घड्याळ बुद्धिमत्ता प्रश्न | Clock Reasoning Questions in Marathi
आपण रोज घड्याळ पाहतो, पण त्याच घड्याळावर आधारित प्रश्न तर्कशुद्ध पद्धतीने सोडवायचे असतील तर मेंदूला थोडा विचार करावा लागतो. बुद्धिमत्ता चाचणी या विषयामधील घड्याळावरील प्रश्न उमेदवाराची वेळेची समज, गणिती तर्कशक्ती आणि निरीक्षण क्षमता तपासतात
Clock Reasoning Question in Marathi : या प्रश्नांमध्ये केवळ वेळ सांगणे महत्त्वाचे नसते, तर दिलेल्या माहितीचा योग्य तर्क लावून अचूक निष्कर्ष काढणे आवश्यक असते MPSC, Talathi, Police Bharti, PSI, SSC, Bank (IBPS, SBI), ZP Bharti अशा सर्व स्पर्धा परीक्षांमध्ये हा घटक हमखास विचारला जातो. सूत्रांची स्पष्ट समज आणि नियमित सराव असल्यास हे प्रश्न सोपे व गुण मिळवून देणारे ठरतात.
उदाहरण :घड्याळात 3 वाजून 30 मिनिटांनी तास काटा आणि मिनिट काट्यामधील कोन किती अंशांचा असेल ?
विविध स्पर्धा परीक्षांमध्ये या घटकात प्रामुख्याने खालील प्रकारचे प्रश्न विचारले जातात ;
- काट्यांमधील कोनावर आधारित प्रश्न
- काटे एकमेकांवर येण्याचे प्रश्न
- काटे समोरासमोर येण्याचे प्रश्न
- आरशातील वेळ
- वेळ वाढवून / कमी करून विचारलेले प्रश्न
या घटकावर खाली दिलेले सर्व प्रश्न सोडवा आणि तुमची बुद्धिमत्ता चाचणी तयारी अधिक भक्कम करा
Clock Reasoning Questions in Marathi
Question : 1
घड्याळात 3 वाजले असताना तास काटा आणि मिनिट काटा यांच्यात किती अंशाचा कोन असतो ?
📝 स्पष्टीकरण : घड्याळात प्रत्येक तासाच्या ब्लॉकचे अंतर 30° असते. 3 वाजता तास काटा 3 वर आणि मिनिट काटा 12 वर असतो. त्यांच्यात 3 तासांचे अंतर असल्याने, 3 × 30° = 90° चा कोन तयार होतो.
Question : 2
दुपारी 12:20 वाजता तास काटा आणि मिनिट काटा यांच्यात किती अंशाचा कोन असेल ?
📝 स्पष्टीकरण : कोन काढण्याचे सूत्र: |30H - 5.5M| येथे H = 12 आणि M = 20 (दुपारी 12 वाजता H ची किंमत 0 किंवा 12 घेऊ शकता. जर 0 घेतली तर: |30(0) - 5.5(20)| = |-110| = 110°). म्हणून योग्य उत्तर 110° आहे.
Question : 3
एका दिवसात (24 तासात) घड्याळाचे दोन्ही काटे किती वेळा एकमेकांवर येतात ?
📝 स्पष्टीकरण : घड्याळाचे दोन्ही काटे प्रत्येक 12 तासांत 11 वेळा एकमेकांवर येतात (11 ते 1 च्या दरम्यान फक्त एकच वेळा, म्हणजेच 12 वाजता काटे एकमेकांवर येतात). त्यामुळे 24 तासांत एकूण 22 वेळा काटे एकमेकांवर येतात.
Question : 4
एका दिवसात घड्याळाचे काटे किती वेळा एकमेकांच्या विरुद्ध दिशेला येतात ?
📝 स्पष्टीकरण : दोन्ही काटे दर तासाला एकदा विरुद्ध दिशेला येतात, परंतु 5 ते 7 च्या दरम्यान फक्त एकदाच (6 वाजता) विरुद्ध दिशेला येतात. यामुळे 12 तासांत 11 वेळा आणि एका दिवसात (24 तासांत) एकूण 22 वेळा काटे विरुद्ध दिशेला येतात.
