शेकडेवारी प्रश्नसंच
शेकडेवारी म्हणजे काय ? गणितात एखाद्या संख्येचा 100 च्या प्रमाणात केलेला भाग म्हणजे शेकडा किंवा Percentage होय . हा टॉपिक स्पर्धा परीक्षांमध्ये खूप महत्वाचा आहे कारण व्याज, नफा-तोटा, सवलत, गुणोत्तर, काम आणि वेळ यांसारख्या इतर अनेक गणितीय टॉपिक्समध्ये याचा वापर होतो.
स्पर्धा परीक्षांमध्ये शेकडेवारीवर आधारित प्रश्न सोडवण्यासाठी शेकडेवारी कशी काढायची आणि शेकडेवारी सूत्र समजून घेणे आवश्यक आहे. सोप्या भाषेत सांगायचे झाले तर:
शेकडेवारी सूत्र = ( दिलेली संख्या ÷ एकूण संख्या ) × 100
शेकडेवारी उदाहरणे सोडवताना, शेकडेवारी कशी काढतात हे चांगले समजले तर प्रश्न काही सेकंदात सोडवता येतात. MPSC, SSC, Talathi, IBPS, PSI, Police Bharti अशा सर्व परीक्षांमध्ये या टॉपिकवरून वारंवार प्रश्न येतात . खालील प्रश्नसंचाचा सराव करा आणि तुमची तयारी अधिक मजबूत करा
500 चे 40% म्हणजे किती ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 2 | 200
स्पष्टीकरण : Step 1: दिलेली माहिती
संख्या = 500
टक्केवारी = 40%
Step 2: सूत्र
टक्केवारीची किंमत = संख्या × टक्केवारी / 100
Step 3: मूल्ये सूत्रात ठेवा
= 500 × 40 / 100
Step 4: गणना करा
500 × 40 = 20000
20000 / 100 = 200
अंतिम उत्तर: 200 ✅
एका संख्येचा 25% जर 50 असेल, तर ती संख्या कोणती ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 4 | 200
स्पष्टीकरण : Step 1: दिलेली माहिती
संख्येचा 25% = 50
Step 2: संख्या समजा
समजा ती संख्या = x
Step 3: 25% चे समीकरण लिहा
x × 25 / 100 = 50
Step 4: x ची किंमत काढा
x = 50 × 100 / 25
x = 50 × 4
x = 200
Step 5: पडताळणी
200 चा 25% = 200 × 25 / 100
= 50
अंतिम उत्तर: 200 ✅
800 चे किती टक्के म्हणजे 160 होईल ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 2 | 20%
स्पष्टीकरण : Step 1: दिलेली माहिती
एकूण संख्या = 800
त्यातील भाग = 160
Step 2: टक्केवारीचे सूत्र
टक्केवारी = (भाग / एकूण संख्या) × 100
Step 3: मूल्ये सूत्रात ठेवा
= (160 / 800) × 100
Step 4: गणना करा
160 / 800 = 1 / 5
म्हणून,
1 / 5 × 100 = 20%
अंतिम उत्तर: 800 चे 20% = 160 ✅
एका परीक्षेत पास होण्यासाठी 35% गुणांची गरज आहे. एका मुलाला 80 गुण मिळाले आणि तो 25 गुणांनी नापास झाला, तर ती परीक्षा एकूण किती गुणांची होती ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 3 | 300
स्पष्टीकरण : Step 1: दिलेली माहिती
पास होण्यासाठी आवश्यक गुण = 35%
मुलाला मिळालेले गुण = 80
तो नापास झाला = 25 गुणांनी
Step 2: पास होण्यासाठी आवश्यक गुण काढा
मुलाला 80 गुण मिळाले आणि तो 25 गुणांनी नापास झाला.
म्हणून पास होण्यासाठी आवश्यक गुण = 80 + 25
= 105 गुण
Step 3: एकूण गुण समजा
समजा परीक्षेचे एकूण गुण = x
Step 4: 35% गुण = 105 हे समीकरण तयार करा
x चे 35% = 105
x × 35 / 100 = 105
Step 5: x ची किंमत काढा
x = 105 × 100 / 35
x = 3 × 100
x = 300
Step 6: पडताळणी
300 चा 35% = 300 × 35 / 100
= 105 गुण
मुलाला मिळालेले गुण = 80
फरक = 105 - 80
= 25 गुण ✅
अंतिम उत्तर: परीक्षा एकूण 300 गुणांची होती.
1200 चे 12.5% = ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 2 | 150
स्पष्टीकरण : Step 1: दिलेली माहिती
संख्या = 1200
टक्केवारी = 12.5%
Step 2: सूत्र
टक्केवारीची किंमत = संख्या × टक्केवारी / 100
Step 3: मूल्ये सूत्रात ठेवा
= 1200 × 12.5 / 100
Step 4: गणना करा
12.5 / 100 = 0.125
1200 × 0.125 = 150
अंतिम उत्तर: 150 ✅
एका शहराची लोकसंख्या 10,000 आहे. ती दरवर्षी 10% ने वाढते, तर 2 वर्षांनंतर त्या शहराची लोकसंख्या किती असेल ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 3 | 12,100
स्पष्टीकरण : Step 1: दिलेली माहिती
शहराची सुरुवातीची लोकसंख्या = 10,000
दरवर्षी लोकसंख्या वाढ = 10%
कालावधी = 2 वर्षे
Step 2: 1 वर्षानंतरची लोकसंख्या
10% वाढ = 10,000 × 10 / 100
= 1,000
1 वर्षानंतर लोकसंख्या = 10,000 + 1,000
= 11,000
Step 3: 2 वर्षानंतरची लोकसंख्या
दुसऱ्या वर्षी 10% वाढ ही नवीन लोकसंख्येवर लागू होईल.
