर चलनपद रद्द करण्यात आले होते.
Question : 7
वातावरणात 'कार्बन डायऑक्साइड'चे प्रमाण साधारण किती टक्के आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
पृथ्वीच्या वातावरणात कार्बन डायऑक्साइडचे (CO₂) प्रमाण साधारणपणे 0.03% ते 0.04% इतके असते.
वातावरणात सर्वाधिक प्रमाण नायट्रोजन (सुमारे 78%), त्यानंतर ऑक्सिजन (सुमारे 21%) आणि ऑर्गॉन (सुमारे 0.93%) चे असते.
Question : 8
'महात्मा गांधींनी' पहिला सत्याग्रह भारतात कोठे केला ?
📝स्पष्टीकरण :
दक्षिण आफ्रिकेतून भारतात परतल्यानंतर महात्मा गांधींनी 1917 मध्ये बिहारमधील चंपारण्य येथे पहिला सत्याग्रह केला.
ब्रिटिश मळेवाल्यांनी शेतकऱ्यांवर लादलेल्या अन्यायी तीन-काठिया (तिनकठिया) निळीच्या सक्तीच्या लागवडीविरुद्ध हा यशस्वी लढा उभारण्यात आला होता.
Question : 9
महाराष्ट्रातील 'अष्टविनायकांपैकी' पाच स्थाने कोणत्या जिल्ह्यात आहेत ?
📝स्पष्टीकरण :
महाराष्ट्रातील एकूण आठ अष्टविनायकांपैकी सर्वाधिक पाच स्थाने पुणे जिल्ह्यात (मयुरेश्वर-मोरगाव, विघ्नहर-ओझर, गिरिजात्मज-लेण्याद्री, चिंतामणी-थेऊर आणि महागणपती-रांजणगाव) आहेत.
उर्वरित तीनपैकी दोन रायगड जिल्ह्यात (वरदविनायक-महड व बल्लाळेश्वर-पाली) तर एक अहिल्यानगर/अहमदनगर जिल्ह्यात (सिद्धिविनायक-सिद्धटेक) आहे.
Question : 10
अणुभट्टीत मंदक म्हणून काय वापरले जाते ?
📝स्पष्टीकरण :
अणुभट्टीमध्ये केंद्रकीय विखंडन प्रक्रियेत वेगवान न्यूट्रॉन्सचा वेग कमी करण्यासाठी जड पाणी (Heavy Water - D₂O) किंवा ग्रॅफाइटचा वापर मंदक (Moderator) म्हणून केला जातो.
युरेनियम-235 किंवा प्लुटोनियम हे अणुभट्टीत इंधन म्हणून वापरले जातात.
Question : 11
राज्यसभेचे सभासद होण्यासाठी किमान वय किती असावे लागते ?
📝स्पष्टीकरण :
भारतीय संविधानाच्या कलम 84(b) नुसार राज्यसभेचे (वरिष्ठ सभागृह) सदस्यत्व मिळवण्यासाठी उमेदवाराचे वय किमान 30 वर्षे पूर्ण असणे आवश्यक आहे.
लोकसभेसाठी किमान वय 25 वर्षे, तर राष्ट्रपती व राज्यपालांसाठी किमान वय 35 वर्षे लागते.
Question : 12
'सरपंच' आपला राजीनामा कोणाकडे सोपवतात ?
📝स्पष्टीकरण :
महाराष्ट्र ग्रामपंचायत अधिनियमातील तरतुदींनुसार ग्रामपंचायतीचे सरपंच आपल्या पदाचा राजीनामा संबंधित पंचायत समितीच्या सभापतींकडे सादर करतात.
तर उपसरपंच आपला राजीनामा सरपंचांकडे सादर करतात.
Question : 13
'दलाल स्ट्रीट' कोठे आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
दक्षिण मुंबईतील फोर्ट भागातील प्रसिद्ध मार्ग 'दलाल स्ट्रीट' (Dalal Street) हा भारताची आर्थिक ओळख मानला जातो.