Question : 5
आरशात पाहिल्यास घड्याळात 9:15 ही वेळ दिसते, तर प्रत्यक्ष वेळ काय असेल ?
📝 स्पष्टीकरण : आरशातील प्रतिमा किंवा प्रत्यक्ष वेळ काढण्यासाठी दिलेली वेळ 11:60 मधून वजा करावी लागते. 11:60 - 9:15 = 2:45, त्यामुळे प्रत्यक्ष वेळ 2:45 असेल.
Question : 6
5:40 वाजता घड्याळात किती अंशाचा कोन होईल ?
📝 स्पष्टीकरण : कोन काढण्याचे सूत्र = |30H - 5.5M| = |30(5) - 5.5(40)| = |150 - 220| = |-70| = 70°. म्हणून 5:40 वाजता 70 अंशाचा कोन होईल.
Question : 7
घड्याळाचा मिनिट काटा 1 मिनिटात किती अंश फिरतो ?
📝 स्पष्टीकरण : मिनिट काटा 60 मिनिटांत एक पूर्ण फेरी (360°) मारतो. म्हणून 1 मिनिटात मिनिट काटा फिरण्याचे प्रमाण = 360 / 60 = 6° आहे.
Question : 8
घड्याळाचा तास काटा 1 मिनिटात किती अंश फिरतो ?
📝 स्पष्टीकरण : तास काटा 12 तासांत (720 मिनिटांत) 360° फिरतो. त्यामुळे 1 मिनिटात तास काटा फिरण्याचे प्रमाण = 360 / 720 = 0.5° (अर्धा अंश) असते.
Question : 9
7:30 वाजता घड्याळात किती अंशाचा कोन असेल ?
📝 स्पष्टीकरण : कोन = |30(7) - 5.5(30)| = |210 - 165| = 45°. म्हणून 7:30 वाजता घड्याळाच्या दोन्ही काट्यांमध्ये 45° चा कोन असेल.
Question : 10
एका तासात घड्याळाचे काटे किती वेळा एकमेकांशी काटकोन (90°) करतात ?
📝 स्पष्टीकरण : सामान्यतः घड्याळाचे काटे प्रत्येक तासात 2 वेळा काटकोन करतात. अपवाद फक्त 2 ते 4 आणि 8 ते 10 या वेळेत असतो, जिथे 2 तासांत 4 ऐवजी फक्त 3 वेळाच काटकोन होतो.
Question : 11
घड्याळाचे दोन्ही काटे एका तासात किती वेळा एकमेकांवर येतात ?
📝 स्पष्टीकरण : घड्याळाचे दोन्ही काटे प्रत्येक एक तासाच्या कालावधीत साधारणपणे 1 वेळ एकमेकांवर (ओव्हरलॅप) येतात.
Question : 12
एका दिवसात (24 तासात) घड्याळात किती वेळा काटकोन (90°) तयार होतो ?
📝 स्पष्टीकरण : काटे एका तासात 2 वेळा काटकोन करतात, परंतु 12 तासांत ते 24 ऐवजी 22 वेळा काटकोन करतात. म्हणून 24 तासांच्या पूर्ण दिवसात एकूण 22 + 22 = 44 वेळा काटकोन तयार होतो.
Question : 13
8:20 वाजता तास काटा आणि मिनिट काटा यांच्यात किती अंशाचा कोन असेल ?
📝 स्पष्टीकरण : कोन काढण्याचे सूत्र: |30(8) - 5.5(20)| = |240 - 110| = 130°. त्यामुळे 8:20 वाजता घड्याळात 130 अंशाचा कोन असेल.
Question : 14
घड्याळात 10:10 वाजले असताना दोन्ही काट्यांमध्ये किती अंशाचा कोन असेल ?
