क्रियाविशेषण अव्यय मराठी व्याकरण | kriya visheshan Avyay Marathi Grammar Question | प्रश्नसंच - 2

क्रियाविशेषण अव्यय मराठी व्याकरण

Question : 1

क्रियापदाबद्दल विशेष माहिती सांगणाऱ्या शब्दाला काय म्हणतात ?

❶ क्रियाविशेषण

❷ क्रियापद

❸ सर्वनाम

❹ विशेषण

नामाबद्दल विशेष माहिती सांगणाऱ्या शब्दाला विशेषण म्हणतात, तर क्रियापदाबद्दल विशेष माहिती सांगणाऱ्या अविकारी शब्दाला क्रियाविशेषण म्हणतात.

Question : 2

खाताना सावकाश व चावून खावे - या वाक्यातील 'सावकाश' हे --------------- क्रियाविशेषण आहे ?

❶ परिमाणवाचक

❷ रीतिवाचक

❸ कालवाचक

❹ स्थलवाचक

क्रिया घडण्याची रीत किंवा पद्धत दर्शवणाऱ्या शब्दांना रीतिवाचक क्रियाविशेषण म्हणतात. येथे खाण्याची क्रिया कशी करावी (सावकाश) हे दर्शवले आहे.

Question : 3

रस्त्यातून जाताना सावकाश व जपून चालावे . या वाक्यातील 'सावकाश व जपून' हे शब्द कोणत्या अव्ययाचे प्रकार आहेत ?

❶ रिती वाचक क्रियाविशेषण अव्यय

❷ कालवाचक अव्यय

❸ गतीदर्शक अव्यय

❹ स्थितिदर्शक अव्यय

'सावकाश' आणि 'जपून' हे शब्द चालण्याची क्रिया कशी घडत आहे (त्याची रीत) स्पष्ट करतात, म्हणून हे रिती वाचक क्रियाविशेषण अव्यय आहेत.

Question : 4

आपण आता माझे थोडे ऐका - या वाक्यातील थोडे हा शब्द --------------

❶ रीतिवाचक क्रियाविशेषण

❷ कालवाचक क्रियाविशेषण

❸ परिणामदर्शक क्रियाविशेषण

❹ स्थलवाचक क्रियाविशेषण

क्रियेचे प्रमाण किंवा संख्या मोजमाप दाखवणाऱ्या शब्दाला परिमाणवाचक किंवा परिणामदर्शक (संख्यावाचक) क्रियाविशेषण म्हणतात. 'थोडे' हा शब्द ऐकण्याचे प्रमाण दाखवतो.

Question : 5

क्रियाविशेषण हे क्रियापदाचे विशेषण असते ; पण ते विकारी असते . हे विधान --

❶ सत्य आहे

❷ असत्य आहे

मराठी व्याकरणात जेव्हा 'क्रियाविशेषण' विभक्ती किंवा लिंग-वचनानुसार बदलते (उदा. तो चांगला खेळतो / ती चांगली खेळते), तेव्हा ते विकारी मानले जाते. म्हणून हे विधान सत्य आहे. (टीप: प्रत्यय न बदलणारी 'क्रियाविशेषण अव्यये' असतात).

Question : 6

खालीलपैकी योग्य विधान/ने असलेला पर्याय निवडा :
1. सर्व क्रियाविशेषणे विकारी असतात
2. सर्व क्रियाविशेषण अव्यय अविकारी असतात

❶ फक्त 1

❷ फक्त 2

❸ 1 आणि 2

❹ वरीलपैकी एकही नाही

सर्व क्रियाविशेषणे विकारी असतात . हे चुकीचे आहे कारण - क्रियाविशेषणे ही प्रामुख्याने अव्यय (अविकारी शब्द) या गटात मोडतात. अव्यय बदलत नाहीत, म्हणजेच ते अविकारी असतात.
काही क्रियाविशेषणे विकारी तर काही अविकारी असतात . त्यामुळे सर्व क्रियाविशेषणे विकारी असतात हे विधान चूक आहे ‌.
सर्व क्रियाविशेषण अव्यय अविकारी असतात हे विधान बरोबर आहे , कारण - क्रियाविशेषण अव्यय हे अविकारी शब्द आहेत, म्हणजेच लिंग, वचन किंवा विभक्तीनुसार त्यांच्या रूपात बदल होत नाही.
'क्रियाविशेषण' या शब्दाचा अर्थच क्रियापदाबद्दल विशेष माहिती देणारा असा आहे.
'अव्यय' म्हणजे ज्याचा व्यय (बदल) होत नाही, असा शब्द. त्यामुळे, विधान 2, 'सर्व क्रियाविशेषण अव्यय अविकारी असतात', हे बरोबर आहे