11,000 चा 10% = 11,000 × 10 / 100
= 1,100
2 वर्षानंतर लोकसंख्या = 11,000 + 1,100
= 12,100
अंतिम उत्तर: 12,100 लोक ✅
साखरेची किंमत 25% ने वाढली, तर खर्च तेवढाच ठेवण्यासाठी साखरेचा वापर किती टक्क्यांनी कमी करावा लागेल ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 1 | 20%
स्पष्टीकरण : Step 1: दिलेली माहिती
साखरेच्या किंमतीत वाढ = 25%
एकूण खर्च = तेवढाच ठेवायचा आहे.
Step 2: सोपी किंमत आणि वापर समजा
समजा साखरेची जुनी किंमत = 100 रुपये प्रति किलो.
आणि वापर = 100 किलो.
Step 3: मूळ खर्च काढा
मूळ खर्च = किंमत × वापर
= 100 × 100
= 10000 रुपये
Step 4: नवीन किंमत काढा
किंमत 25% ने वाढली.
नवीन किंमत = 100 + 25% of 100
= 100 + 25
= 125 रुपये प्रति किलो
Step 5: नवीन वापर काढा
खर्च 10000 रुपयेच ठेवायचा आहे.
म्हणून नवीन वापर = 10000 / 125
= 80 किलो
Step 6: वापरातील घट काढा
मूळ वापर = 100 किलो
नवीन वापर = 80 किलो
घट = 100 - 80
= 20 किलो
Step 7: घट किती टक्के आहे ते काढा
कमी टक्केवारी = 20 / 100 × 100
= 20%
अंतिम उत्तर: साखरेचा वापर 20% ने कमी करावा लागेल. ✅
75 पैशांचे 2 रुपये 50 पैशांशी असलेले शेकडा प्रमाण किती ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 2 | 30%
स्पष्टीकरण : Step 1: दिलेली माहिती
75 पैसे = 75 पैसे
2 रुपये 50 पैसे = 200 + 50 = 250 पैसे
Step 2: शेकडा प्रमाणाचे सूत्र
शेकडा प्रमाण = (पहिली रक्कम / दुसरी रक्कम) × 100
Step 3: मूल्ये सूत्रात ठेवा
= (75 / 250) × 100
Step 4: गणना करा
75 / 250 = 3 / 10
म्हणून,
3 / 10 × 100 = 30%
अंतिम उत्तर: 30% ✅
एका पुस्तकाची किंमत 20% ने कमी केल्यामुळे खप 25% ने वाढला, तर एकूण उत्पन्नावर काय परिणाम होईल ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 3 | काहीच बदल होणार नाही
स्पष्टीकरण : Step 1: सोपी किंमत आणि खप समजा
समजा पुस्तकाची मूळ किंमत = 100 रुपये.
आणि मूळ खप = 100 पुस्तके.
Step 2: मूळ उत्पन्न काढा
उत्पन्न = किंमत × खप
= 100 × 100
= 10000 रुपये
Step 3: किंमत 20% ने कमी झाल्यानंतर
नवीन किंमत = 100 - 20% of 100
= 100 - 20
= 80 रुपये
Step 4: खप 25% ने वाढल्यानंतर
नवीन खप = 100 + 25% of 100
= 100 + 25
= 125 पुस्तके
Step 5: नवीन उत्पन्न काढा
नवीन उत्पन्न = नवीन किंमत × नवीन खप
= 80 × 125
= 10000 रुपये
Step 6: उत्पन्नातील बदल काढा
मूळ उत्पन्न = 10000 रुपये
नवीन उत्पन्न = 10000 रुपये
उत्पन्नातील बदल = 10000 - 10000
= 0 रुपये
अंतिम उत्तर: एकूण उत्पन्नात कोणताही बदल होणार नाही. म्हणजेच उत्पन्न 0% ने बदलेल. ✅
एका निवडणुकीत दोन उमेदवार होते. विजयी उमेदवाराला एकूण मतांच्या 60% मते मिळाली आणि तो 4000 मतांनी निवडून आला, तर एकूण मतदान किती झाले ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 4 | 20,000
स्पष्टीकरण : Step 1: दिलेली माहिती
विजयी उमेदवाराला मिळालेली मते = 60%
दुसऱ्या उमेदवाराला मिळालेली मते = 100% - 60% = 40%
विजयाचा फरक = 4000 मते
Step 2: मतांमधील फरक काढा
विजयी उमेदवाराची मते = 60%
दुसऱ्या उमेदवाराची मते = 40%
फरक = 60% - 40% = 20%
Step 3: 20% = 4000 मते
म्हणून एकूण मतांच्या 20% = 4000 मते.