📝 स्पष्टीकरण : कोन = |30(10) - 5.5(10)| = |300 - 55| = 245°. हा बाह्यकोन आहे. मुख्य कोन काढण्यासाठी 360 मधून 245 वजा करू: 360° - 245° = 115°.
Question : 15
आरशात पाहिले असता घड्याळात 4:20 वेळ दिसते, तर खरी वेळ किती ?
📝 स्पष्टीकरण : आरशातील प्रतिमेवरून खरी वेळ काढण्यासाठी दिलेली वेळ 11:60 मधून वजा करा. 11:60 - 4:20 = 7:40. त्यामुळे खरी वेळ 7:40 असेल.
Question : 16
पाण्याची प्रतिमा (Water Image) काढताना घड्याळातील 8:20 ही वेळ कशी दिसेल ?
📝 स्पष्टीकरण : पाण्यातील प्रतिमेसाठी दिलेली वेळ 18:30 मधून वजा करतात. 18:30 - 8:20 = 10:10. त्यामुळे पाण्यात ही वेळ 10:10 अशी दिसेल.
Question : 17
2:30 वाजता घड्याळात किती अंशाचा कोन असेल ?
📝 स्पष्टीकरण : कोन = |30(2) - 5.5(30)| = |60 - 165| = |-105| = 105°. म्हणून 2:30 वाजता दोन्ही काट्यांमध्ये 105 अंशाचा कोन तयार होईल.
Question : 18
दुपारी 12 पासून संध्याकाळी 5:10 पर्यंत तास काटा किती अंशातून फिरला असेल ?
📝 स्पष्टीकरण : तास काटा एका तासात 30° आणि एका मिनिटात 0.5° फिरतो. 12 ते 5:10 म्हणजेच 5 तास आणि 10 मिनिटे. (5 × 30°) + (10 × 0.5°) = 150° + 5° = 155°.
Question : 19
घड्याळात 1 वाजता 1 टोल, 2 वाजता 2 टोल याप्रमाणे टोल पडत असल्यास, 24 तासात एकूण किती टोल पडतील ?
📝 स्पष्टीकरण : 1 ते 12 तासांतील एकूण टोल = n(n+1)/2 = 12(13)/2 = 78 टोल. घड्याळात 24 तासांत 12 तासांचे दोन चक्र पूर्ण होतात, म्हणून एकूण टोल = 78 × 2 = 156 होतील.
Question : 20
मिनिट काटा 50 मिनिटात किती अंशाचा कोन पार करतो ?
📝 स्पष्टीकरण : मिनिट काटा एका मिनिटात 6° फिरतो. त्यामुळे 50 मिनिटांत पार केलेला कोन = 50 × 6° = 300° असेल.
Question : 21
3 आणि 4 च्या दरम्यान दोन्ही काटे एकमेकांवर कधी येतील ?
📝 स्पष्टीकरण : दोन्ही काटे एकमेकांवर येण्याची वेळ काढण्यासाठी सूत्र: (5 × H) × 12/11 मिनिटे. येथे H = 3, म्हणून (5 × 3) × 12/11 = 15 × 12/11 = 180/11 = 16 4/11 मिनिटे.
Question : 22
घड्याळाचा सेकंद काटा 1 सेकंदात किती अंश फिरतो ?
📝 स्पष्टीकरण : सेकंद काटा एका मिनिटात (60 सेकंदांत) पूर्ण फेरी (360°) मारतो. म्हणून 1 सेकंदात सेकंद काटा फिरण्याचे प्रमाण = 360 / 60 = 6° आहे.
Question : 23
सकाळी 6 ते संध्याकाळी 6 पर्यंत घड्याळाचे काटे किती वेळा सरळ रेषेत येतात ?
📝 स्पष्टीकरण : काटे सरळ रेषेत येणे म्हणजे ते एकमेकांवर येणे किंवा एकमेकांच्या विरुद्ध असणे. सकाळी 6 ते संध्याकाळी 6 या 12 तासांत, काटे 11 वेळा एकमेकांवर येतात आणि 11 वेळा विरुद्ध दिशेला जातात. एकूण 11 + 11 = 22 वेळा काटे सरळ रेषेत येतात.
