सूट व कमिशन प्रश्न | Discounts and Commissions Maths Practice Questions

प्रकरण - सूट व कमिशन प्रश्न

सूट व कमिशन (Discounts & Commissions) हा गणितातील व्यावहारिक टॉपिक असून MPSC, SSC, Talathi, IBPS, PSI, Police Bharti अशा स्पर्धा परीक्षांमध्ये वारंवार विचारला जातो. या पेजवर आम्ही Discounts and Commissions Questions in Marathi, Formula, Examples आणि MCQ Practice Questions दिले आहेत.

सूट म्हणजे काय ? विक्री वाढवण्यासाठी मालाच्या किंमतीत केलेली कपात म्हणजे सूट (Discount)उदा. ₹1000 च्या वस्तूवर 10% सूट असल्यास विक्री किंमत ₹900 असेल

कमिशन म्हणजे काय ? एखादी वस्तू विकण्यासाठी किंवा व्यवहार पूर्ण करण्यासाठी मिळणारा ठराविक टक्केवारीतला मोबदला म्हणजे कमिशन (Commission). उदा. विमा पॉलिसी विक्रीवर मिळणारे टक्केवारीचे पैसे.

Discount & Commission Formula / सूट व कमिशन गणित सूत्र :

• सूट = मूळ किंमत × सूट टक्केवारी ÷ 100
• विक्री किंमत = मूळ किंमत – सूट
• कमिशन = विक्री किंमत × कमिशन टक्केवारी ÷ 100
• नेट नफा किंवा तोटा = विक्री किंमत – खरेदी किंमत

सूट व कमिशन उदाहरणे / Discounts & Commissions Examples :

• ₹2000 च्या वस्तूवर 15% सूट दिल्यास विक्री किंमत किती ?
• एखाद्या एजंटला ₹5000 च्या विक्रीवर 5% कमिशन मिळते, तर कमिशन किती ?

Discounts and Commissions MCQ Practice Questions चा सराव तुमची Speed, Accuracy आणि Problem Solving Skills वाढवतो आणि स्पर्धा परीक्षेत जास्तीत जास्त गुण मिळवून देतो.

Question : 1

एका वस्तूची छापील किंमत 800 रुपये आहे. दुकानदार त्यावर 10% सूट देतो, तर त्या वस्तूची विक्री किंमत किती ?

❶ 700

❷ 720

❸ 750

❹ 810

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 2

स्पष्टीकरण: सूट = 800 च्या 10% = 80 रुपये.
विक्री किंमत = छापील किंमत - सूट = 800 - 80 = 720 रुपये.

---

Question : 2

एका शर्टची किंमत 450 रुपये असून ती 540 रुपयांना विकली, तर त्यावर किती टक्के कमिशन दिले असेल ?

❶ 20%

❷ 15%

❸ 10%

❹ 25%

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 1

स्पष्टीकरण: वाढलेली किंमत (कमिशन) = 540 - 450 = 90 रुपये.
टक्केवारी = (90 / 450) × 100 = 20%.

---

Question : 3

एका दलालाने एका घराच्या व्यवहारात 2% कमिशन घेतले. जर घराची किंमत 15,00,000 रुपये असेल, तर दलालाला किती कमिशन मिळाले ?

❶ 13,000

❷ 15,000

❸ 30,000

❹ 60,000

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 3

स्पष्टीकरण: कमिशन = 15,00,000 × (2 / 100) = 30,000 रुपये.

---

Question : 4

12% सूट दिल्यानंतर एका पुस्तकाची विक्री किंमत 220 रुपये होते, तर पुस्तकाची छापील किंमत किती ?

❶ 250

❷ 300

❸ 280

❹ 240

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 1

स्पष्टीकरण: विक्री किंमत = छापील किंमत × (100 - सूट%) / 100
220 = छापील किंमत × 88 / 100
छापील किंमत = (220 × 100) / 88 = 250 रुपये.

---

Question : 5

5,000 रुपयांच्या खरेदीवर 10% आणि 5% अशी सलग दोन वेळा सूट दिली, तर एकूण किती रुपये सूट मिळेल ?

❶ 750

❷ 725

❸ 600

❹ 500

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 2

स्पष्टीकरण: पहिली सूट = 5,000 च्या 10% = 500. उरलेली रक्कम = 4,500.
दुसरी सूट = 4,500 च्या 5% = 225.
एकूण सूट = 500 + 225 = 725 रुपये.