Step 4: 1% मते शोधा
1% = 4000 / 20
= 200 मते
Step 5: 100% मते शोधा
100% = 200 × 100
= 20000 मते
अंतिम उत्तर: एकूण मतदान 20000 झाले. ✅
450 चे 80% = ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 3 | 360
स्पष्टीकरण : Step 1: दिलेली माहिती
संख्या = 450
टक्केवारी = 80%
Step 2: सूत्र
टक्केवारीची किंमत = संख्या × टक्केवारी / 100
Step 3: मूल्ये सूत्रात ठेवा
= 450 × 80 / 100
Step 4: गणना करा
450 × 80 = 36000
36000 / 100 = 360
अंतिम उत्तर: 360 ✅
एका वर्गात 60% मुले आहेत. जर मुलींची संख्या 120 असेल, तर त्या वर्गात एकूण किती विद्यार्थी आहेत ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 4 | 300
स्पष्टीकरण : Step 1: दिलेली माहिती
वर्गातील मुले = 60%
म्हणून वर्गातील मुली = 100% - 60% = 40%
मुलींची संख्या = 120
Step 2: 40% = 120 हे लक्षात घ्या
म्हणजे वर्गातील 40% विद्यार्थी = 120 मुली.
Step 3: 1% विद्यार्थी शोधा
1% = 120 / 40
= 3 विद्यार्थी
Step 4: 100% विद्यार्थी शोधा
100% = 3 × 100
= 300 विद्यार्थी
अंतिम उत्तर: वर्गात एकूण 300 विद्यार्थी आहेत. ✅
200 चे 10% + 100 चे 20% = किती ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 3 | 40
स्पष्टीकरण : Step 1: 200 चे 10% काढा
200 × 10 / 100 = 20
Step 2: 100 चे 20% काढा
100 × 20 / 100 = 20
Step 3: दोन्ही मूल्यांची बेरीज करा
20 + 20 = 40
अंतिम उत्तर: 40 ✅
एका वस्तूची किंमत 500 रुपये आहे. ती 15% नफ्याने विकली, तर तिची विक्री किंमत किती ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 2 | 575
स्पष्टीकरण : Step 1: दिलेली माहिती
वस्तूची किंमत = 500 रुपये
नफा = 15%
Step 2: नफ्याचे सूत्र
नफा = खरेदी किंमत × नफा टक्केवारी / 100
Step 3: नफा काढा
नफा = 500 × 15 / 100
= 5 × 15
= 75 रुपये
Step 4: विक्री किंमत काढा
विक्री किंमत = खरेदी किंमत + नफा
= 500 + 75
= 575 रुपये
अंतिम उत्तर: 575 रुपये ✅
अ चा पगार ब पेक्षा 20% ने जास्त आहे, तर ब चा पगार अ पेक्षा किती टक्क्यांनी कमी आहे ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 1 | 16.67%
स्पष्टीकरण : Step 1: ब चा पगार समजा
समजा ब चा पगार = 100 रुपये.
Step 2: अ चा पगार काढा
अ चा पगार ब पेक्षा 20% ने जास्त आहे.
अ चा पगार = 100 + 20% of 100
= 100 + 20
= 120 रुपये
Step 3: पगारातील फरक काढा
अ चा पगार = 120 रुपये
ब चा पगार = 100 रुपये
फरक = 120 - 100
= 20 रुपये
Step 4: ब चा पगार अ पेक्षा किती टक्के कमी आहे ते काढा
येथे तुलना अ च्या पगाराशी करायची आहे.
कमी टक्केवारी = फरक / अ चा पगार × 100
= 20 / 120 × 100
= 1 / 6 × 100
= 16.67%
अंतिम उत्तर: ब चा पगार अ पेक्षा 16.67% ने कमी आहे. ✅
0.05 म्हणजे किती टक्के ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 3 | 5%
स्पष्टीकरण : Step 1: दिलेली संख्या
दशांश संख्या = 0.05
Step 2: टक्केवारीचे सूत्र
टक्केवारी = दशांश संख्या × 100
Step 3: मूल्य सूत्रात ठेवा
= 0.05 × 100
Step 4: गणना करा
0.05 × 100 = 5
अंतिम उत्तर: 0.05 = 5% ✅
एका संख्येच्या 60% मधून 60 वजा केल्यास उत्तर 60 येते, तर ती संख्या कोणती ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 4 | 200
स्पष्टीकरण : Step 1: संख्या समजा
समजा ती संख्या = x
Step 2: संख्येचा 60% काढा
संख्येचा 60% = 60x / 100
= 3x / 5
Step 3: प्रश्नानुसार समीकरण तयार करा
संख्येच्या 60% मधून 60 वजा केल्यास उत्तर 60 येते.
म्हणून,
3x / 5 - 60 = 60
Step 4: 60 दोन्ही बाजूंना मिळवा
3x / 5 = 60 + 60
3x / 5 = 120
Step 5: x ची किंमत काढा
x = 120 × 5 / 3
x = 40 × 5
x = 200
Step 6: पडताळणी
200 चा 60% = 120
120 - 60 = 60
अंतिम उत्तर: 200 ✅
3/5 म्हणजे किती टक्के ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 3 | 60%
स्पष्टीकरण : Step 1: दिलेली संख्या
दिलेला अपूर्णांक = 3 / 5
Step 2: टक्केवारीचे सूत्र
टक्केवारी = अपूर्णांक × 100
Step 3: मूल्य सूत्रात ठेवा
= 3 / 5 × 100
Step 4: गणना करा
100 / 5 = 20
3 × 20 = 60
अंतिम उत्तर: 3 / 5 = 60% ✅
एका आयताची लांबी 20% ने वाढवली आणि रुंदी 10% ने कमी केली, तर क्षेत्रफळावर काय परिणाम होईल ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 2 | 8% वाढ
स्पष्टीकरण : Step 1: मूळ लांबी आणि रुंदी समजा
समजा आयताची लांबी = 100 आणि रुंदी = 100.
