पोलीस पाटील भरती सराव प्रश्नसंच - 41
सराव प्रश्नसंच विषयी
- 🔰 प्रश्नांचे स्वरूप : बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ)
- 🔰 प्रत्येक योग्य उत्तरासाठी : 1 गुण
- 🔰 एकूण प्रश्नांची संख्या : 30
- 🔰 गुण : 30
🎯 खालील प्रश्न हे पोलीस पाटील भरती परीक्षेसाठी उपयुक्त ठरणारे सामान्य ज्ञानावर आधारित सराव प्रश्न आहेत . हे प्रश्न केवळ मार्गदर्शनासाठी असून, आगामी पोलीस पाटील भरतीच्या लेखी परीक्षेमध्ये विचारले जाण्याची शक्यता असलेले संभाव्य प्रश्न आहेत
टीप : सर्व प्रश्न सोडवल्यानंतर खाली दिलेल्या Check Your Score बटनावर क्लिक करा व तुम्हाला मिळालेले मार्क्स तपासून पहा
पोलीस पाटील भरती सराव पेपर
Question : 1
'गदर' या क्रांतिकारी संघटनेची स्थापना कोणी केली ?
📝स्पष्टीकरण :
गदर पार्टीची स्थापना 1913 मध्ये अमेरिकेतील सॅन फ्रान्सिस्को येथे लाला हरदयाळ आणि सोहन सिंग भकना यांनी केली.
या क्रांतिकारी संघटनेचे मुख्य उद्दिष्ट सशस्त्र क्रांतीच्या माध्यमातून भारताला ब्रिटिश राजवटीतून मुक्त करणे हे होते; या संघटनेने 'गदर' नावाचे साप्ताहिक वृत्तपत्रही सुरू केले होते.
Question : 2
जगातील सर्वात मोठे वाळवंट कोणते आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
सहारा वाळवंट हे उत्तर आफ्रिका खंडात सुमारे 92 लाख चौरस किलोमीटर क्षेत्रफळावर पसरलेले जगातील सर्वात मोठे उष्ण वाळवंट (Subtropical Desert) आहे.
भारतातील सर्वात मोठे वाळवंट 'थर' (ग्रेट इंडियन डेझर्ट) हे राजस्थानमध्ये आहे, तर गोबी वाळवंट हे मंगोलिया आणि चीनमध्ये पसरलेले शीत वाळवंट आहे.
Question : 3
मानवी शरीरातील सर्वात मोठी ग्रंथी कोणती ?
📝स्पष्टीकरण :
यकृत (Liver) ही मानवी शरीरातील सर्वात मोठी ग्रंथी असून तिचे वजन सुमारे 1.2 ते 1.5 किलोग्रॅम असते.
यकृत पचनासाठी आवश्यक असणारा पित्तरस (Bile) तयार करते आणि शरीरातील विषारी घटक नष्ट करण्याचे तसेच ग्लुकोजचे ग्लायकोजेनमध्ये रूपांतर करण्याचे कार्य करते.
Question : 4
भारतीय राज्यघटनेचे रक्षक कोणास मानले जाते ?
📝स्पष्टीकरण :
भारतीय संविधानाचे रक्षण करणे, त्याचा अंतिम अर्थ लावणे आणि संविधानाशी विसंगत कायदे रद्दबातल ठरवण्याचा अधिकार केवळ सर्वोच्च न्यायालयाला (Supreme Court) असल्याने त्यास संविधानाचा संरक्षक/रक्षक मानले जाते.
सर्वोच्च न्यायालय नागरिकांच्या मूलभूत हक्कांचे रक्षण करण्यासाठी कलम 32 अन्वये प्राधिलेख (Writs) जारी करते.
Question : 5
ग्रामपंचायतीचे वार्ड घोषित करण्याचा अधिकार कोणाला आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
महाराष्ट्र ग्रामपंचायत अधिनियमातील तरतुदींनुसार ग्रामपंचायतीच्या निवडणुकीसाठी प्रभाग (वॉर्ड) रचना करणे, सीमा निश्चित करणे आणि आरक्षण जाहीर करण्याचे वैधानिक अधिकार संबंधित जिल्ह्याच्या जिल्हाधिकाऱ्यांना असतात.
जिल्हाधिकाऱ्यांच्या मान्यतेनंतरच वॉर्ड रचनेची अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध केली जाते.
Question : 6
कोणत्या अर्थशास्त्रज्ञाला 'अर्थशास्त्राचे जनक' मानले जाते ?
📝स्पष्टीकरण :
स्कॉटिश तत्त्वज्ञ आणि विचारवंत ॲडम स्मिथ (Adam Smith) यांना आधुनिक अर्थशास्त्राचे जनक म्हटले जाते.
त्यांनी 1776 मध्ये प्रसिद्ध केलेला 'द वेल्थ ऑफ नेशन्स' (An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations) हा ग्रंथ आधुनिक अर्थशास्त्राचा पाया मानला जातो.
Question : 7
'अन्न साखळी' मध्ये प्राथमिक भक्षक कोण असतात ?
📝स्पष्टीकरण :
परिसंस्थेतील अन्नसाखळीत उत्पादक (हिरव्या वनस्पती) यांच्यावर प्रत्यक्ष उपजीविका करणारे शाकाहारी प्राणी (उदा. ससा, हरीण, गाय) हे प्राथमिक भक्षक (Primary Consumers) असतात.