---

Question : 6

एका एजंटला एका मशिनच्या विक्रीवर 5% कमिशन मिळते. जर मशिनची किंमत 80,000 रुपये असेल, तर त्याला किती रुपये मिळतील ?

❶ 4,000

❷ 2,000

❸ 8,000

❹ 5,000

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 1

स्पष्टीकरण: कमिशन = 80,000 × (5 / 100) = 4,000 रुपये.

---

Question : 7

छापील किमतीवर 20% सूट देऊनही दुकानदाराला 10% नफा होतो. जर छापील किंमत 1,100 रुपये असेल, तर वस्तूची खरेदी किंमत किती ?

❶ 700

❷ 850

❸ 900

❹ 800

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 4

स्पष्टीकरण: विक्री किंमत = 1,100 - (1,100 च्या 20%) = 1,100 - 220 = 880 रुपये.
खरेदी किंमत = (विक्री किंमत × 100) / (100 + नफा%) = (880 × 100) / 110 = 800 रुपये.

---

Question : 8

एका वस्तूवर 25% सूट दिली जाते, तरीही दुकानदाराला 20% नफा होतो. जर वस्तूची खरेदी किंमत 300 रुपये असेल, तर छापील किंमत किती ?

❶ 450

❷ 480

❸ 500

❹ 550

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 2

स्पष्टीकरण: विक्री किंमत = 300 + (300 च्या 20%) = 300 + 60 = 360 रुपये.
छापील किंमत = (विक्री किंमत × 100) / (100 - सूट%) = (360 × 100) / 75 = 480 रुपये.

---

Question : 9

एका दुकानदाराने ग्राहकाला छापील किमतीवर 5% सूट दिली. जर ग्राहकाने 950 रुपये दिले असतील, तर छापील किंमत काय असेल ?

❶ 1,000

❷ 1,050

❸ 980

❹ 1,100

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 1

स्पष्टीकरण: छापील किंमत = (विक्री किंमत × 100) / 95 = (950 × 100) / 95 = 1,000 रुपये.

---

Question : 10

एका सेल्समनला पहिल्या 10,000 रुपयांच्या विक्रीवर 5% आणि त्यापुढील विक्रीवर 4% कमिशन मिळते. त्याने एकूण 25,000 रुपयांची विक्री केली असल्यास त्याचे एकूण कमिशन किती ?

❶ 1,200

❷ 1,100

❸ 1,000

❹ 1,500

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 2

स्पष्टीकरण: पहिल्या 10,000 वर 5% = 500.
उरलेल्या 15,000 वर 4% = 600.
एकूण कमिशन = 500 + 600 = 1,100 रुपये.

---

Question : 11

एका वस्तूची छापील किंमत 600 रुपये आहे. ती 540 रुपयांना विकली, तर किती टक्के सूट मिळाली ?

❶ 5%

❷ 8%

❸ 10%

❹ 12%

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 3

स्पष्टीकरण: सूट = 600 - 540 = 60 रुपये.
टक्केवारी = (60 / 600) × 100 = 10%.

---

Question : 12

10% आणि 20% या दोन सलग सुटींच्या बदल्यात एकच सूट किती होईल ?

❶ 30%

❷ 10%

❸ 25%

❹ 28%

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 4

स्पष्टीकरण: समजा किंमत 100 आहे. पहिली सूट (10%) = 90. दुसरी सूट (90 च्या 20%) = 18.
एकूण सूट = 10 + 18 = 28%.

---

Question : 13

एका साडीची छापील किंमत 2,500 रुपये आहे. त्यावर 12% सूट दिल्यास ती साडी किती रुपयांना मिळेल ?

❶ 2,200

❷ 2,300

❸ 2,150

❹ 2,400

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 1

स्पष्टीकरण: सूट = 2,500 × 12 / 100 = 300 रुपये.
विक्री किंमत = 2,500 - 300 = 2,200 रुपये.

---

Question : 14

कमिशनचा दर 3% वरून 4% केला, तर दलालाच्या उत्पन्नात काहीच बदल होत नाही. याचा अर्थ विक्रीमध्ये किती टक्के घट झाली असावी ?