Step 2: मूळ क्षेत्रफळ काढा
क्षेत्रफळ = लांबी × रुंदी
= 100 × 100
= 10000 चौ.एकक
Step 3: लांबी 20% ने वाढवल्यानंतर
नवीन लांबी = 100 + 20% of 100
= 100 + 20
= 120
Step 4: रुंदी 10% ने कमी केल्यानंतर
नवीन रुंदी = 100 - 10% of 100
= 100 - 10
= 90
Step 5: नवीन क्षेत्रफळ काढा
नवीन क्षेत्रफळ = 120 × 90
= 10800 चौ.एकक
Step 6: क्षेत्रफळातील बदल काढा
बदल = 10800 - 10000
= 800 चौ.एकक
Step 7: टक्केवारीतील बदल काढा
क्षेत्रफळातील वाढ = 800 / 10000 × 100
= 8%
अंतिम उत्तर: आयताच्या क्षेत्रफळात 8% वाढ होईल. ✅
एका परीक्षेत 40% विद्यार्थी इंग्रजीत नापास झाले व 30% गणितात नापास झाले. दोन्ही विषयात 15% नापास झाले असतील, तर दोन्ही विषयात किती टक्के विद्यार्थी पास झाले ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 2 | 45%
स्पष्टीकरण : Step 1: दिलेली माहिती
इंग्रजीत नापास = 40%
गणितात नापास = 30%
दोन्ही विषयात नापास = 15%
Step 2: किमान एका विषयात नापास विद्यार्थ्यांची टक्केवारी
इंग्रजीत नापास + गणितात नापास - दोन्ही विषयात नापास
= 40% + 30% - 15%
= 55%
Step 3: दोन्ही विषयात पास विद्यार्थ्यांची टक्केवारी
एकूण विद्यार्थी = 100%
किमान एका विषयात नापास = 55%
दोन्ही विषयात पास = 100% - 55%
= 45%
अंतिम उत्तर: 45% विद्यार्थी दोन्ही विषयात पास झाले. ✅
50 चे 50% = ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 3 | 25
स्पष्टीकरण : Step 1: दिलेली माहिती
संख्या = 50
टक्केवारी = 50%
Step 2: सूत्र
50 चे 50% = 50 × 50 / 100
Step 3: गणना
50 × 50 = 2500
2500 / 100 = 25
अंतिम उत्तर: 25 ✅
एका संख्येचा 40% भाग 160 आहे, तर त्या संख्येचा 20% भाग किती असेल ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 4 | 80
स्पष्टीकरण : Step 1: दिलेली माहिती
संख्येचा 40% भाग = 160
Step 2: 20% शोधण्याची पद्धत
40% = 160
म्हणून 20% हे 40% च्या निम्मे आहे.
Step 3: 20% काढा
20% = 160 / 2
= 80
अंतिम उत्तर: 80 ✅
1500 पैकी 1050 म्हणजे किती टक्के ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 3 | 70%
स्पष्टीकरण : Step 1: दिलेली माहिती
एकूण = 1500
मिळालेले = 1050
Step 2: टक्केवारीचे सूत्र
टक्केवारी = (मिळालेले / एकूण) × 100
Step 3: मूल्ये सूत्रात ठेवा
= (1050 / 1500) × 100
Step 4: गणना करा
1050 / 1500 = 7 / 10
म्हणून,
7 / 10 × 100 = 70%
अंतिम उत्तर: 70% ✅
2 तासांचे 30 मिनिटांशी असलेले शेकडा प्रमाण किती ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 3 | 25%
स्पष्टीकरण : Step 1: दिलेली माहिती
2 तास = 120 मिनिटे
दुसरा कालावधी = 30 मिनिटे
Step 2: शेकडा प्रमाणाचे सूत्र
शेकडा प्रमाण = (पहिली संख्या / दुसरी संख्या) × 100
Step 3: मूल्ये सूत्रात ठेवा
शेकडा प्रमाण = (30 / 120) × 100
Step 4: गणना करा
30 / 120 = 1 / 4
म्हणून,
1 / 4 × 100 = 25%
अंतिम उत्तर: 25% ✅
एका यंत्राची किंमत दरवर्षी 10% ने कमी होते. आजची किंमत 1,00,000 रुपये असल्यास, 2 वर्षांपूर्वीची किंमत किती होती
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 4 | 1,23,457
स्पष्टीकरण : Step 1: दिलेली माहिती
आजची यंत्राची किंमत = 1,00,000 रुपये
दरवर्षी किंमत कमी होण्याचे प्रमाण = 10%
कालावधी = 2 वर्षे
Step 2: 1 वर्षानंतर किंमत किती राहते?
दरवर्षी किंमत 10% ने कमी होते.