Question : 7

खाली दिलेल्या पर्यायातून अचूक विधाने असलेला पर्याय निवडा ?
(i) क्रियाविशेषण अव्यय हे क्रियापदाबद्दल अधिक माहिती सांगतात
(ii) क्रियाविशेषण अव्ययावर लिंग, वचन आणि विभक्तीचा परिणाम होतो
(iii) 'आज' या शब्दाचा प्रकार कालवाचक क्रियाविशेषण अव्यय आहे

❶ फक्त (i) आणि (ii)

❷ फक्त (i) आणि (iii)

❸ फक्त (ii) आणि (iii)

❹ वरीलपैकी सर्व

विधान (i) व्याख्यानुसार बरोबर आहे आणि विधान (iii) मध्ये 'आज' हा काळ दर्शवत असल्याने कालवाचक आहे. विधान (ii) चुकीचे आहे कारण क्रियाविशेषण 'अव्ययांवर' लिंग-वचनाचा कोणताही परिणाम होत नाही (ते अविकारी असतात)

Question : 8

पुढील विधाने विचारात घेऊन योग्य पर्याय निवडा ?
(i) 'तो खूप जलद चालतो.' या वाक्यात 'खूप' हे परिमाणवाचक क्रियाविशेषण अव्यय आहे
(ii) 'दररोज', 'सध्या', 'आता' हे शब्द रीतिवाचक क्रियाविशेषण अव्यय आहेत
(iii) 'इकडे, तिकडे, कोठे' हे शब्द स्थलवाचक क्रियाविशेषण अव्यय आहेत

❶ फक्त (i) आणि (ii) बरोबर

❷ फक्त (i) आणि (iii) बरोबर

❸ फक्त (i) बरोबर

❹ फक्त (iii) बरोबर

विधाने (i) आणि (iii) पूर्णपणे बरोबर आहेत. विधान (ii) चुकीचे आहे कारण 'दररोज, सध्या, आता' हे शब्द रीत दाखवत नसून क्रियेची वेळ म्हणजेच कालवाचक क्रियाविशेषण आहेत.

Question : 9

अचूक विधान/ने असलेला पर्याय निवडा :
(i) ज्या क्रियाविशेषण अव्ययावरून क्रियेची वेळ किंवा काळ कळतो, त्याला कालवाचक क्रियाविशेषण अव्यय म्हणतात
(ii) कालवाचक क्रियाविशेषण अव्ययाचे उपप्रकार: गतिवाचक आणि स्थितिवाचक
(iii) 'मागे, पुढे, खाली' हे शब्द स्थलवाचक क्रियाविशेषण अव्यय आहेत

❶ फक्त (i)

❷ फक्त (i) आणि (iii)

❸ फक्त (ii)

❹ फक्त (ii) आणि (iii)

विधान (i) आणि (iii) बरोबर आहेत. विधान (ii) चुकीचे आहे कारण गतिवाचक आणि स्थितिवाचक हे कालवाचकचे नसून स्थलवाचक क्रियाविशेषण अव्ययाचे उपप्रकार आहेत.

Question : 10

(i) 'तो हसून बोलला.' या वाक्यात 'हसून' हे साधित क्रियाविशेषण अव्यय आहे
(ii) 'तो बाहेर उभा आहे.' या वाक्यात 'बाहेर' हे अव्ययसाधित क्रियाविशेषण अव्यय आहे
(iii) 'आता, सध्या, पूर्वी' हे कालवाचक क्रियाविशेषण अव्यय आहेत
वरीलपैकी योग्य विधान/ने कोणती ?

❶ फक्त (i)

❷ फक्त (i) आणि (iii)

❸ फक्त (ii) आणि (iii)

❹ फक्त (i), (ii) आणि (iii)

दिलेली तिन्ही विधाने योग्य आहेत. 'हसून' हे धातूसाधित आहे, 'बाहेर' हे मूळ अव्यय स्वरूपातून आलेले स्थलवाचक (अव्ययसाधित) कार्य करते, आणि 'आता, सध्या, पूर्वी' हे काळ दर्शवतात.

