Police Patil Bharti Practice Question Set - 33
🎯 खालील प्रश्न हे पोलीस पाटील भरतीसाठी उपयुक्त ठरणारे सराव प्रश्न आहेत . हे प्रश्न केवळ मार्गदर्शनासाठी असून, आगामी पोलीस पाटील भरतीच्या लेखी परीक्षेमध्ये विचारले जाण्याची शक्यता असलेले संभाव्य प्रश्न आहेत
टीप : सर्व प्रश्न सोडवल्यानंतर खाली दिलेल्या Check Your Score बटनावर क्लिक करा व तुम्हाला मिळालेले मार्क्स तपासून पहा
पोलीस पाटील भरती सराव पेपर
Question : 1
बहिष्कृत भारत व मूकनायक ही वृत्तपत्रे कोणी सुरू केली ?
📝स्पष्टीकरण :
दलितांच्या आणि अस्पृश्यांच्या हक्कांना वाचा फोडण्यासाठी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी 31 जानेवारी 1920 रोजी 'मूकनायक' हे पाक्षिक आणि 3 एप्रिल 1927 रोजी 'बहिष्कृत भारत' हे वृत्तपत्र सुरू केले.
'मूकनायक' वृत्तपत्रासाठी छत्रपती शाहू महाराजांनी 2,500 रुपयांचे आर्थिक साहाय्य केले होते.
Question : 2
खालीलपैकी कोणाचा जन्मदिन सामाजिक न्याय दिन म्हणून साजरा केला जातो ?
📝स्पष्टीकरण :
आरक्षणाचे जनक राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज यांची जयंती 26 जून हा दिवस महाराष्ट्र शासनातर्फे 'सामाजिक न्याय दिन' म्हणून साजरा केला जातो.
त्यांनी 1902 मध्ये कोल्हापूर संस्थानात मागासवर्गीयांसाठी 50% आरक्षणाची ऐतिहासिक घोषणा केली होती.
Question : 3
हिंगणे येथे स्त्री शिक्षण संस्था कोणी स्थापन केली ?
📝स्पष्टीकरण :
विधवा आणि अनाथ महिलांच्या शिक्षणासाठी महर्षी धोंडो केशव कर्वे यांनी 1896 मध्ये हिंगणे (पुणे) येथे 'अनाथ बालिकाश्रम' आणि हिंगणे स्त्री शिक्षण संस्था सुरू केली.
पुढे त्यांनी 1916 मध्ये भारतातील पहिल्या महिला विद्यापीठाची (SNDT) स्थापना केली.
Question : 4
जय जवान जय किसान ची घोषणा कोणी दिली ?
📝स्पष्टीकरण :
1965 च्या भारत-पाकिस्तान युद्धाच्या वेळी अन्नधान्य टंचाई आणि लष्कराचे मनोबल वाढवण्यासाठी पंतप्रधान लालबहादूर शास्त्री यांनी 'जय जवान, जय किसान' ही ऐतिहासिक घोषणा दिली.
पुढे अटलबिहारी वाजपेयी यांनी त्यात 'जय विज्ञान' आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 'जय अनुसंधान' जोडले.
Question : 5
गीतांजली या प्रसिद्ध काव्यसंग्रहाचे लेखक कोण ?
📝स्पष्टीकरण :
'गीतांजली' या अजरामर काव्यसंग्रहाची रचना रवींद्रनाथ टागोर यांनी केली.
या साहित्यकृतीसाठी टागोरांना 1913 मध्ये साहित्यातील नोबेल पुरस्कार मिळाला; ते नोबेल मिळवणारे आशियातील पहिले व्यक्ती ठरले.
Question : 6
लोकमान्य टिळकांनी मंडालेच्या तुरुंगात असताना कोणता ग्रंथ लिहिला ?