म्हणून 1 वर्षानंतर किंमत = 100% - 10% = 90%
Step 3: 2 वर्षांपूर्वीची किंमत शोधण्यासाठी मागे जाऊया
आजची किंमत ही 1 वर्षापूर्वीच्या किमतीच्या 90% आहे.
म्हणून 1 वर्षापूर्वीची किंमत = 1,00,000 × 100 / 90
= 1,11,111.11 रुपये
Step 4: आणखी 1 वर्ष मागे जाऊया
2 वर्षांपूर्वीची किंमत = 1,11,111.11 × 100 / 90
= 1,23,456.79 रुपये
Step 5: थेट सूत्राने तपासणी
2 वर्षांनंतरची किंमत = मूळ किंमत × 90 / 100 × 90 / 100
1,00,000 = मूळ किंमत × 90 / 100 × 90 / 100
मूळ किंमत = 1,00,000 × 100 / 90 × 100 / 90
= 1,23,456.79 रुपये
अंतिम उत्तर: 2 वर्षांपूर्वी यंत्राची किंमत अंदाजे 1,23,456.79 रुपये होती. ✅
रामला शामपेक्षा 25% गुण जास्त मिळाले, तर शामला रामपेक्षा किती टक्के गुण कमी मिळाले ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 1 | 20%
स्पष्टीकरण : Step 1: सोपी संख्या समजा
समजा, शामला मिळालेले गुण = 100.
Step 2: रामचे गुण काढा
रामला शामपेक्षा 25% गुण जास्त मिळाले.
म्हणून रामचे गुण = 100 + 25% of 100
= 100 + 25
= 125
Step 3: गुणांमधील फरक काढा
रामचे गुण = 125
शामचे गुण = 100
फरक = 125 - 100
= 25
Step 4: शामचे रामपेक्षा किती टक्के गुण कमी आहेत ते काढा
येथे तुलना रामच्या गुणांशी करायची आहे.
कमी टक्केवारी = फरक / रामचे गुण × 100
= 25 / 125 × 100
= 1 / 5 × 100
= 20%
अंतिम उत्तर: शामला रामपेक्षा 20% गुण कमी मिळाले. ✅
एका फळविक्रेत्याकडे काही सफरचंदे होती. त्याने 40% सफरचंदे विकली आणि तरीही त्याच्याकडे 420 सफरचंदे शिल्लक आहेत, तर त्याच्याकडे सुरुवातीला किती सफरचंदे होती ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 4 | 700
स्पष्टीकरण : Step 1: दिलेली माहिती
फळविक्रेत्याने 40% सफरचंदे विकली.
त्याच्याकडे 420 सफरचंदे शिल्लक आहेत.
Step 2: शिल्लक सफरचंदांची टक्केवारी काढूया
एकूण सफरचंदे = 100%
विकलेली सफरचंदे = 40%
म्हणून शिल्लक सफरचंदे = 100% - 40% = 60%
Step 3: 60% = 420 हे लक्षात घ्या
म्हणजे एकूण सफरचंदांच्या 60% सफरचंदे = 420 आहेत.
Step 4: 1% काढा
1% = 420 / 60
1% = 7 सफरचंदे
Step 5: 100% काढा
100% = 7 × 100
100% = 700 सफरचंदे
Step 6: अंतिम उत्तर
म्हणून फळविक्रेत्याकडे सुरुवातीला 700 सफरचंदे होती. ✅
7.5 चे 4% किती ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 1 | 0.3
स्पष्टीकरण : Step 1: दिलेली माहिती
संख्या = 7.5
टक्केवारी = 4%
Step 2: सूत्र
आवश्यक संख्या = संख्या × टक्केवारी / 100
Step 3: मूल्ये सूत्रात ठेवा
= 7.5 × 4 / 100
Step 4: गणना करा
7.5 × 4 = 30
30 / 100 = 0.3
अंतिम उत्तर: 0.3 ✅
एका संख्येच्या 75% मध्ये 75 मिळवल्यास तीच संख्या मिळते, तर ती संख्या कोणती ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 3 | 300
स्पष्टीकरण : Step 1: चल समजा
समजा ती संख्या = x
Step 2: 75% काढा
संख्येच्या 75% = 75x / 100
= 3x / 4
Step 3: प्रश्नानुसार समीकरण तयार करा
संख्येच्या 75% मध्ये 75 मिळवल्यास तीच संख्या मिळते.
