UIDAI ची स्थापना भारत सरकारच्या कोणत्या मंत्रालयांतर्गत करण्यात आली आहे ?
❶ इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालय (MeitY)
❷ गृह मंत्रालय
❸ वित्त मंत्रालय
❹ दळणवळण मंत्रालय
खालीलपैकी कोणते विधान UIDAI च्या 'व्हिजन' (Vision) ला अचूकपणे दर्शवते ?
❶ भारताच्या सर्व नागरिकांना मोफत इंटरनेट सेवा पुरवणे.
❷ डिजिटल प्लॅटफॉर्म आणि युनिक ओळखीच्या माध्यमातून भारताच्या रहिवाशांना सक्षम करणे.
❸ सर्व रहिवाशांना मोफत बँक खाती उघडून देणे.
❹ परदेशी नागरिकांना भारताचे नागरिकत्व बहाल करणे.
आधार हा खालीलपैकी कोणत्या प्रकारचा पुरावा आहे ?
❶ नागरिकत्वाचा पुरावा (Proof of Citizenship)
❷ ओळखीचा आणि निवासाचा पुरावा (Proof of Identity and Residence)
❸ केवळ उत्पन्नाचा पुरावा (Proof of Income)
❹ जातीचा पुरावा (Proof of Caste)
Question 154 : आधार कार्डावर छापण्यात आलेल्या 12-अंकी क्रमांकामध्ये खालीलपैकी कोणत्या माहितीचे वर्गीकरण केले जाते ?
❶ रहिवाशाची जात आणि धर्म
❷ रहिवाशाचे उत्पन्न आणि शैक्षणिक पात्रता
❸ कोणताही लोकसंख्याशास्त्रीय (Demographic) किंवा धार्मिक गट न दर्शवणारा एक पूर्णपणे यादृच्छिक (Random) युनिक क्रमांक
❹ रहिवाशाच्या राज्याचा कोड आणि जिल्हा कोड
Question 155 : UIDAI च्या संरचनेत 'रजिस्ट्रार' (Registrar) ची मुख्य भूमिका काय असते ?
❶ रहिवाशांच्या घरी जाऊन आधार कार्डांचे वाटप करणे.
❷ आधार नोंदणी आणि अद्ययावत प्रक्रिया राबवण्यासाठी UIDAI द्वारे अधिकृत किंवा मान्यता मिळालेली संस्था किंवा विभाग.
❸ नोंदणी केंद्रावरील संगणक सिएफ्टवेअर तयार करणारी खाजगी कंपनी.
❹ केंद्राबाहेर सुरक्षा पुरवणारी यंत्रणा.
Question 156 : 'नोंदणी एजन्सी' (Enrolment Agency - EA) ची नियुक्ती प्रामुख्याने कोणाद्वारे केली जाते ?
❶ थेट स्थानिक ग्रामपंचायतीद्वारे
❷ रजिस्ट्रार (Registrar) द्वारे, जे नोंदणी केंद्रांवर प्रत्यक्ष काम करण्यासाठी एजन्सी नियुक्त करतात
❸ कोणत्याही खाजगी बँकेच्या मॅनेजरद्वारे
❹ केवळ पोस्ट ऑफिसच्या मुख्य पोस्टमास्तरद्वारे
Question 157 : नोंदणी केंद्रामध्ये काम करणाऱ्या 'ऑपरेटर' (Operator) ची मुख्य जबाबदारी काय असते ?
❶ कागदपत्रांची अंतिम मंजुरी देणे.
❷ सॉफ्टवेअरमध्ये नागरिकांची डेमोग्राफिक आणि बायोमेट्रिक माहिती अचूकपणे गोळा करून नोंदणी प्रक्रिया पूर्ण करणे.
❸ केंद्राचे भाडे भरणे.
❹ आधार कार्डाची छपाई करून ते विकणे.
Question 158 : एखादी व्यक्ती भारतात आल्यानंतर आधार नोंदणीसाठी पात्र ठरण्यासाठी तिने नोंदणीच्या तारखेपूर्वी 12 महिन्यांत किमान किती दिवस भारतात राहणे आवश्यक आहे ?