❶ 20%

❷ 30%

❸ 25%

❹ 10%

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 3

स्पष्टीकरण: समजा आधीची विक्री 100 होती (कमिशन = 3). आता विक्री 'x' आहे (कमिशन = 0.04x).
0.04x = 3 => x = 75. घट = 100 - 75 = 25%.

---

Question : 15

एका रिबॅट (सूट) स्कीममध्ये एका खादीच्या कापडावर 15% सूट मिळते. जर कापडाची मूळ किंमत 600 रुपये असेल, तर ग्राहकाला किती रुपये द्यावे लागतील ?

❶ 510

❷ 540

❸ 480

❹ 500

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 1

स्पष्टीकरण: सूट = 600 च्या 15% = 90 रुपये.
ग्राहकाला द्यावे लागणारे पैसे = 600 - 90 = 510 रुपये.

---

Question : 16

एका वस्तूची खरेदी किंमत 500 रुपये आहे. त्यावर 20% नफा मिळवण्यासाठी छापील किंमत किती ठेवावी, जेणेकरून 10% सूट देऊनही नफा मिळेल ?

❶ 600

❷ 650

❸ 666.66

❹ 700

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 3

स्पष्टीकरण: अपेक्षित विक्री किंमत (20% नफा) = 500 + 100 = 600.
600 ही किंमत 10% सूट दिल्यानंतरची आहे, म्हणजे छापील किमतीच्या 90% आहे.
छापील किंमत = (600 × 100) / 90 = 666.66 रुपये.

---

Question : 17

एका टीव्हीची छापील किंमत 18,000 रुपये आहे. दुकानदार सणासुदीला 8% सूट जाहीर करतो, तर टीव्हीची नवी किंमत किती ?

❶ 12,000

❷ 16,560

❸ 15,800

❹ 16,200

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 2

स्पष्टीकरण: सूट = 18,000 च्या 8% = 1,440.
नवी किंमत = 18,000 - 1,440 = 16,560 रुपये.

---

Question : 18

एका ऑक्शनरला (लिलाव करणारा) विक्रीच्या 5% कमिशन मिळते. जर त्याने 7,500 रुपयांची विक्री केली, तर त्याचे कमिशन किती ?

❶ 375

❷ 350

❸ 400

❹ 450

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 1

स्पष्टीकरण: कमिशन = 7,500 × 5 / 100 = 375 रुपये.

---

Question : 19

30% आणि 10% सलग सूट दिल्यास एकूण किती टक्के सूट मिळते ?

❶ 40%

❷ 35%

❸ 37%

❹ 33%

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 3

स्पष्टीकरण: 100 - [100 × (70/100) × (90/100)] = 100 - 63 = 37%.

---

Question : 20

एका वाशिंग मशिनवर 12% सूट देऊन ती 26,400 रुपयांना विकली, तर त्याची छापील किंमत किती होती ?

❶ 31,000

❷ 28,000

❸ 29,500

❹ 30,000

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 4

स्पष्टीकरण: छापील किंमत = (26,400 × 100) / 88 = 30,000 रुपये.

---

Question : 21

एका पुस्तकावर छापील किमतीच्या 10% कमिशन मिळते. जर पुस्तकाची किंमत 150 रुपये असेल आणि एका विद्यार्थ्याने 10 पुस्तके विकली, तर त्याला किती कमिशन मिळेल ?

❶ 150

❷ 75

❸ 200

❹ 105

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 1

स्पष्टीकरण: एका पुस्तकाचे कमिशन = 150 च्या 10% = 15 रुपये.
10 पुस्तकांचे कमिशन = 15 × 10 = 150 रुपये.

---

Question : 22

एका दलालाने एक जुनी गाडी 4,00,000 रुपयांना विकून दिली आणि खरेदीदाराकडून 1% व विक्रीदाराकडून 1% कमिशन घेतले. तर दलालाची एकूण कमाई किती ?

❶ 4,000

❷ 8,000

❸ 6,000

❹ 10,000

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 2

स्पष्टीकरण: खरेदीदाराचे कमिशन = 4,000. विक्रीदाराचे कमिशन = 4,000.
एकूण कमाई = 4,000 + 4,000 = 8,000 रुपये.

---

Question : 23

5% कमिशन दिल्यानंतर एका एजंटला 950 रुपये मिळतात, तर एकूण विक्री किती रुपयांची झाली ?