येथे आशियातील सर्वात जुना शेअर बाजार असलेला बॉम्बे स्टॉक एक्सचेंज (BSE) स्थित आहे; अमेरिकेतील शेअर बाजाराच्या परिसराला 'वॉल स्ट्रीट' म्हणतात.
Question : 14
पृथ्वी स्वतःभोवती फिरते या क्रियेला काय म्हणतात ?
📝स्पष्टीकरण :
पृथ्वीच्या स्वतःच्या आसाभोवती (पश्चिमेकडून पूर्वेकडे) फिरण्याच्या गतीला परिवलन (Rotation) म्हणतात, ज्यामुळे दिवस आणि रात्र होतात.
पृथ्वीच्या सूर्याभोवती लंबवर्तुळाकार कक्षेत फिरण्याच्या गतीला परिभ्रमण (Revolution) म्हणतात, ज्यामुळे ऋतू चक्र बदलते.
Question : 15
'मिसाईल वुमन ऑफ इंडिया' म्हणून कोणाला ओळखले जाते ?
📝स्पष्टीकरण :
डीआरडीओ (DRDO) मधील ज्येष्ठ वैज्ञानिक डॉ. टेसी थॉमस यांनी अग्नी-4 आणि अग्नी-5 या आंतरखंडीय क्षेपणास्त्र प्रकल्पांचे प्रकल्प संचालक म्हणून यशस्वी नेतृत्व केल्याने त्यांना 'मिसाईल वुमन ऑफ इंडिया' (Missile Woman of India) म्हटले जाते.
भारताचे माजी राष्ट्रपती डॉ. ए.पी.जे. अब्दुल कलाम यांना 'मिसाईल मॅन' म्हणून ओळखले जाते.
Question : 16
'अजंठा लेणी' कोणत्या कालखंडात कोरल्या गेल्या ?
📝स्पष्टीकरण :
छत्रपती संभाजीनगर जवळील वाघूर नदीच्या खोऱ्यातील अजिंठा लेणी मुख्यतः सातवाहन काळात (पहिला टप्पा) आणि प्रामुख्याने वाकाटक व गुप्त राजांच्या आश्रयाखाली (दुसरा टप्पा - इ.स. 5 वे शतक) कोरल्या गेल्या.
या लेणी समूहात बौद्ध धर्माशी संबंधित 30 लेणी असून त्यातील जातककथांवरील भित्तिचित्रे व शिल्पे जगप्रसिद्ध आहेत.
Question : 17
हृदयाच्या ठोक्यांचा अभ्यास करण्यासाठी कोणते साधन वापरतात ?
📝स्पष्टीकरण :
हृदयाची विद्युत स्पंदने आणि ठोक्यांची गती आलेखाच्या स्वरूपात नोंदवून अभ्यास करण्यासाठी ईसीजी (Electrocardiogram - ECG) या वैद्यकीय उपकरणाचा वापर केला जातो.
हृदयाचे व फुफ्फुसाचे प्रत्यक्ष ध्वनी ऐकण्यासाठी स्टेथोस्कोप, तर रक्तदाब मोजण्यासाठी स्फिग्मोमॅनोमीटर वापरतात.
Question : 18
भारतीय राज्यघटनेतील 'आणीबाणी'ची तरतूद कोणत्या देशाकडून घेतली आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
आणीबाणीच्या काळात नागरिकांचे मूलभूत हक्क स्थगित करण्याची तरतूद जर्मनीच्या वाईमर संविधानाकडून (Weimar Constitution) स्वीकारण्यात आली आहे.
भारतीय संविधानाच्या भाग 18 मधील कलम 352 ते 360 दरम्यान राष्ट्रीय, घटकराज्यातील आणि आर्थिक आणीबाणीच्या तरतुदी नमूद आहेत.
