पोलीस पाटील भरती सराव प्रश्नसंच - 43
सराव प्रश्नसंच विषयी
- 🔰 प्रश्नांचे स्वरूप : बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ)
- 🔰 प्रत्येक योग्य उत्तरासाठी : 1 गुण
- 🔰 एकूण प्रश्नांची संख्या : 30
- 🔰 गुण : 30
🎯 खालील प्रश्न हे पोलीस पाटील भरती परीक्षेसाठी उपयुक्त ठरणारे सामान्य ज्ञानावर आधारित सराव प्रश्न आहेत . हे प्रश्न केवळ मार्गदर्शनासाठी असून, आगामी पोलीस पाटील भरतीच्या लेखी परीक्षेमध्ये विचारले जाण्याची शक्यता असलेले संभाव्य प्रश्न आहेत
टीप : सर्व प्रश्न सोडवल्यानंतर खाली दिलेल्या Check Your Score बटनावर क्लिक करा व तुम्हाला मिळालेले मार्क्स तपासून पहा
पोलीस पाटील भरती सराव पेपर
Question : 1
आवाजाची तीव्रता मोजण्याचे एकक कोणते ?
📝स्पष्टीकरण :
ध्वनीची पातळी किंवा तीव्रता मोजण्याचे वैज्ञानिक एकक डेसिबल (Decibel - dB) हे आहे.
हर्ट्झ (Hz) हे ध्वनीच्या वारंवारतेचे (Frequency) एकक आहे, वॉट हे शक्तीचे (Power), तर व्होल्ट हे विभवांतराचे (Voltage) एकक आहे.
Question : 2
राज्यसभेचे पदसिद्ध अध्यक्ष कोण असतात ?
📝स्पष्टीकरण :
भारतीय संविधानाच्या कलम 64 आणि 89(1) नुसार भारताचे उपराष्ट्रपती हे संसदेच्या वरिष्ठ सभागृहाचे (राज्यसभा) पदसिद्ध सभापती (Ex-officio Chairman) असतात.
उपराष्ट्रपती हे राज्यसभेचे थेट निवडून आलेले सदस्य नसतात, मात्र ते सभागृहाचे पीठासीन अधिकारी म्हणून कामकाज चालवतात.
Question : 3
'पंचायत राज' ही संकल्पना कोणाच्या प्रेरणेतून साकार झाली ?
📝स्पष्टीकरण :
महात्मा गांधींच्या 'ग्रामस्वराज्य' आणि 'खेड्यांकडे चला' या तत्त्वज्ञानातून पंचायत राज व्यवस्थेची मूलभूत प्रेरणा मिळाली.
गांधीजींच्या या विचारधारेचा सन्मान म्हणूनच राज्यघटनेतील मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये कलम 40 अंतर्गत ग्रामपंचायतींच्या स्थापनेचा निर्देश समाविष्ट करण्यात आला.
Question : 4
देशाचा राष्ट्रीय उत्पन्न मोजणारी संस्था कोणती ?
📝स्पष्टीकरण :
भारतात राष्ट्रीय उत्पन्नाचे (National Income) आणि जीडीपीचे अधिकृत मोजमाप केंद्रीय सांख्यिकी संस्था (CSO / आता NSO - राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालय) द्वारे केले जाते.
ही संस्था केंद्रीय सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयाच्या (MoSPI) अंतर्गत कार्य करते.
Question : 5
भारतील प्रथम अंतराळवीर कोण ?
📝स्पष्टीकरण :
भारतीय हवाई दलाचे वैमानिक विंग कमांडर राकेश शर्मा हे 3 एप्रिल 1984 रोजी सोव्हिएत युनियनच्या 'सोयुझ टी-11' (Soyuz T-11) मोहिमेद्वारे अंतराळात जाणारे पहिले भारतीय नागरिक ठरले.
त्यावेळी अंतराळातून तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधींशी संवाद साधताना त्यांनी 'सारे जहाँ से अच्छा हिन्दोसिताँ हमारा' हे उद्गार काढले होते.