Question : 11

खालील विधाने विचारात घ्या ?
(a) क्रियाविशेषण अव्यय लिंग, वचन, विभक्ती नुसार बदलत नाही
(b) 'भरभर, हळूहळू', 'पटपट' हे शब्द 'क्रियापदाची रीत' दर्शवतात
(c) रीतिवाचक क्रियाविशेषण अव्ययाचे उपप्रकार 'प्रकारदर्शक', 'अनुकरणदर्शक' आणि 'निश्चयदर्शक' आहेत

❶ फक्त (a) योग्य

❷ फक्त (a) आणि (b) योग्य

❸ फक्त (b) योग्य

❹ फक्त (a), (b) आणि (c) योग्य

व्याकरणानुसार (a), (b) आणि (c) ही तिन्ही विधाने पूर्णपणे अचूक आहेत. रीतिवाचक अव्ययांचे वर्गीकरण प्रकारदर्शक, अनुकरणदर्शक आणि निश्चयदर्शक अशा ३ उपप्रकारांत होते.

Question : 12

'क्रियाविशेषण अव्यया'संदर्भात खालीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ते निवडा ?
(i) 'क्रियाविशेषण अव्यय' हे वाक्यातील क्रियापदाचे विशेषण असते
(ii) 'तो जलद चालतो.' या वाक्यात 'जलद' हे रीतिवाचक क्रियाविशेषण अव्यय आहे.
(iii) 'आज' हे शब्द कालवाचक क्रियाविशेषण अव्यय आहे

❶ फक्त (i) योग्य

❷ फक्त (ii) आणि (iii) योग्य

❸ फक्त (i) आणि (iii) योग्य

❹ वरीलपैकी सर्व योग्य

पर्यायानुसार मुख्य उत्तर (ii) आणि (iii) हे अचूक आहे. 'जलद' ही रीत आहे आणि 'आज' हा काळ आहे. (विधान i सामान्य अर्थाने खरे असले तरी अव्यय हे 'अविकारी विशेषण' म्हणून स्वतंत्रपणे अधोरेखित केले जाते).

Question : 13

1. 'क्रियाविशेषण अव्यय' हे क्रियापदाची व्याप्ती सांगतात.
2. 'भरभर, सावकाश' हे शब्द 'क्रिया घडण्याची रीत' दर्शवतात.
3. 'काल, उद्या' हे शब्द 'क्रिया घडण्याचा काळ' दर्शवतात

❶ फक्त 1 बरोबर

❷ फक्त 2 बरोबर

❸ फक्त 1आणि 3 बरोबर

❹ वरीलपैकी सर्व बरोबर

सर्व विधाने बरोबर आहेत. क्रियाविशेषण अव्यय हे क्रियापदाने दर्शवलेली क्रिया मर्यादित किंवा विस्तृत करून त्याची व्याप्ती ठरवते, तसेच रीत व काळ स्पष्ट करते.

Question : 14

पुढीलपैकी कालवाचक क्रियाविशेषणाचा प्रकार कोणता ?

❶ गतीदर्शक

❷ प्रकारदर्शक

❸ आवृत्तीदर्शक

❹ स्थितीदर्शक

कालवाचक क्रियाविशेषणाचे तीन उपप्रकार पडतात : कालदर्शक, सातत्यदर्शक आणि आवृत्तीदर्शक (उदा. वारंवार, फिरून). गतीदर्शक व स्थितीदर्शक हे स्थलवाचकचे प्रकार आहेत.

Question : 15

खालील वाक्यातील गटात न बसणारे वाक्य ओळखा ?

❶ पतंग झाडावर अडकला

❷ सूर्य ढगामागे लपला

❸ पतंग वर जात होता

❹ टेबलाखाली पुस्तक पडले

'झाडावर', 'ढगामागे', 'टेबलाखाली' या तिन्ही पर्यायांत शब्दयोगी अव्ययांचा वापर नामाला जोडून झाला आहे. तर 'पतंग वर जात होता' या वाक्यात 'वर' हा शब्द स्वतंत्रपणे आला असून तो क्रियाविशेषण अव्यय आहे.

Question : 16

खालील कोणत्या वाक्यात क्रियाविशेषण अव्यय वापरले आहे ?

❶ मागे या ठिकाणी दंगल झाली होती

❷ मागील दरवाजा बंद होता

❸ चंद्र ढगामागे लपला

❹ तुला काय हवे ते माग

पहिल्या वाक्यात 'मागे' हा शब्द स्वतंत्रपणे येऊन भूतकाळातील वेळेचा किंवा स्थळाचा बोध करतो, म्हणून तो क्रियाविशेषण अव्यय आहे. दुसऱ्या वाक्यात ते विशेषण आहे आणि तिसऱ्या वाक्यात शब्दयोगी अव्यय आहे.

Question : 17

'तो मुलगा उभ्याने पाणी गटागटा पितो.' या वाक्यातील क्रियाविशेषण अव्यय प्रकार ओळखा.