Question : 19
महानगरपालिकेच्या महापौरांचा कार्यकाळ किती वर्षांचा असतो ?
📝स्पष्टीकरण :
महाराष्ट्र महानगरपालिका अधिनियमानुसार महापौरांचा (Mayor) कार्यकाळ अडीच वर्षे (2.5 वर्षे म्हणजेच 30 महिने) इतका निश्चित करण्यात आला आहे.
महानगरपालिकेच्या सभागृहाचा एकूण कार्यकाळ 5 वर्षांचा असतो, त्यामुळे एका पंचवार्षिक कालावधीत दोन अडीच वर्षांच्या टप्प्यांत महापौर निवडले जातात.
Question : 20
दक्षिण मध्य रेल्वेचे मुख्यालय कोठे आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
भारतीय रेल्वेच्या दक्षिण मध्य रेल्वे (South Central Railway - SCR) या विभागाचे मुख्यालय तेलंगणा राज्यातील सिकंदराबाद येथे आहे.
महाराष्ट्रातील मराठवाडा भागातील नांदेड रेल्वे विभाग हा दक्षिण मध्य रेल्वेच्या अखत्यारीत येतो; तर मध्य रेल्वेचे (CR) मुख्यालय मुंबई (CSMT) येथे आहे.
Question : 21
मानवी शरीरातील पाण्याचे प्रमाण किती टक्के असते ?
📝स्पष्टीकरण :
निरोगी प्रौढ मानवी शरीराच्या एकूण वजनापैकी सुमारे 65% ते 70% भाग पाण्याचा असतो.
पाणी हे शरीरातील पेशींची रचना टिकवणे, रक्त अभिसरण, पचन आणि शरीराचे तापमान संतुलित ठेवण्यासाठी अत्यावश्यक असते.
Question : 22
तापी नदीचा उगम कोठे होतो ?
📝स्पष्टीकरण :
उत्तर भारतातील प्रमुख पश्चिमवाहिनी नदी असलेल्या तापी नदीचा उगम मध्य प्रदेशातील बैतूल जिल्ह्यातील मुल्ताई जवळ सातपुडा पर्वत रांगांमध्ये होतो.
तापी नदी मध्य प्रदेश, महाराष्ट्र (खानदेश) आणि गुजरातमधून वाहून सुरतजवळ अरबी समुद्रास (खंभाताच्या आखातात) मिळते.
Question : 23
'स्कर्व्ही' हा रोग कोणत्या जीवनसत्वाच्या कमतरतेमुळे होतो ?
📝स्पष्टीकरण :
व्हिटॅमिन C (एस्कॉर्बिक ॲसिड) च्या कमतरतेमुळे हिरड्यांमधून रक्त येणे, सांधे दुखणे आणि जखमा उशिरा भरणे ही लक्षणे असलेला स्कर्व्ही (Scurvy) हा विकार होतो.
आवळ्यामध्ये तसेच लिंबू, संत्री यांसारख्या लिंबूवर्गीय फळांमध्ये 'क' जीवनसत्व मुबलक प्रमाणात आढळते.
Question : 24
प्रकाशाचे अस्तित्व कशामुळे समजते ?
📝स्पष्टीकरण :
क्वांटम सिद्धांतानुसार प्रकाश हा ऊर्जेच्या सूक्ष्म पुंजक्यांचा (कणांचा) बनलेला असतो, ज्यांना फोटॉन्स (Photons) म्हणतात.
हे फोटॉन्स वस्तुमानरहित विद्युतचुंबकीय ऊर्जेचे वाहक असतात आणि त्यांच्या उत्सर्जनामुळे व शोषणाने प्रकाशाचे अस्तित्व जाणवते.
Question : 25
भारतात 'आर्थिक आणीबाणी' आतापर्यंत किती वेळा लागू झाली आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
भारतीय संविधानाच्या कलम 360 अन्वये देशातील वित्तीय स्थैर्य किंवा पत धोक्यात आल्यास आर्थिक आणीबाणी घोषित करण्याचा अधिकार राष्ट्रपतींना आहे.