❶ 90 दिवस
❷ 150 दिवस
❸ 182 दिवस
❹ 365 दिवस
Question 159 : आधार क्रमांकाची अनन्यता (Uniqueness) कशावर आधारित असते ?
❶ रहिवाशाच्या नावाच्या स्पेलिंगवर
❷ रहिवाशाच्या स्वाक्षरीवर
❸ रहिवाशाच्या लोकसंख्याशास्त्रीय (Demographic) माहितीवर
❹ रहिवाशाच्या बायोमेट्रिक तपशिलांवर (बोटांचे ठसे आणि डोळ्यांचे बुबुळ)
Question 160 : UIDAI च्या 'मिशन' (Mission) मध्ये खालीलपैकी कशाचा समावेश होतो ?
❶ सर्व रहिवाशांना वेळेवर आणि कार्यक्षम पद्धतीने युनिक ओळख क्रमांक प्रदान करणे आणि त्याची डिजिटल पडताळणी सुलभ करणे.
❷ देशातील सर्व व्यावसायिक कर गोळा करणे.
❸ प्रत्येक नागरिकाला मोफत मोबाईल सिम कार्ड वाटणे.
❹ सर्व खाजगी कंपन्यांचा डेटा गोळा करणे.
Question 161 : आधार नोंदणीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या मुख्य सॉफ्टवेअर क्लायंटला काय म्हणतात ?
❶ ECMP (Enrolment Client Multi-Platform)
❷ Aadhaar Office Suite
❸ UIDAI Data Manager
❹ Resident Security Client
Question 162 : जर एखाद्या रजिस्ट्रारने किंवा नोंदणी एजन्सीने UIDAI च्या नियमांचे उल्लंघन केले, तर UIDAI कडे कोणता अधिकार असतो ?
❶ ते केवळ तोंडी ताकीद देऊ शकतात.
❷ ते संबंधित एजन्सीला आर्थिक दंड लावू शकतात किंवा त्यांचे अधिकार निलंबित/रद्द करू शकतात.
❸ ते त्यांच्यावर कोणतीही कारवाई करू शकत नाहीत.
❹ ते केवळ राज्य सरकारला तक्रार करू शकतात.
Question 163 : आधार कायद्यानुसार (Aadhaar Act), गोळा केलेला रहिवाशांचा डेटा कुठे सुरक्षित साठवला जातो ?
❶ रजिस्ट्रारच्या स्थानिक कॉम्प्युटरमध्ये
❷ नोंदणी एजन्सीच्या मुख्य कार्यालयात
❸ CIDR (Central Identities Data Repository) च्या सुरक्षित सर्व्हरवर
❹ गुगल ड्राईव्हच्या सार्वजनिक फोल्डरमध्ये
Question 164 : एखादा ऑपरेटर म्हणून काम सुरू करण्यापूर्वी उमेदवाराने कोणती पात्रता पूर्ण करणे बंधनकारक आहे ?
❶ त्याने NSEIT किंवा अधिकृत एजन्सीद्वारे आयोजित ऑपरेटर/सुपरवायझर परीक्षा उत्तीर्ण केलेली असावी आणि त्याचे प्रमाणपत्र असावे.
❷ त्याने कॉम्प्युटर इंजिनिअरिंगची पदवी घेतलेली असावी.
❸ त्याच्याकडे स्वतःचे आधार केंद्र असणे आवश्यक आहे.
❹ त्याला कोणत्याही प्रमाणिकरणाची गरज नसते.
Question 165 : खालीलपैकी कोणती संस्था किंवा विभाग 'रजिस्ट्रार' (Registrar) म्हणून काम करू शकतात ?
❶ सार्वजनिक क्षेत्रातील बँका, टपाल विभाग (Post Office) आणि राज्य सरकारचे आयटी विभाग.
❷ कोणता ही स्थानिक खाजगी किराणा दुकानदार.
❸ परदेशी वित्त संस्था.
❹ खाजगी कोचिंग क्लासेस.