Question : 6
'डिस्कव्हरी ऑफ इंडिया' हे पुस्तक कोणी लिहिले ?
📝स्पष्टीकरण :
भारताचे पहिले पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी 1942 ते 1945 या काळात अहमदनगरच्या भुईकोट किल्ल्यात तुरुंगवासात असताना 'डिस्कव्हरी ऑफ इंडिया' (भारताचा शोध) हा प्रसिद्ध ऐतिहासिक ग्रंथ लिहिला.
महात्मा गांधींनी 'सत्याचे प्रयोग' आणि साने गुरुजींनी 'श्यामची आई' हा ग्रंथ लिहिला.
Question : 7
महाराष्ट्राचे मँचेस्टर कोणत्या शहराला म्हणतात ?
📝स्पष्टीकरण :
कोल्हापूर जिल्ह्यातील इचलकरंजी शहरात कापड उद्योग, यंत्रमाग आणि सहकारी सूतगिरण्यांचे प्रचंड जाळे असल्याने त्याला 'महाराष्ट्राचे मँचेस्टर' म्हटले जाते.
भारताचे मँचेस्टर म्हणून अहमदाबाद (गुजरात) शहराला ओळखले जाते.
Question : 8
धातूंना चकाकी कशामुळे असते ?
📝स्पष्टीकरण :
धातूंच्या संरचनेमध्ये मोठ्या प्रमाणात मुक्त इलेक्ट्रॉन्स (Free Electrons) असतात; जेव्हा प्रकाश धातूच्या पृष्ठभागावर पडतो, तेव्हा हे मुक्त इलेक्ट्रॉन दोलन पावून प्रकाशाचे परावर्तन करतात.
या परावर्तनामुळेच धातूंच्या पृष्ठभागाला एक विशिष्ट तेज किंवा धात्विक चकाकी (Metallic Lustre) प्राप्त होते.
Question : 9
उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांच्या निवृत्तीचे वय किती असते ?
📝स्पष्टीकरण :
भारतीय राज्यघटनेनुसार उच्च न्यायालयाच्या (High Court) न्यायाधीशांचे निवृत्तीचे वय 62 वर्षे असते (15 व्या घटनादुरुस्तीने 60 वरून 62 करण्यात आले).
तर सर्वोच्च न्यायालयाच्या (Supreme Court) न्यायाधीशांचे निवृत्तीचे वय 65 वर्षे निश्चित करण्यात आले आहे.
Question : 10
घटना समितीचे कायमस्वरूपी अध्यक्ष कोण होते ?
📝स्पष्टीकरण :
11 डिसेंबर 1946 रोजी डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांची घटना समितीचे (संविधान सभा) कायमस्वरूपी अध्यक्ष म्हणून एकमुखाने निवड झाली.
9 डिसेंबर 1946 च्या पहिल्या बैठकीत ज्येष्ठ सदस्य डॉ. सच्चिदानंद सिन्हा हे तात्पुरते अध्यक्ष होते, तर डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हे मसुदा समितीचे अध्यक्ष होते.
Question : 11
'गरीबी हटाओ' ही घोषणा कोणत्या पंचवार्षिक योजनेत देण्यात आली ?
📝स्पष्टीकरण :
तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांनी 1971 च्या सार्वत्रिक निवडणुकीत आणि पाचव्या पंचवार्षिक योजनेदरम्यान (1974–1979) 'गरीबी हटाओ' ही प्रसिद्ध घोषणा दिली.
पाचव्या योजनेचे दोन मुख्य उद्दिष्टे 'दारिद्र्यनिर्मूलन' (Poverty Eradication) आणि 'स्वावलंबन' ही होती.
Question : 12
जागतिक तापमान वाढीसाठी कोणता वायू मुख्यत्वे जबाबदार आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
जागतिक तापमानवाढ (Global Warming) आणि हरितगृह परिणामास (Greenhouse Effect) प्रामुख्याने कार्बन डायऑक्साइड (CO₂) हा वायू सर्वाधिक जबाबदार आहे.