Question : 24
9:30 वाजता तास काट्याची दिशा कोणती असेल ? (जर 12 वर उत्तर दिशा मानली)
📝 स्पष्टीकरण : घड्याळात 12 वर उत्तर, 3 वर पूर्व, 6 वर दक्षिण आणि 9 वर पश्चिम दिशा असते. 9:30 वाजता तास काटा 9 आणि 10 च्या मध्ये असतो, म्हणजेच तो उत्तर आणि पश्चिम यांच्या दरम्यान (उत्तर-पश्चिम दिशेला) असतो.
Question : 25
एका घड्याळ दर तासाला 5 सेकंद वेळ पुढे जाते. मंगळवारी सकाळी 8 वाजता ती काय वेळ दाखवेल (सोमवार सकाळी 8 पासून) ?
📝 स्पष्टीकरण : सोमवार सकाळी 8 ते मंगळवार सकाळी 8 म्हणजे एकूण 24 तास होतात. घड्याळ दर तासाला 5 सेकंद पुढे जाते, म्हणून 24 तासांत ती 24 × 5 = 120 सेकंद (म्हणजेच 2 मिनिटे) पुढे जाईल. म्हणून घड्याळात 8:02:00 ही वेळ दिसेल.
Question : 26
6:15 वाजता घड्याळात किती अंशाचा कोन असेल ?
📝 स्पष्टीकरण : कोन = |30(6) - 5.5(15)| = |180 - 82.5| = 97.5°. म्हणून योग्य उत्तर 97.5° आहे.
Question : 27
15 मिनिटांत तास काटा किती अंशातून फिरतो ?
📝 स्पष्टीकरण : तास काटा प्रत्येक 1 मिनिटात 0.5° फिरतो. त्यामुळे 15 मिनिटांत फिरण्याचे प्रमाण = 15 × 0.5° = 7.5° असेल.
Question : 28
घड्याळात 11:20 वाजले आहेत. पाण्याचे प्रतिबिंब काय वेळ दाखवेल ?
📝 स्पष्टीकरण : जेव्हा दिलेली वेळ 11 पेक्षा जास्त असते, तेव्हा पाण्याचे प्रतिबिंब काढण्यासाठी ती वेळ 18:30 मधून वजा करतात. 18:30 - 11:20 = 7:10.
Question : 29
दुपारी 3:00 वाजल्यापासून रात्री 9:00 वाजेपर्यंत घड्याळाचे दोन्ही काटे किती वेळा एकमेकांवर येतील ?
📝 स्पष्टीकरण : दुपारी 3 ते रात्री 9 एकूण 6 तास होतात. या कालावधीत 11 ते 1 दरम्यानचा अपवाद येत नसल्याने काटे प्रत्येक तासाला एकदा याप्रमाणे एकूण 6 वेळा एकमेकांवर येतील.
Question : 30
जर मिनिट काटा 12 वरून 2 वर गेला, तर त्याने किती अंशाचा कोन पार केला ?
📝 स्पष्टीकरण : 12 वरून 2 वर जाणे म्हणजेच मिनिट काट्याने 10 मिनिटांचे अंतर पार केले आहे. मिनिट काटा एका मिनिटात 6° फिरतो, म्हणून 10 × 6° = 60° चा कोन पार केला.
Question : 31
4:40 वाजता घड्याळात किती अंशाचा कोन असेल ?
📝 स्पष्टीकरण : कोन = |30(4) - 5.5(40)| = |120 - 220| = |-100| = 100°. म्हणून दोन्ही काट्यांमध्ये 100 अंशाचा कोन असेल.
Question : 32
दर 60 मिनिटांत मिनिट काटा तास काट्यापेक्षा किती मिनिटे जास्त अंतर पार करतो ?