❶ कालवाचक क्रियाविशेषण अव्यय

❷ स्थलवाचक क्रियाविशेषण अव्यय

❸ रीतिवाचक क्रियाविशेषण अव्यय

❹ प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण अव्यय

'गटागटा' हा शब्द पाणी पिण्याची पद्धत किंवा रीत स्पष्ट करतो. यामुळे हे वाक्य रीतिवाचक क्रियाविशेषण अव्यय प्रकारात मोडते.

Question : 18

क्षणोक्षणी, सालोसाल, फिरून, पुनः पुन्हा हे कोणत्या क्रियाविशेषण अव्ययाचे प्रकार आहेत ?

❶ कालदर्शक

❷ सातत्यदर्शक

❸ आवृत्तीदर्शक

❹ वारंवारिता

क्रियेची पुनरावृत्ती किती वेळा होते हे दर्शवणाऱ्या कालवाचक उपप्रकाराला आवृत्तीदर्शक कालवाचक क्रियाविशेषण म्हणतात.

Question : 19

खालीलपैकी कालवाचक क्रियाविशेषण ओळखा ?

❶ अनेकदा

❷ पूर्वी

❸ सावकाश

❹ हळू

'पूर्वी' हा शब्द क्रियेचा मूळ काळ किंवा वेळ दर्शवतो, म्हणून हे कालवाचक (कालदर्शक) क्रियाविशेषण आहे. 'सावकाश' व 'हळू' ही रीतिवाचक आहेत.

Question : 20

खालील शब्दातील क्रियाविशेषण ओळखा :

❶ दहा

❷ परंतु

❸ इथे

❹ साठी

'इथे' हा शब्द विशिष्ट ठिकाण किंवा स्थान दर्शवतो, त्यामुळे हे स्थलवाचक क्रियाविशेषण अव्यय आहे. 'दहा' हे विशेषण असून 'परंतु' उभयान्वयी अव्यय आहे.

Question : 21

झटझट , चमचम , खळखळ - ही कोणत्या प्रकारची क्रियाविशेषणे आहेत ?

❶ गतिदर्शक

❷ स्थिती दर्शक

❸ प्रकार दर्शक

❹ अनुकरण दर्शक

ज्या शब्दांमध्ये ध्वनीची किंवा एखाद्या क्रियेची नादमय पुनरावृत्ती झालेली दिसते, त्यांना रीतिवाचक मधील अनुकरणदर्शक क्रियाविशेषण म्हणतात.

Question : 22

क्रियेचे स्थळ, काळ, परिणाम आणि रीत यासंबंधी अधिक माहिती सांगणाऱ्या शब्दाला काय म्हणतात ?

❶ क्रियापद

❷ क्रियाविशेषण अव्यय

❸ joint क्रियापद

❹ विशेषण

वाक्यातील क्रिया कुठे, कधी, कशी आणि किती प्रमाणात घडली अशी चतुर्विध माहिती देणाऱ्या अविकारी शब्दाला क्रियाविशेषण अव्यय म्हटले जाते.

Question : 23

स्थलवाचक क्रियाविशेषण अव्यय ओळखा ?

❶ तुर्त

❷ नेहमी

❸ व्यर्थ

❹ सर्वत्र

'सर्वत्र' म्हणजेच सगळीकडे. हा शब्द ठिकाण किंवा स्थानाचा बोध करून देत असल्यामुळे हे स्थलवाचक क्रियाविशेषण अव्यय आहे.

Question : 24

'वारंवार' हे दृष्य पहावे असे वाटते. अधोरेखित शब्द कोणत्या क्रियाविशेषणाचे उदाहरण आहे ?

❶ आवृत्तीवाचक

❷ कालदर्शक

❸ सातत्यदर्शक

❹ स्थितीदर्शक

'वारंवार' या शब्दातून क्रिया पुन्हा-पुन्हा घडण्याची पुनरावृत्ती समजते, म्हणून हे कालवाचक अंतर्गत येणारे आवृत्तीवाचक (आवृत्तीदर्शक) क्रियाविशेषण आहे.

Question : 25

झटकन, पटकन ही कोणत्या प्रकारची क्रियाविशेषण अव्यय आहेत ?

❶ परिमाणवाचक

❷ निश्चयदर्शक

❸ अनुकरणदर्शक

❹ निषेधार्थ

झटकन, पटकन, चटकन यांसारखे शब्द क्रियेची रीत एका विशिष्ट आवाजाच्या किंवा आवेगाच्या चमत्कृतीतून दाखवतात, म्हणून ही अनुकरणदर्शक क्रियाविशेषण अव्यये मानली जातात.

Your Scorecard

Total Questions 0

Solved Question 0

Correct 0

Wrong 0

Final Score :   0 / 0