जीवाश्म इंधनांचे अतिरिक्त ज्वलन आणि जंगलतोडीमुळे वातावरणात उष्णता धरून ठेवणारा CO₂ वायू सातत्याने वाढत आहे.
Question : 13
'ग्रँड ओल्ड मॅन ऑफ इंडिया' कोणाला म्हणतात ?
📝स्पष्टीकरण :
स्वातंत्र्य चळवळीतील प्रदीर्घ आणि समर्पित राष्ट्रसेवेमुळे दादाभाई नौरोजी यांना 'भारताचे पितामह' (Grand Old Man of India) म्हटले जाते.
त्यांनी लिहिलेल्या 'Poverty and Un-British Rule in India' या ग्रंथातून ब्रिटिशांच्या आर्थिक पिळवणुकीचा प्रसिद्ध 'संपत्तीच्या निसरणाचा सिद्धांत' (Drain of Wealth Theory) मांडला.
Question : 14
ताडोबा राष्ट्रीय उद्यान कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
ताडोबा राष्ट्रीय उद्यान व अंधारी व्याघ्र प्रकल्प हा विदर्भातील चंद्रपूर जिल्ह्यात पसरलेला आहे.
ताडोबा हे 1955 मध्ये घोषित झालेले महाराष्ट्रातील सर्वात जुने व पहिले राष्ट्रीय उद्यान असून ते वाघांच्या संरक्षणासाठी जगप्रसिद्ध आहे.
Question : 15
सूर्यप्रकाश पृथ्वीवर पोहोचण्यास साधारण किती वेळ लागतो ?
📝स्पष्टीकरण :
सूर्य आणि पृथ्वीमधील अंतर सुमारे 14.96 कोटी किलोमीटर असून प्रकाशाचा वेग सुमारे 3 लाख किमी/सेकंद आहे; त्यामुळे सूर्यप्रकाश पृथ्वीवर पोहोचण्यास सुमारे 500 सेकंद म्हणजेच 8 मिनिटे 20 सेकंद इतका वेळ लागतो.
चंद्राचा परावर्तित प्रकाश पृथ्वीवर पोहोचण्यास केवळ 1.28 सेकंद लागतात.
Question : 16
राज्यपालांची नियुक्ती कोण करतो ?
📝स्पष्टीकरण :
भारतीय संविधानाच्या कलम 155 अन्वये घटकराज्यांच्या राज्यपालांची नियुक्ती भारताचे राष्ट्रपती आपल्या स्वाक्षरी व शिक्यानिशी करतात.
राज्यपाल हे पद राष्ट्रपतींची मर्जी असेपर्यंत (कलम 156) अस्तित्वात राहते.
Question : 17
पंचायत समितीचा प्रशासकीय प्रमुख कोण असतो ?
📝स्पष्टीकरण :
तालुका पातळीवर पंचायत समितीचा प्रशासकीय प्रमुख आणि पदसिद्ध सचिव म्हणून गटविकास अधिकारी (Block Development Officer - BDO) काम पाहतात.
पंचायत समितीचा निवडून आलेला राजकीय प्रमुख हा पंचायत समिती सभापती असतो.
Question : 18
'धवल क्रांतीचे' जनक कोणाला मानले जाते ?
📝स्पष्टीकरण :
भारतात दुग्धोत्पादनात प्रचंड वाढ घडवून आणणाऱ्या 'ऑपरेशन फ्लड'चे (Operation Flood) प्रणेते डॉ. वर्गीस कुरियन यांना 'धवल क्रांतीचे (श्वेत क्रांती) जनक' मानले जाते.
त्यांच्या पुढाकारातून गुजरातमधील आनंद येथे 'अमुल' (AMUL) सहकारी दुग्ध चळवळ उभी राहिली; तर डॉ. एम. एस. स्वामीनाथन हे भारतीय हरितक्रांतीचे जनक आहेत.
Question : 19
वाळवंटी भागातील महत्त्वाचा प्राणी कोणता ?