मात्र भारतात आतापर्यंत एकदाही आर्थिक आणीबाणी लागू करण्यात आलेली नाही.
Question : 26
जिल्हा परिषदेचा अध्यक्ष आपला राजीनामा कोणाकडे देतो ?
📝स्पष्टीकरण :
महाराष्ट्र जिल्हा परिषद व पंचायत समिती अधिनियम 1961 नुसार जिल्हा परिषदेचे अध्यक्ष आपल्या पदाचा राजीनामा संबंधित महसूल विभागाच्या विभागीय आयुक्तांकडे (Divisional Commissioner) सादर करतात.
तर जिल्हा परिषद उपाध्यक्ष आणि विषय समिती सभापती आपला राजीनामा जिल्हा परिषद अध्यक्षांकडे सादर करतात.
Question : 27
भारतातील 'पहिले वर्तमानपत्र' कोणते ?
📝स्पष्टीकरण :
भारतातील पहिले इंग्रजी साप्ताहिक वृत्तपत्र 'द बंगाल गॅझेट' (Hicky's Bengal Gazette) हे 29 जानेवारी 1780 रोजी जेम्स ऑगस्टस हिकी यांनी कलकत्ता येथून सुरू केले.
मराठी भाषेतील पहिले वृत्तपत्र 'दर्पण' हे 6 जानेवारी 1832 रोजी बाळशास्त्री जांभेकर यांनी सुरू केले होते.
Question : 28
पृथ्वीचा आकार कसा आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
पृथ्वी पूर्णपणे गोल नसून ती उत्तर व दक्षिण ध्रुवांवर किंचित चपटी आणि विषुववृत्तावर फुगीर आहे, या तिच्या वैशिष्ट्यपूर्ण त्रिमितीय भू-आकाराला 'जिओइड' (Geoid / पृथ्वीसदृश) किंवा Oblate Spheroid असे म्हणतात.
Question : 29
'सारे जहाँ से अच्छा' हे गीत कोणी लिहिले ?
📝स्पष्टीकरण :
'सारे जहाँ से अच्छा हिन्दोसिताँ हमारा' (तराना-ए-हिंदी) हे अमर देशभक्तीपर गीत प्रसिद्ध कवी डॉ. मुहम्मद इक्बाल यांनी 1904 मध्ये लाहोरच्या सरकारी महाविद्यालयात वाचले होते.
रवींद्रनाथ टागोरांनी भारताचे राष्ट्रगीत 'जन गण मन', तर बंकिमचंद्र चटर्जींनी राष्ट्रीय गीत 'वंदे मातरम्' रचले.
Question : 30
महाराष्ट्रात 'कापूस' संशोधन केंद्र कोठे आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
भारतीय कृषी संशोधन परिषदेअंतर्गत कार्यरत असलेले केंद्रीय कापूस संशोधन संस्था (CICR - Central Institute for Cotton Research) नागपूर येथे स्थित आहे.
तसेच डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठांतर्गत कापूस संशोधन केंद्र अकोला येथेही कार्यरत आहे.
Your Scorecard
Total Questions
0
Solved Question
0
Correct
0
Wrong
0
Final Score : 0 / 0
महत्त्वाची सुचना : या सराव प्रश्नसंचामध्ये काही त्रुटी आढळल्‍या किंवा सराव प्रश्नसंच सुधारण्यासंबंधी सूचना असल्‍यास कमेंट करा . जेणेकरून आपण दिलेल्या सूचनांची शहानिशा करून आम्हाला प्रश्नसंचामध्ये योग्य तो बदल करता येईल
🔂 तुम्हाला हा प्रश्नसंच उपयुक्त वाटल्यास स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या आपल्या मित्रांसोबत जरुर शेअर करा