म्हणून,
3x / 4 + 75 = x
Step 4: 75 वजा करा
3x / 4 = x - 75
Step 5: x च्या पदांना एका बाजूला घ्या
x - 3x / 4 = 75
Step 6: वजाबाकी करा
4x / 4 - 3x / 4 = 75
x / 4 = 75
Step 7: x ची किंमत काढा
x = 75 × 4
x = 300
अंतिम उत्तर: 300
5 किलो चे 8% म्हणजे किती ग्रॅम ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 2 | 400 ग्रॅम
स्पष्टीकरण : Step 1: दिलेली माहिती
5 किलो = 5000 ग्रॅम
टक्केवारी = 8%
Step 2: टक्केवारीचे सूत्र
आवश्यक वजन = एकूण वजन × टक्केवारी / 100
Step 3: मूल्ये सूत्रात ठेवा
आवश्यक वजन = 5000 × 8 / 100
Step 4: गणना करा
5000 × 8 = 40000
40000 / 100 = 400 ग्रॅम
Step 5: अंतिम उत्तर
5 किलोचे 8% = 400 ग्रॅम
एका संख्येच्या 25% ची किंमत 75 आहे. ती संख्या किती आहे
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 2 | 300
स्पष्टीकरण :
दिलेल्या बाबी : संख्येच्या 25% = 75
सूत्र : संख्या = दिलेली किंमत × 100 / टक्केवारी
Step 1 : संख्या = 75 × 100 / 25
Step 2 : संख्या = 7500 / 25
Step 3 : संख्या = 300
म्हणून योग्य उत्तर = 300
एका वस्तूची किंमत 800 रुपये आहे. तिच्या किमतीत 15% वाढ केल्यास नवीन किंमत किती होईल ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 3 | 920 रुपये
स्पष्टीकरण :
दिलेल्या बाबी : मूळ किंमत = 800 रुपये, वाढ = 15%
सूत्र : वाढ = मूळ किंमत × वाढीची टक्केवारी / 100
Step 1 : वाढ = 800 × 15 / 100
Step 2 : वाढ = 120 रुपये
Step 3 : नवीन किंमत = 800 + 120
Step 4 : नवीन किंमत = 920 रुपये
म्हणून योग्य उत्तर = 920 रुपये
एका विद्यार्थ्याला 500 पैकी 375 गुण मिळाले. त्याची शेकडेवारी किती आहे ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 3 | 75%
स्पष्टीकरण :
दिलेल्या बाबी : मिळालेले गुण = 375, एकूण गुण = 500
सूत्र : शेकडेवारी = मिळालेले गुण × 100 / एकूण गुण
Step 1 : शेकडेवारी = 375 × 100 / 500
Step 2 : शेकडेवारी = 375 / 5
Step 3 : शेकडेवारी = 75%
म्हणून योग्य उत्तर = 75%
एका संख्येत 20% वाढ केल्यावर ती संख्या 360 होते. मूळ संख्या किती होती ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 1 | 300
स्पष्टीकरण :
दिलेल्या बाबी : वाढ = 20%, नवीन संख्या = 360
Step 1 : 20% वाढीनंतर नवीन संख्या = मूळ संख्येच्या 120%
Step 2 : मूळ संख्या = 360 × 100 / 120
Step 3 : मूळ संख्या = 36000 / 120
Step 4 : मूळ संख्या = 300
म्हणून योग्य उत्तर = 300
एका वस्तूची किंमत 1500 रुपये आहे. तिच्यावर 12% सूट दिल्यास विक्री किंमत किती होईल ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 4 | 1320 रुपये
स्पष्टीकरण :
दिलेल्या बाबी : दर्शनी किंमत = 1500 रुपये, सूट = 12%
सूत्र : सूट = मूळ किंमत × सूट% / 100
Step 1 : सूट = 1500 × 12 / 100
Step 2 : सूट = 180 रुपये
Step 3 : विक्री किंमत = 1500 - 180
Step 4 : विक्री किंमत = 1320 रुपये
म्हणून योग्य उत्तर = 1320 रुपये
एका गावाची लोकसंख्या 24000 आहे. ती लोकसंख्या 8% ने वाढल्यास नवीन लोकसंख्या किती होईल ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 3 | 25920
स्पष्टीकरण :
दिलेल्या बाबी : मूळ लोकसंख्या = 24000, वाढ = 8%
Step 1 : लोकसंख्येतील वाढ = 24000 × 8 / 100
Step 2 : वाढ = 1920
Step 3 : नवीन लोकसंख्या = 24000 + 1920
Step 4 : नवीन लोकसंख्या = 25920
म्हणून योग्य उत्तर = 25920
एका संख्येच्या 40% आणि 30% मधील फरक 50 आहे. ती संख्या किती आहे ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 3 | 500
स्पष्टीकरण :
दिलेल्या बाबी : 40% आणि 30% मधील फरक = 50
Step 1 : टक्केवारीतील फरक = 40% - 30% = 10%
Step 2 : संख्येच्या 10% = 50
Step 3 : संख्या = 50 × 100 / 10
Step 4 : संख्या = 500
म्हणून योग्य उत्तर = 500
एका कर्मचाऱ्याच्या पगारात प्रथम 20% वाढ आणि त्यानंतर 10% वाढ करण्यात आली. त्याच्या मूळ पगाराच्या तुलनेत एकूण वाढ किती टक्के झाली ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 1 | 32%
स्पष्टीकरण :
दिलेल्या बाबी : पहिली वाढ = 20%, दुसरी वाढ = 10%
Step 1 : सोप्या गणनेसाठी मूळ पगार = 100 रुपये धरू.