Question 166 : आधार क्रमांक जारी झाल्यानंतर तो किती कालावधीसाठी वैध (Valid) राहतो ?
❶ 5 वर्षे
❷ 10 वर्षे
❸ व्यक्तीच्या संपूर्ण आयुष्यासाठी (Lifetime) तो कायम वैध राहतो
❹ दर 3 वर्षांनी नवीन क्रमांक मिळतो
Question 167 : बाल आधार (Blue Color Aadhaar) हे कोणत्या वयोगटातील मुलांसाठी जारी केले जाते ?
❶ 0 ते 5 वर्षे
❷ 5 ते 12 वर्षे
❸ 0 ते 18 वर्षे
❹ 10 ते 15 वर्षे
Question 168 : आधार नोंदणी केंद्रामध्ये 'सुपरवायझर' (Supervisor) चे मुख्य काम काय असते ?
❶ केवळ संगणकाची दुरुस्ती करणे.
❷ नोंदणी केंद्राचे दैनंदिन कामकाज व्यवस्थापित करणे, ऑपरेटरच्या कामावर देखरेख ठेवणे आणि सिस्टीम सिंक करणे.
❸ नागरिकांचे आधार फॉर्म स्वतःच्या हाताने लिहिणे.
❹ केंद्राच्या बाहेर जाहिरात करणे.
Question 169 : आधार क्रमांकामध्ये खालीलपैकी कोणत्या बायोमेट्रिक माहितीचा समावेश केला जात नाही ?
❶ 10 बोटांचे ठसे
❷ दोन्ही डोळ्यांचे बुबुळ (Iris Scan)
❸ चेहऱ्याचा फोटो
❹ हाताच्या नसांचे स्कॅन (Vein Scan)
Question 170 : UIDAI या संस्थेची स्थापना आधार कायद्यांतर्गत कोणत्या प्रकारची संस्था म्हणून करण्यात आली आहे ?
❶ एक खाजगी मर्यादित कंपनी
❷ वैधानिक प्राधिकरण (Statutory Authority)
❸ एक स्वयंसेवी संस्था (NGO)
❹ तात्पुरती सरकारी समिती
Question 171 : आधार नोंदणी सॉफ्टवेअर चालू करण्यासाठी ऑपरेटरने दररोज सकाळी प्रथम काय करणे अनिवार्य आहे ?
❶ इंटरनेटचा स्पीड वाढवणे.
❷ जीपीएस (GPS) लोकेशन जोडणे आणि स्वतःचे बायोमेट्रिक ऑथेंटिकेशन करून सिस्टीम सिंक करणे.
❸ सर्व जुन्या फाईल्स कॉम्प्युटरमधून डिलीट करणे.
❹ नवीन वॉलपेपर सेट करणे.
Question 172 : नोंदणी एजन्सीने (EA) काम सुरू करण्यापूर्वी प्रत्येक केंद्रावर कोणत्या गोष्टीची उपलब्धता सुनिश्चित करणे आवश्यक आहे ?
❶ प्रमाणित बायोमेट्रिक उपकरणे, लॅपटॉप, आवश्यक कागदपत्रे आणि हेल्पलाईन क्रमांकाचा बोर्ड.
❷ नागरिकांसाठी जेवणाची सोय.
❸ करमणुकीसाठी संगीताची यंत्रणा.
❹ सर्व खाजगी कंपन्यांची माहिती पुस्तिका.
Question 173 : आधार प्रणालीमधील 'डेमोग्राफिक डेटा' (Demographic Data) म्हणजे काय ?
❶ बोटांचे ठसे आणि आयरीस स्कॅन.
❷ नाव, पत्ता, जन्मतारीख, लिंग, मोबाईल नंबर आणि ईमेल आयडी यांसारखी वैयक्तिक माहिती.
❸ रहिवाशाचा वैद्यकीय इतिहास.
❹ रहिवाशाच्या बँक खात्याची माहिती.
Question 174 : जर एखाद्या ऑपरेटरने नोंदणी करताना जाणूनबुजून चुकीची कागदपत्रे अपलोड केली किंवा पैशांची फसवणूक केली, तर त्याच्यावर काय कारवाई केली जाते ?