📝 स्पष्टीकरण : 60 मिनिटांत (1 तासात) मिनिट काटा 60 मिनिटांचे अंतर (पूर्ण फेरी) पार करतो, तर तास काटा फक्त 5 मिनिटांचे अंतर (पुढील अंकावर) पार करतो. म्हणून मिनिट काटा तास काट्यापेक्षा 60 - 5 = 55 मिनिटे जास्त अंतर पार करतो.
Question : 33
सकाळी 8:00 वाजता तास काटा आणि मिनिट काटा यांच्यात बाह्यकोन (Reflex angle) किती असेल ?
📝 स्पष्टीकरण : 8:00 वाजता आतील कोन = 4 तास × 30° = 120° असतो. बाह्यकोन काढण्यासाठी एकूण 360° मधून आतील कोन वजा करावा लागतो: 360° - 120° = 240°.
Question : 34
घड्याळात 7:35 वाजले असताना आरशातील प्रतिमा काय वेळ दाखवेल ?
📝 स्पष्टीकरण : दिलेली वेळ 11:60 मधून वजा करू. 11:60 - 7:35 = 4:25, म्हणून आरशात 4:25 ही वेळ दिसेल.
Question : 35
5 आणि 6 च्या दरम्यान घड्याळाचे काटे सरळ रेषेत पण विरुद्ध दिशेला कधी येतील ?
📝 स्पष्टीकरण : 5 आणि 6 च्या दरम्यान काटे बरोबर 6:00 वाजता सरळ रेषेत आणि एकमेकांच्या विरुद्ध दिशेला येतात (6 वाजता तास काटा 6 वर आणि मिनिट काटा 12 वर असतो).
Question : 36
एका घड्याळाचा मिनिट काटा तासाला 4 मिनिटे मागे पडतो. सकाळी 10 ते दुपारी 2 पर्यंत ते कोणती वेळ दाखवेल ?
📝 स्पष्टीकरण : सकाळी 10 ते दुपारी 2 म्हणजे एकूण 4 तास झाले. घड्याळ तासाला 4 मिनिटे मागे पडते, तर 4 तासांत 4 × 4 = 16 मिनिटे मागे पडेल. दुपारी 2:00 मधून 16 मिनिटे वजा केल्यास 1:44 ही वेळ मिळेल.
Question : 37
1:10 वाजता घड्याळातील दोन्ही काट्यांमध्ये किती अंशाचा कोन असेल ?
📝 स्पष्टीकरण : सूत्र वापरून कोन = |30(1) - 5.5(10)| = |30 - 55| = |-25| = 25°. त्यामुळे 1:10 वाजता घड्याळात 25 अंशाचा कोन असेल.
Question : 38
घड्याळाचा तास काटा 40 मिनिटांत किती अंश फिरतो ?
📝 स्पष्टीकरण : तास काटा दर मिनिटाला 0.5° फिरतो. म्हणून 40 मिनिटांत तास काटा 40 × 0.5° = 20° फिरणार आहे.
Question : 39
2 वाजून 40 मिनिटांनी तास काटा व मिनिट काटा यांच्यातील बाह्यकोन किती ?
📝 स्पष्टीकरण : आतील कोन = |30(2) - 5.5(40)| = |60 - 220| = 160°. बाह्यकोन काढण्यासाठी 360° मधून आतील कोन वजा करू: 360° - 160° = 200°.
Question : 40
9 वाजून 10 मिनिटांनी घड्याळात आरशातील प्रतिमा काय वेळ दाखवेल ?
📝 स्पष्टीकरण : आरशातील वेळेसाठी दिलेली वेळ 11:60 मधून वजा करू. 11:60 - 9:10 = 2:50. म्हणून आरशातील प्रतिमा 2:50 वेळ दाखवेल.
Question : 41
एका तासात घड्याळाचा मिनिट काटा सेकंद काट्यापेक्षा किती पटीने वेगात फिरतो ?