❶ 20,000

❷ 18,000

❸ 19,000

❹ 10,000

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 3

स्पष्टीकरण: जर कमिशन 950 असेल तर: विक्री = (950 × 100) / 5 = 19,000 रुपये.

---

Question : 24

एका वस्तूवर 20% सूट दिल्यावर तिची किंमत 160 रुपये होते, तर ती वस्तू मूळ किमतीला विकली असती तर किती रुपये जास्त मिळाले असते ?

❶ 20

❷ 60

❸ 80

❹ 40

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 4

स्पष्टीकरण: मूळ किंमत = (160 × 100) / 80 = 200 रुपये.
फरक = 200 - 160 = 40 रुपये.

---

Question : 25

20% आणि 5% या दोन सलग सुटींनंतर एक वस्तू 380 रुपयांना मिळते, तर छापील किंमत किती ?

❶ 450

❷ 500

❸ 480

❹ 550

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 2

स्पष्टीकरण: छापील किंमत = (380 × 100 × 100) / (80 × 95) = 500 रुपये.

---

Question : 26

एका मोबाईलची छापील किंमत 15,000 रुपये आहे. त्यावर किती टक्के सूट दिली असता तो 13,500 रुपयांना मिळेल ?

❶ 5%

❷ 10%

❸ 15%

❹ 8%

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 2

स्पष्टीकरण: सूट = 1,500. टक्केवारी = (1,500 / 15,000) × 100 = 10%.

---

Question : 27

एक दुकानदार एका रेडिओवर 10% सूट देतो आणि तरीही 20% नफा मिळवतो. जर रेडिओची खरेदी किंमत 450 रुपये असेल, तर छापील किंमत किती ?

❶ 500

❷ 550

❸ 600

❹ 650

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 3

स्पष्टीकरण: विक्री किंमत = 450 + (450 च्या 20%) = 540.
छापील किंमत = (540 × 100) / 90 = 600 रुपये.

---

Question : 28

कमिशन कापून घेतल्यानंतर एका व्यापाऱ्याला 9,700 रुपये मिळाले. जर कमिशनचा दर 3% असेल, तर एकूण विक्री किती

❶ 10,000

❷ 9,900

❸ 10,500

❹ 11,000

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 1

स्पष्टीकरण: 9,700 ही रक्कम विक्रीच्या 97% आहे
एकूण विक्री = (9,700 × 100) / 97 = 10,000 रुपये.

---

Question : 29

एका शर्टवर 15% सूट मिळाल्यावर ग्राहकाचे 45 रुपये वाचतात, तर त्या शर्टची छापील किंमत किती ?

❶ 200

❷ 100

❸ 300

❹ 250

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 3

स्पष्टीकरण: 15% = 45 रुपये.
100% (छापील किंमत) = (45 × 100) / 15 = 300 रुपये.

---

Question : 30

सलग दोन सुट्यांनंतर एका वस्तूची किंमत 648 रुपये होते. जर पहिली सूट 10% आणि दुसरी सूट 20% असेल, तर मूळ किंमत किती ?

❶ 800

❷ 900

❸ 1,000

❹ 750

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र. 2

स्पष्टीकरण: मूळ किंमत = (648 × 100 × 100) / (90 × 80) = 900 रुपये.

महत्त्वाची सूचना 🔊 या सराव प्रश्नसंचामधील सर्व प्रश्न विविध संदर्भग्रंथ, मागील परीक्षांच्या प्रश्नपत्रिका आणि उपलब्ध शैक्षणिक स्रोतांच्या आधारे तयार करण्यात आले आहेत. प्रश्नांची उदाहरणे, आकडेवारी, सूत्रे व सोडवण्याच्या पद्धती यांची शक्य तितकी अचूकता राखण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे. तरीही प्रश्न तयार करताना किंवा माहिती संकलन प्रक्रियेत चूक, टायपो, गणिती मांडणीतील त्रुटी किंवा उत्तरामध्ये फरक आढळण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. जर या गणित प्रश्नसंचामध्ये कोणतीही चूक, अपूर्ण माहिती, चुकीचे उत्तर किंवा उत्तर सोडवण्याच्या पद्धतीमध्ये त्रुटी आढळल्यास कृपया खाली कमेंट बॉक्समध्ये नक्की कळवा, जेणेकरून आवश्यक ती दुरुस्ती करता येईल.