❶ त्याचा आयडी निलंबित किंवा ब्लॅकलिस्ट केला जातो आणि आधार कायद्यानुसार कायदेशीर कारवाई/दंडात्मक कारवाई होऊ शकते.
❷ त्याला फक्त दुसऱ्या केंद्रावर पाठवले जाते.
❸ त्याला एक दिवसाची सुट्टी दिली जाते.
❹ कोणतीही कारवाई केली जात नाही.
Question 175 : आधार क्रमांकाचा प्राथमिक उद्देश काय आहे ?
❶ नागरिकां ना दरमहा रेशन पुरवणे.
❷ प्रत्येक रहिवाशाला एक अनन्य (Unique) डिजिटल ओळख प्रदान करणे, ज्याची कधीही आणि कुठेही ऑनलाइन पडताळणी करता येईल.
❸ मोफत प्रवास सुविधा देणे.
❹ बँकांकडून थेट कर्ज मिळवून देणे.
Question 176 : आधार नोंदणीच्या वेळी गोळा केलेला रहिवाशांचा डेटा सुरक्षित ठेवण्यासाठी सॉफ्टवेअरमध्ये कोणत्या तंत्रज्ञानाचा वापर केला जातो ?
❶ प्रगत एन्क्रिप्शन (Advanced Encryption Standard) जेणेकरून डेटा ट्रान्झिट दरम्यान कोणीही चोरू शकणार नाही.
❷ साधे टेक्स्ट फॉरमॅट.
❸ पासवर्ड नसलेली फाईल सिस्टीम.
❹ खुला सोर्स एक्सेल शीट.
Question 177 : खालीलपैकी कोणते विधान 'नोंदणी एजन्सी कोड' (EA Code) बद्दल खरे आहे ?
❶ हा कोड ऑपरेटर स्वतःच्या मनाने तयार करतो.
❷ हा UIDAI द्वारे नोंदणी एजन्सीला दिलेला एक युनिक ओळख कोड असतो.
❸ हा कोड प्रत्येक रहिवाशाच्या आधार कार्डवर छापला जातो.
❹ हा बँक खात्याचा पिन नंबर असतो.
Question 178 : आधार कायदा, 2016 च्या कोणत्या तरतुदीनुसार रहिवाशांच्या माहितीची गोपनीयता (Privacy) आणि सुरक्षा राखणे बंधनकारक आहे ?
❶ आधार कायद्यातील विविध कलमे आणि गोपनीयता सुरक्षा नियमांनुसार (Data Security Guidelines).
❷ स्थानिक पोलीस नियमांनुसार.
❸ आयटी कंपन्यांच्या अंतर्गत धोरणानुसार.
❹ आंतरराष्ट्रीय व्यापारी नियमांनुसार.
Question 179 : आधार दुरुस्ती किंवा नोंदणी केंद्रावर अर्जांची प्रत्यक्ष पडताळणी करण्यासाठी रजिस्ट्रार किंवा एजन्सीद्वारे कोणाची नियुक्ती केली जाते ?
❶ सुरक्षा रक्षक
❷ व्हेरिफायर (Verifier / पडताळणी अधिकारी)
❸ स्थानिक सायबर कॅफे मालक
❹ केंद्रावर आलेला पहिला नागरिक
Question 180 : आधार क्रमांकाच्या निर्मिती दरम्यान (De-duplication Process) काय तपासले जाते ?
❶ रहिवाशाचे एकूण उत्पन्न तपासले जाते
❷ नवीन अर्जदाराचा बायोमेट्रिक डेटा आधीच डेटाबेसमध्ये असलेल्या इतर कोणत्याही व्यक्तीशी जुळतो का हे पाहिले जाते, जेणेकरून एका व्यक्तीला दोन आधार मिळणार नाहीत
❸ अर्जदाराच्या कुटुंबाचा इतिहास शोधला जातो
❹ अर्जदाराची शैक्षणिक पात्रता तपासली जाते