📝स्पष्टीकरण :
वाळवंटातील अत्यंत प्रतिकूल हवामानात पाण्याचा अपव्यय टाळणारी शरीररचना, चरबी साठवणारा उंचवटा (कूबड) आणि वाळूवर चालण्यासाठी अनुकूल गादीसारखे तळवे यामुळे उंट हा वाळवंटातील सर्वात महत्त्वाचा प्राणी आहे.
या विशेष गुणधर्मांमुळे उंटाला 'वाळवंटातील जहाज' (Ship of the Desert) म्हटले जाते.
Question : 20
'जन गण मन' हे राष्ट्रगीत कोणी लिहिले ?
📝स्पष्टीकरण :
भारताचे राष्ट्रगीत 'जन गण मन' हे मूळ बंगाली भाषेत नोबेल विजेते कवी रवींद्रनाथ टागोर यांनी लिहिले.
घटना समितीने 24 जानेवारी 1950 रोजी ते अधिकृत राष्ट्रगीत म्हणून स्वीकारले; राष्ट्रगीत गाण्याचा अधिकृत कालावधी 52 सेकंद आहे.
Question : 21
गुरुत्वाकर्षणाचा नियम कोणी मांडला ?
📝स्पष्टीकरण :
ब्रिटिश वैज्ञानिक सर आयझॅक न्यूटन यांनी 1687 मध्ये आपल्या 'प्रिंसिपिया' ग्रंथात वैश्विक गुरुत्वाकर्षणाचा नियम (Universal Law of Gravitation) मांडला.
या नियमानुसार विश्वातील कोणत्याही दोन वस्तूंमधील परस्पर आकर्षण बल त्यांच्या वस्तुमानाच्या गुणाकाराशी समप्रमाणात आणि अंतराच्या वर्गाशी व्यस्त प्रमाणात असते.
Question : 22
विधानपरिषदेवर किती सदस्यांची नियुक्ती राज्यपाल करतात ?
📝स्पष्टीकरण :
भारतीय राज्यघटनेच्या कलम 171(3)(e) अन्वये विधान परिषदेच्या एकूण सदस्य संख्येपैकी एक-षष्ठांश (1/6) सदस्यांची नामनिर्देशन (नियुक्ती) राज्यपाल करतात.
हे सदस्य साहित्य, विज्ञान, कला, सहकार चळवळ आणि समाजसेवा या क्षेत्रांतील विशेष ज्ञान किंवा प्रत्यक्ष अनुभव असणाऱ्या व्यक्तींमधून निवडले जातात (उदा. महाराष्ट्रात 78 पैकी 12 सदस्य).
Question : 23
भारतात पंचायत राज सुरू करणारे पहिले राज्य कोणते ?
📝स्पष्टीकरण :
बलवंतराय मेहता समितीच्या शिफारशीनुसार 2 ऑक्टोबर 1959 रोजी राजस्थानमधील नागौर जिल्ह्यात देशातील पहिल्या त्रिस्तरीय पंचायत राज व्यवस्थेचे उद्घाटन पं. जवाहरलाल नेहरू यांनी केले.
यानंतर आंध्र प्रदेश हे दुसरे राज्य ठरले, तर 1 मे 1962 रोजी पंचायत राज व्यवस्था स्वीकारणारे महाराष्ट्र हे देशातील 9 वे राज्य बनले.
Question : 24
कोणत्या जीवनसत्वाच्या अभावामुळे 'रातांधळेपणा' येतो ?
📝स्पष्टीकरण :
व्हिटॅमिन A (रेटिनॉल) च्या कमतरतेमुळे डोळ्यांमधील दृष्टी मंदावून अंधुक प्रकाशात स्पष्ट न दिसण्याचा रातांधळेपणा (Night Blindness) आणि झेरॉप्थाल्मिया हे आजार होतात.
गाजर, पपई, आंबा, हिरव्या पालेभाज्या आणि दूध हे जीवनसत्व 'अ' चे प्रमुख स्रोत आहेत.
Question : 25
'प्लॅनिंग कमिशन'च्या जागी कोणती नवीन संस्था स्थापन झाली ?