📝 स्पष्टीकरण : मिनिट काटा 1 मिनिटात जितके अंतर पार करतो तितके अंतर सेकंद काटा 1 सेकंदात पार करतो. म्हणजेच सेकंद काटा मिनिट काट्यापेक्षा 60 पटीने वेगात फिरतो.
Question : 42
5:45 वाजता तास काटा आणि मिनिट काटा यांच्यात किती अंशाचा कोन असेल ?
📝 स्पष्टीकरण : कोन = |30(5) - 5.5(45)| = |150 - 247.5| = |-97.5| = 97.5°. म्हणून ५:४५ वाजता घड्याळात ९७.५ अंशाचा कोन असेल.
Question : 43
9 आणि 10 च्या दरम्यान कोणत्या वेळी घड्याळाचे काटे काटकोनात असतील ?
📝 स्पष्टीकरण : 9 वाजता आधीच 90° चा कोन असतो. पुढील काटकोनासाठी मिनिट काट्याला तास काट्यापेक्षा 30 मिनिटे जास्त अंतर पार करावे लागेल. वेळ = (30 × 12/11) = 360/11 = 32 8/11 मिनिटे. म्हणजेच 9 वाजून 32 8/11 मिनिटांनी काटकोन होईल.
Question : 44
रात्री 10:00 वाजल्यापासून सकाळी 10:00 वाजेपर्यंत काटे किती वेळा एकमेकांवर विरुद्ध दिशेला येतात ?
📝 स्पष्टीकरण : रात्री 10 ते सकाळी 10 म्हणजेच एकूण 12 तास होतात. काटे प्रत्येक 12 तासांच्या कालावधीत एकूण 11 वेळा एकमेकांच्या विरुद्ध दिशेला येतात.
Question : 45
मिनिट काटा तासाला किती अंश फिरतो ?
📝 स्पष्टीकरण : मिनिट काटा एका तासात (60 मिनिटांत) घड्याळाची एक पूर्ण फेरी मारतो. एका पूर्ण फेरीचे एकूण अंशात्मक माप 360° असते.
Question : 46
घड्याळात 10:30 वाजले आहेत, तर पाण्याची प्रतिमा काय असेल ?
📝 स्पष्टीकरण : पाण्याच्या प्रतिमेची वेळ काढण्यासाठी दिलेली वेळ 18:30 मधून वजा करा. 18:30 - 10:30 = 8:00. त्यामुळे पाण्याची प्रतिमा 8:00 दाखवेल.
Question : 47
घड्याळाचा तास काटा तासाला किती अंश फिरतो ?
📝 स्पष्टीकरण : तास काटा 12 तासांत 360° चे एक चक्र पूर्ण करतो. म्हणून 1 तासात तास काटा फिरण्याचे प्रमाण = 360 / 12 = 30° असते.
Question : 48
12:30 वाजता घड्याळात किती अंशाचा कोन असेल ?
📝 स्पष्टीकरण : कोन = |30(12) - 5.5(30)| = |360 - 165| = 195°. हा बाह्यकोन आहे, मुख्य कोन काढण्यासाठी 360° - 195° = 165°. (किंवा H = 0 मानल्यास: |30(0) - 5.5(30)| = |-165| = 165°).
Question : 49
घड्याळात 8:45 वेळ झाली असल्यास मिनिट काटा कोणत्या देशात असेल ?
📝 स्पष्टीकरण : 8:45 वाजता मिनिट काटा बरोबर 9 या अंकावर असतो. घड्याळाच्या प्रमाणित रचनेनुसार 9 ची दिशा पश्चिम असते.
Question : 50
एका दिवसात घड्याळाचे काटे किती वेळा सरळ रेषेत येतात ?
📝 स्पष्टीकरण : काटे एका दिवसात (24 तासात) 22 वेळा एकमेकांवर येतात आणि 22 वेळा एकमेकांच्या विरुद्ध दिशेला जातात. त्यामुळे एकूण 22 + 22 = 44 वेळा सरळ रेषेत येतात.
Your Scorecard
Total Questions
0
Solved Question
0
Correct
0
Wrong
0
Final Score : 0 / 0