📝स्पष्टीकरण :
बर्मा (म्यानमार) मधील मंडालेच्या तुरुंगात 6 वर्षांची शिक्षा भोगत असताना लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक यांनी 'श्रीमद्भगवद्गीता रहस्य' (कर्मयोगशास्त्र) हा ग्रंथ लिहिला.
'माझी जन्मठेप' हे पुस्तक स्वातंत्र्यवीर सावरकरांचे असून 'गीताई' विनोबा भावे यांनी लिहिली.
Question : 7
मधुमेह आजार कोणत्या द्रव्याच्या कमतरतेमुळे होतो ?
📝स्पष्टीकरण :
स्वादुपिंडातील (Pancreas) बीटा पेशींमधून स्रवणारे इन्सुलिन (Insulin) हे संप्रेरक रक्तातील साखरेचे प्रमाण नियंत्रित करते.
इन्सुलिनची निर्मिती कमी झाल्यास किंवा ते निष्प्रभ ठरल्यास रक्तातील ग्लुकोजचे प्रमाण वाढून मधुमेह (Diabetes) होतो.
Question : 8
भूकंपाची तीव्रता व मूलस्थान यांची नोंद करण्यासाठी वापरले जाणारे शास्त्रीय उपकरण कोणते ?
📝स्पष्टीकरण :
भूकंप लहरींची तीव्रता, दिशा आणि मूलस्थान नोंदवण्यासाठी सिस्मोग्राफ (Seismograph / भूकंपमापक) हे उपकरण वापरले जाते.
भूकंपाची परिमाण तीव्रता मोजण्यासाठी रिश्टर स्केल (Richter Scale) हे एकक वापरले जाते.
Question : 9
स्थानिक स्वराज्य संस्थांचा जनक कोणास म्हणतात ?
📝स्पष्टीकरण :
व्हाइसरॉय लॉर्ड रिपन याने 1882 मध्ये स्थानिक स्वराज्य संस्थांचा ऐतिहासिक ठराव संमत करून स्थानिक स्वशासनाचा पाया घातला.
त्यामुळे लॉर्ड रिपन यांना भारतातील 'स्थानिक स्वराज्य संस्थांचा जनक' (Father of Local Self-Government) म्हटले जाते.
Question : 10
दुधामध्ये कोणता घटक जास्त प्रमाणात असतो ?
📝स्पष्टीकरण :
दुधामध्ये हाडे व दात यांच्या वाढीसाठी आवश्यक असणारे कॅल्शियम (Calcium) मुबलक प्रमाणात आढळते.
दुधात केसीन हे प्रथिन, लॅक्टोज ही शर्करा आणि जीवनसत्व 'अ' व 'ब' देखील असतात; मात्र दुधात लोह (Iron) आणि व्हिटॅमिन C चा अभाव असतो.
Question : 11
पानांमध्ये हरितद्रव्य तयार होण्यास काय आवश्यक असते ?
📝स्पष्टीकरण :
वनस्पतींच्या पानांमध्ये हरितद्रव्य (Chlorophyll) तयार होण्यासाठी आणि प्रकाशसंश्लेषण घडून येण्यासाठी सूर्यप्रकाश अत्यावश्यक असतो.
हरितद्रव्याच्या रेणूमध्ये मॅग्नेशियम (Mg) हा धातू मुख्य केंद्रस्थानी असतो.
Question : 12
कोणत्या जीवनसत्वामुळे हाडे बळकट होतात ?
📝स्पष्टीकरण :
व्हिटॅमिन D (कॅल्सिफेरॉल) हे शरीरामध्ये कॅल्शियम आणि फॉस्फरस शोषून घेऊन हाडांची घनता वाढवण्याचे काम करते.
सकाळच्या कोवळ्या उन्हामुळे मानवी त्वचेखाली नैसर्गिकरीत्या ड जीवनसत्व तयार होते; याच्या अभावाने मुडदूस (Rickets) होतो.
Question : 13
माझी जन्मठेप या पुस्तकाचे लेखक कोण ?