Step 2 : पहिल्या 20% वाढीनंतर पगार = 100 + 20 = 120 रुपये
Step 3 : दुसरी वाढ = 120 × 10 / 100 = 12 रुपये
Step 4 : नवीन पगार = 120 + 12 = 132 रुपये
Step 5 : एकूण वाढ = 132 - 100 = 32 रुपये
Step 6 : त्यामुळे एकूण वाढ = 32%
म्हणून योग्य उत्तर = 32%
एका वस्तूची किंमत 25% ने कमी केल्यामुळे ती 900 रुपयांना मिळते. वस्तूची मूळ किंमत किती होती ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 3 | 1200 रुपये
स्पष्टीकरण :
दिलेल्या बाबी : घट = 25%, नवीन किंमत = 900 रुपये
Step 1 : 25% घटीनंतर किंमत = मूळ किमतीच्या 75%
Step 2 : मूळ किंमत = 900 × 100 / 75
Step 3 : मूळ किंमत = 90000 / 75
Step 4 : मूळ किंमत = 1200 रुपये
म्हणून योग्य उत्तर = 1200 रुपये
एका परीक्षेत उत्तीर्ण होण्यासाठी 40% गुण आवश्यक आहेत. एका विद्यार्थ्याला 220 गुण मिळाले आणि तो 20 गुणांनी नापास झाला. परीक्षेचे एकूण गुण किती आहेत ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 4 | 600
स्पष्टीकरण :
दिलेल्या बाबी : मिळालेले गुण = 220, नापास होण्यासाठी आवश्यक गुणांपेक्षा कमी = 20
Step 1 : उत्तीर्ण होण्यासाठी आवश्यक गुण = 220 + 20 = 240
Step 2 : 240 गुण = एकूण गुणांच्या 40%
Step 3 : एकूण गुण = 240 × 100 / 40
Step 4 : एकूण गुण = 600
म्हणून योग्य उत्तर = 600
एका वस्तूची किंमत 20% ने वाढवली आणि नंतर वाढलेल्या किमतीवर 20% सूट दिली. अंतिम किंमत मूळ किमतीच्या किती टक्के राहील ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 3 | 96%
स्पष्टीकरण :
दिलेल्या बाबी : किंमत वाढ = 20%, सूट = 20%
Step 1 : मूळ किंमत = 100 रुपये धरू.
Step 2 : 20% वाढ = 100 × 20 / 100 = 20 रुपये
Step 3 : वाढीनंतर किंमत = 100 + 20 = 120 रुपये
Step 4 : 120 रुपयांवर 20% सूट = 120 × 20 / 100 = 24 रुपये
Step 5 : अंतिम किंमत = 120 - 24 = 96 रुपये
Step 6 : मूळ किंमत 100 रुपये असल्याने अंतिम किंमत = 96%
म्हणून योग्य उत्तर = 96%
एका शहराची लोकसंख्या 50000 आहे. पहिल्या वर्षी ती 10% ने आणि दुसऱ्या वर्षी 20% ने वाढली. दोन वर्षांनंतर लोकसंख्या किती असेल ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 4 | 66000
स्पष्टीकरण :
दिलेल्या बाबी : मूळ लोकसंख्या = 50000
Step 1 : पहिल्या वर्षी वाढ = 50000 × 10 / 100 = 5000
Step 2 : पहिल्या वर्षानंतर लोकसंख्या = 50000 + 5000 = 55000
Step 3 : दुसऱ्या वर्षी वाढ = 55000 × 20 / 100 = 11000
Step 4 : दोन वर्षांनंतर लोकसंख्या = 55000 + 11000
Step 5 : लोकसंख्या = 66000
म्हणून योग्य उत्तर = 66000
एका संख्येत 30% घट केल्यावर ती संख्या 420 होते. मूळ संख्या किती होती ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 2 | 600
स्पष्टीकरण :
दिलेल्या बाबी : घट = 30%, घटीनंतर संख्या = 420
Step 1 : 30% घटीनंतर उरलेली संख्या = 100% - 30% = 70%
Step 2 : 70% = 420
Step 3 : 100% = 420 × 100 / 70
Step 4 : 100% = 600
म्हणून योग्य उत्तर = 600
एका विद्यार्थ्याने पहिल्या परीक्षेत 72% आणि दुसऱ्या परीक्षेत 84% गुण मिळवले. दोन्ही परीक्षांचे एकूण गुण समान असल्यास त्याची सरासरी शेकडेवारी किती असेल ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 1 | 78%
स्पष्टीकरण :
दिलेल्या बाबी : पहिली शेकडेवारी = 72%, दुसरी शेकडेवारी = 84%
Step 1 : दोन्ही परीक्षांचे एकूण गुण समान असल्याने साधी सरासरी घेता येईल.