📝स्पष्टीकरण :
15 मार्च 1950 रोजी स्थापन झालेल्या जुन्या नियोजन आयोगाच्या (Planning Commission) जागी 1 जानेवारी 2015 रोजी 'नीती आयोग' (NITI Aayog - National Institution for Transforming India) ची स्थापना करण्यात आली.
भारताचे पंतप्रधान हे नीती आयोगाचे पदसिद्ध अध्यक्ष असतात.
Question : 26
'प्रदूषण मुक्त दिवाळी' हा संकल्प कोणत्या विषयाशी संबंधित आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
दिवाळीमध्ये फटाक्यांच्या अतिवापरामुळे वातावरणात विषारी वायूंचे उत्सर्जन होऊन वायू गुणवत्ता निर्देशांक (AQI) खालावतो आणि मोठ्या आवाजामुळे कर्णकर्कश आवाजाची समस्या निर्माण होते.
त्यामुळे फटाके टाळून पर्यावरणपूरक सण साजरा करणे हा संकल्प मुख्यत्वे हवा आणि ध्वनी प्रदूषण रोखण्यासाठी राबवला जातो.
Question : 27
शहीद दिन (हुतात्मा दिन) कधी असतो ?
📝स्पष्टीकरण :
राष्ट्रपिता महात्मा गांधी यांची 30 जानेवारी 1948 रोजी हत्या झाली होती, म्हणून दरवर्षी 30 जानेवारी हा दिवस राष्ट्रीय स्तरावर हुतात्मा दिन (शहीद दिन) म्हणून पाळला जातो.
याशिवाय 23 मार्च रोजी क्रांतिकारक भगतसिंग, सुखदेव आणि राजगुरू यांच्या बलिदानाच्या स्मरणार्थ शहीद दिन पाळला जातो.
Question : 28
महाराष्ट्रातील सर्वात उंच शिखर कोणते ?
📝स्पष्टीकरण :
अहमदनगर (अहिल्यानगर) जिल्ह्यातील अकोले तालुक्यात सह्याद्री पर्वतरांगेत असलेले कळसूबाई हे शिखर 1646 मीटर (5400 फूट) उंचीसह महाराष्ट्रातील सर्वोच्च पर्वतशिखर आहे.
नाशिक जिल्ह्यातील साल्हेर (1567 मी.) हे महाराष्ट्रातील दुसऱ्या क्रमांकाचे सर्वोच्च शिखर आहे.
Question : 29
रक्ताचे मुख्य किती गट आहेत ?
📝स्पष्टीकरण :
कार्ल लँडस्टेनर यांनी शोधलेल्या ABO पद्धतीनुसार मानवी रक्ताचे मुख्य 4 रक्तगट (A, B, AB आणि O) पडतात.
यामध्ये 'O' रक्तगट हा सर्वयोग्य दाता (Universal Donor) आणि 'AB' रक्तगट हा सर्वयोग्य ग्राहक (Universal Recipient) मानला जातो.
Question : 30
स्थानिक स्वराज्य संस्थांचा जनक कोणाला म्हणतात ?
📝स्पष्टीकरण :
ब्रिटिश व्हाइसरॉय लॉर्ड रिपन याने 1882 मध्ये स्थानिक स्वराज्य संस्थांचा ऐतिहासिक ठराव मंजूर करून स्थानिक प्रशासनाचा पाया घातला.
त्यामुळे लॉर्ड रिपन यांना भारतातील 'स्थानिक स्वराज्य संस्थांचा जनक' (Father of Local Self-Government) म्हटले जाते.
Your Scorecard
Total Questions
0
Solved Question
0
Correct
0
Wrong
0
Final Score : 0 / 0
महत्त्वाची सुचना : या सराव प्रश्नसंचामध्ये काही त्रुटी आढळल्‍या किंवा सराव प्रश्नसंच सुधारण्यासंबंधी सूचना असल्‍यास कमेंट करा . जेणेकरून आपण दिलेल्या सूचनांची शहानिशा करून आम्हाला प्रश्नसंचामध्ये योग्य तो बदल करता येईल
🔂 तुम्हाला हा प्रश्नसंच उपयुक्त वाटल्यास स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या आपल्या मित्रांसोबत जरुर शेअर करा