📝स्पष्टीकरण :
स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकर यांनी अंदमानच्या सेल्युलर जेलमधील 50 वर्षांच्या काळ्या पाण्याच्या शिक्षेदरम्यानचे थरारक अनुभव 'माझी जन्मठेप' या आत्मचरित्रात्मक पुस्तकात मांडले आहेत.
त्यांनी 1904 मध्ये नाशिक येथे 'अभिनव भारत' या क्रांतिकारी संघटनेची स्थापना केली होती.
Question : 14
राष्ट्रीय सभेची स्थापना 1885 मध्ये कोणाच्या पुढाकाराने झाली ?
📝स्पष्टीकरण :
निवृत्त ब्रिटिश सनदी अधिकारी ॲलन ऑक्टाव्हियन ह्यूम (A. O. Hume) यांच्या पुढाकाराने 28 डिसेंबर 1885 रोजी मुंबईत भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसची (राष्ट्रीय सभा) स्थापना झाली.
पहिल्या अधिवेशनाचे अध्यक्ष व्योमेशचंद्र बॅनर्जी होते आणि त्यास 72 प्रतिनिधी उपस्थित होते.
Question : 15
भारतातील सर्वात मोठा त्रिभुज प्रदेश पश्चिम बंगालमधील कोणता ?
📝स्पष्टीकरण :
गंगा आणि ब्रह्मपुत्रा नद्यांच्या मुखाशी असलेला सुंदरबन (Sundarbans) हा भारत आणि जगातील सर्वात मोठा त्रिभुज प्रदेश (Delta) आहे.
येथे आढळणाऱ्या 'सुंदरी' वृक्षांमुळे यास सुंदरबन नाव पडले असून हा प्रदेश रॉयल बेंगाल टायगरसाठी प्रसिद्ध आहे.
Question : 16
महाराष्ट्र राज्याचा राज्य प्राणी कोणता ?
📝स्पष्टीकरण :
महाराष्ट्र राज्याचा अधिकृत राज्य प्राणी शेकरू (Indian Giant Squirrel / मोठी खार) हा आहे.
पुणे जिल्ह्यातील भीमाशंकर अभयारण्य हे शेकरूच्या संरक्षणासाठी विशेष राखीव व ओळखले जाते.
Question : 17
खाऱ्या पाण्याचे लोणार सरोवर महाराष्ट्रातील कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
उल्कापातामुळे निर्माण झालेले जगातील एकमेव बेसाल्ट खडकातील खाऱ्या पाण्याचे लोणार सरोवर बुलढाणा जिल्ह्यात आहे.
या सरोवराचा समावेश आंतरराष्ट्रीय महत्त्वाच्या रामसर पाणथळ स्थळांच्या (Ramsar Site) यादीत करण्यात आला आहे.
Question : 18
राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज यांचा गुरुकुंज आश्रम कोठे आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज यांनी ग्रामोद्धार व समाजप्रबोधनासाठी अमरावती जिल्ह्यातील मोझरी येथे गुरुकुंज आश्रमाची स्थापना केली.
त्यांनी खंजिरीच्या साथीने रचलेली 'ग्रामगीता' ही ग्रामीण भारतासाठी जीवनमार्गदर्शक मानली जाते.
Question : 19
गोदावरी नदीवर पैठण जवळ असलेल्या जायकवाडी बहुउद्देशीय प्रकल्पाच्या जलाशयाचे नाव काय आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यातील पैठण येथील जायकवाडी धरणाच्या जलाशयाला संत एकनाथ महाराजांच्या स्मरणार्थ 'नाथसागर' असे नाव देण्यात आले आहे.
शिवसागर हे कोयना धरणाच्या तर यशवंतसागर हे उजनी धरणाच्या जलाशयाचे नाव आहे.
Question : 20
मानवी शरीराचे तापमान सामान्यतः किती अंश सेल्सिअस इतके असते ?