Step 2 : सरासरी शेकडेवारी = (72 + 84) / 2
Step 3 : सरासरी शेकडेवारी = 156 / 2
Step 4 : सरासरी शेकडेवारी = 78%
म्हणून योग्य उत्तर = 78%
एका वस्तूची किंमत 40% ने वाढली. मूळ किंमत मिळवण्यासाठी वाढलेल्या किमतीत किती टक्के घट करावी लागेल ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 1 | 28 4/7%
स्पष्टीकरण :
दिलेल्या बाबी : मूळ किंमत = 100 रुपये धरू, वाढ = 40%
Step 1 : वाढीनंतर किंमत = 100 + 40 = 140 रुपये
Step 2 : मूळ किंमत मिळवण्यासाठी घट = 140 - 100 = 40 रुपये
Step 3 : घटीची टक्केवारी = 40 × 100 / 140
Step 4 : घटीची टक्केवारी = 4000 / 140
Step 5 : घटीची टक्केवारी = 200 / 7 = 28.57%
म्हणून योग्य उत्तर = 28.57%
एका वर्गात 60% विद्यार्थी मुलगे आहेत आणि मुलींची संख्या 24 आहे. वर्गातील एकूण विद्यार्थी किती आहेत ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 3 | 60
स्पष्टीकरण :
दिलेल्या बाबी : मुलगे = 60%
Step 1 : मुलींची टक्केवारी = 100% - 60% = 40%
Step 2 : वर्गातील 40% विद्यार्थी = 24
Step 3 : एकूण विद्यार्थी = 24 × 100 / 40
Step 4 : एकूण विद्यार्थी = 60
म्हणून योग्य उत्तर = 60
एका वस्तूच्या किमतीत 15% वाढ झाली. त्यामुळे ग्राहकाला ती वस्तू पूर्वीपेक्षा 90 रुपये अधिक किंमतीला घ्यावी लागते. वस्तूची मूळ किंमत किती होती ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 3 | 600 रुपये
स्पष्टीकरण :
दिलेल्या बाबी : वाढ = 15%, वाढलेली किंमत = 90 रुपये
Step 1 : मूळ किमतीच्या 15% = 90 रुपये
Step 2 : मूळ किंमत = 90 × 100 / 15
Step 3 : मूळ किंमत = 9000 / 15
Step 4 : मूळ किंमत = 600 रुपये
म्हणून योग्य उत्तर = 600 रुपये
एका संख्येच्या 35% मध्ये 20 मिळवल्यास 90 मिळतात. ती संख्या किती आहे ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 2 | 200
स्पष्टीकरण :
दिलेल्या बाबी : संख्येच्या 35% + 20 = 90
Step 1 : संख्येच्या 35% = 90 - 20
Step 2 : संख्येच्या 35% = 70
Step 3 : संख्या = 70 × 100 / 35
Step 4 : संख्या = 7000 / 35
Step 5 : संख्या = 200
म्हणून योग्य उत्तर = 200
एका वस्तूवर 20% आणि त्यानंतर 10% अशी सलग सूट दिली जाते. या दोन सलग सवलतींच्या तुलनेत एकूण समतुल्य सूट किती टक्के आहे ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 4 | 28%
स्पष्टीकरण :
दिलेल्या बाबी : पहिली सूट = 20%, दुसरी सूट = 10%
Step 1 : वस्तूची मूळ किंमत = 100 रुपये धरू.
Step 2 : पहिली सूट = 100 × 20 / 100 = 20 रुपये
Step 3 : पहिल्या सूटीनंतर किंमत = 100 - 20 = 80 रुपये
Step 4 : दुसरी सूट = 80 × 10 / 100 = 8 रुपये
Step 5 : अंतिम किंमत = 80 - 8 = 72 रुपये
Step 6 : एकूण सूट = 100 - 72 = 28 रुपये
Step 7 : त्यामुळे समतुल्य सूट = 28%
म्हणून योग्य उत्तर = 28%
एका परीक्षेत एका विद्यार्थ्याने 30% गुण मिळवून 12 गुणांनी नापास झाला. दुसऱ्या विद्यार्थ्याने 42% गुण मिळवून उत्तीर्ण होण्यासाठी आवश्यक गुणांपेक्षा 24 गुण अधिक मिळवले. परीक्षेचे एकूण गुण किती आहेत ?
📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्रमांक - 2 | 300
स्पष्टीकरण :
दिलेल्या बाबी : पहिल्या विद्यार्थ्याचे गुण = 30%, नापास = 12 गुणांनी
दुसऱ्या विद्यार्थ्याचे गुण = 42%, उत्तीर्ण गुणांपेक्षा अधिक = 24
Step 1 : पहिल्या विद्यार्थ्याच्या तुलनेत उत्तीर्ण गुण = 30% + 12 गुण
Step 2 : दुसऱ्या विद्यार्थ्याचे गुण हे उत्तीर्ण गुणांपेक्षा 24 अधिक आहेत.
Step 3 : त्यामुळे दोन्ही विद्यार्थ्यांच्या गुणांमधील फरक = 12 + 24 = 36 गुण
Step 4 : दोन्ही विद्यार्थ्यांच्या शेकडेवारीतील फरक = 42% - 30% = 12%
Step 5 : एकूण गुणांच्या 12% = 36
Step 6 : एकूण गुण = 36 × 100 / 12
Step 7 : एकूण गुण = 300
म्हणून योग्य उत्तर = 300
महत्त्वाची सूचना 🔊 या सराव प्रश्नसंचामधील सर्व प्रश्न विविध संदर्भग्रंथ, मागील परीक्षांच्या प्रश्नपत्रिका आणि उपलब्ध शैक्षणिक स्रोतांच्या आधारे तयार करण्यात आले आहेत. प्रश्नांची उदाहरणे, आकडेवारी, सूत्रे व सोडवण्याच्या पद्धती यांची शक्य तितकी अचूकता राखण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे. तरीही प्रश्न तयार करताना किंवा माहिती संकलन प्रक्रियेत चूक, टायपो, गणिती मांडणीतील त्रुटी किंवा उत्तरामध्ये फरक आढळण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. जर या गणित प्रश्नसंचामध्ये कोणतीही चूक, अपूर्ण माहिती, चुकीचे उत्तर किंवा उत्तर सोडवण्याच्या पद्धतीमध्ये त्रुटी आढळल्यास कृपया खाली कमेंट बॉक्समध्ये नक्की कळवा, जेणेकरून आवश्यक ती दुरुस्ती करता येईल.