📝स्पष्टीकरण :
निरोगी मानवी शरीराचे सामान्य सरासरी तापमान 37 °C (किंवा 36.9 °C) इतके असते.
फॅरनहाइट स्केलवर हे तापमान 98.6 °F आणि केल्विन स्केलवर 310 K असते.
Question : 21
खालीलपैकी कोणाला भारतातील कामगार संघटनेचे आद्य प्रवर्तक म्हणून ओळखले जाते ?
📝स्पष्टीकरण :
सत्यशोधक समाजाचे कार्यकर्ते नारायण मेघाजी लोखंडे यांनी 1884 मध्ये 'बॉम्बे मिलहँड्स असोसिएशन' ही देशातील पहिली कामगार संघटना स्थापन केली.
त्यामुळे त्यांना 'भारतीय कामगार चळवळीचे जनक' मानले जाते; त्यांच्याच प्रयत्नांमुळे कामगारांना रविवारची साप्ताहिक सुट्टी मिळाली.
Question : 22
कमवा व शिका ही संकल्पना कोणाची होती ?
📝स्पष्टीकरण :
गोरगरीब व बहुजन समाजातील मुलांना स्वावलंबनातून शिक्षण घेता यावे म्हणून कर्मवीर भाऊराव पाटील यांनी 'कमवा व शिका' (Earn and Learn) ही क्रांतिकारी योजना सुरू केली.
त्यांनी 1919 मध्ये स्थापन केलेल्या रयत शिक्षण संस्थेचे हे मुख्य तत्त्व होते.
Question : 23
विश्वातील सर्व वस्तूवर कार्य करणारे बल म्हणजे ?
📝स्पष्टीकरण :
विश्वातील वस्तुमान असलेल्या कोणत्याही दोन वस्तूंमध्ये एकमेकांना खेचणारे आकर्षण बल म्हणजे गुरुत्वीय बल (Gravity / Gravitational Force) होय.
न्यूटनने मांडलेल्या वैश्विक गुरुत्वाकर्षणाच्या नियमानुसार हे बल वस्तूंच्या वस्तुमानाच्या गुणाकाराशी समप्रमाणात आणि अंतराच्या वर्गाशी व्यस्त प्रमाणात असते.
Question : 24
एखाद्या व्यक्तीचा रक्तगट यावरून ठरतो ..............
📝स्पष्टीकरण :
व्यक्तीचा रक्तगट हा आई-वडिलांकडून वारशाने मिळालेल्या जनुकांवर (Genes / Alleles - I^A, I^B, i) ठरतो.
या जनुकांमुळे तांबड्या रक्तपेशींच्या पृष्ठभागावर विशिष्ट प्रतिजन (Antigens) तयार होतात, ज्यावरून ABO रक्तगट निश्चित होतो.
Question : 25
............ यांना आपण राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज म्हणून ओळखतो ?
📝स्पष्टीकरण :
राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज यांचे मूळ नाव माणिक बंडूजी इंगळे (ठाकूर) असे होते.
डेबूजी झिंगराजी जानोरकर हे संत गाडगे महाराजांचे, तर गोपाळ हरी देशमुख हे 'लोकहितवादी' यांचे मूळ नाव आहे.
Your Scorecard
Total Questions
0
Solved Question
0
Correct
0
Wrong
0
Final Score : 0 / 0
महत्त्वाची सुचना : या सराव प्रश्नसंचामध्ये काही त्रुटी आढळल्‍या किंवा सराव प्रश्नसंच सुधारण्यासंबंधी सूचना असल्‍यास कमेंट करा . जेणेकरून आपण दिलेल्या सूचनांची शहानिशा करून आम्हाला प्रश्नसंचामध्ये योग्य तो बदल करता येईल
🔂 तुम्हाला हा प्रश्नसंच उपयुक्त वाटल्यास स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या आपल्या मित्रांसोबत जरुर शेअर करा