शाकाहारी प्राण्यांना खाणारे मांसाहारी प्राणी हे द्वितीयक भक्षक, तर मृत अवशेषांचे विघटन करणारे जीवाणू व कवक हे विघटक (Decomposers) असतात.
Question : 8
'स्वतंत्र मजूर पक्षा'ची स्थापना कोणी केली ?
📝स्पष्टीकरण :
कामगार, शेतकरी आणि कष्टकरी वर्गाच्या न्याय्य हक्कांसाठी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी ऑगस्ट 1936 मध्ये 'स्वतंत्र मजूर पक्ष' (Independent Labour Party - ILP) ची स्थापना केली.
1937 च्या मुंबई प्रांतिक विधानसभा निवडणुकीत या पक्षाने घवघवीत यश मिळवून 17 पैकी 14 जागांवर विजय मिळवला होता.
Question : 9
भारतात 'अरवली' हा कोणत्या प्रकारचा पर्वत आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
वायव्य भारतातील अरवली पर्वतरांग ही जगातील आणि भारतातील सर्वात जुनी प्राचीन वली पर्वतरांग असून दीर्घकालीन क्षरण व अपक्षरणामुळे ती आता अवशिष्ट पर्वत (Residual Mountain) म्हणून ओळखली जाते.
अरवली पर्वतातील सर्वोच्च शिखर राजस्थानमधील माउंट अबू येथील 'गुरुशिखर' (1722 मीटर) हे आहे.
Question : 10
रक्तामध्ये ऑक्सिजनचे वहन करण्यासाठी काय आवश्यक असते ?
📝स्पष्टीकरण :
तांबड्या रक्तपेशींमधील (RBCs) हिमोग्लोबिन या प्रथिनाच्या निर्मितीसाठी लोह (Iron - Fe) हा अत्यंत महत्त्वाचा घटक आवश्यक असतो.
हिमोग्लोबिन फुफ्फुसातील ऑक्सिजनशी संयोग पावून ऑक्सि-हिमोग्लोबिन तयार करते आणि शरीरातील प्रत्येक पेशीपर्यंत प्राणवायू पोहोचवण्याचे कार्य करते.
Question : 11
लोकसभेचे पहिले सभापती कोण होते ?
📝स्पष्टीकरण :
स्वतंत्र भारताच्या पहिल्या लोकसभेचे (1952 ते 1956) पहिले सभापती (Speaker) गणेश वासुदेव मावळणकर (दादासाहेब मावळणकर) हे होते.
त्यांच्या संसदीय योगदानामुळे त्यांना 'लोकसभेचे जनक' (Father of Lok Sabha) असा बहुमान पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी दिला होता.
Question : 12
जिल्हा परिषदेचा प्रशासकीय प्रमुख कोण असतो ?
📝स्पष्टीकरण :
जिल्हा परिषदेचा सर्वोच्च प्रशासकीय प्रमुख हा भारतीय प्रशासकीय सेवेतील (IAS) मुख्य कार्यकारी अधिकारी (Chief Executive Officer - CEO) असतो.
जिल्हा परिषदेचा राजकीय व निवडून आलेला प्रमुख हा जिल्हा परिषद अध्यक्ष असतो; तर जिल्हाधिकारी हा संपूर्ण जिल्ह्याचा महसूल व कायदा-सुव्यवस्था प्रमुख असतो.
Question : 13
'दलाल स्ट्रीट' कोठे आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
दक्षिण मुंबईतील फोर्ट भागात बॉम्बे स्टॉक एक्सचेंज (BSE) ज्या प्रसिद्ध मार्गावर स्थित आहे, त्याला 'दलाल स्ट्रीट' (Dalal Street) म्हटले जाते.
हा परिसर भारताच्या संपूर्ण भांडवली बाजाराचे व आर्थिक घडामोडींचे मुख्य केंद्र मानला जातो; अमेरिकेतील शेअर बाजाराच्या परिसराला 'वॉल स्ट्रीट' म्हणतात.
Question : 14
'रेड डाटा बुक' कोणत्या घटकाशी संबंधित आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
'रेड डेटा बुक' (Red Data Book) हे निसर्ग संवर्धनासाठी कार्यरत आंतरराष्ट्रीय संस्था IUCN (International Union for Conservation of Nature) द्वारे प्रसिद्ध केले जाते.
यामध्ये जगभरातील धोक्यात आलेल्या, दुर्मिळ आणि नामशेष/लुप्त होण्याच्या मार्गावर असलेल्या वनस्पती व प्राण्यांच्या प्रजातींची अधिकृत नोंद ठेवली जाते.
Question : 15
जालियनवाला बाग हत्याकांडाचा निषेध म्हणून 'सर' ही पदवी कोणी परत केली ?
📝स्पष्टीकरण :
13 एप्रिल 1919 रोजी अमृतसर येथे घडलेल्या भीषण जालियनवाला बाग हत्याकांडाच्या निषेधार्थ कविवर्य रवींद्रनाथ टागोरांनी ब्रिटिश सरकारने दिलेली 'नाईटहुड' (Knight-hood / सर) ही सर्वोच्च पदवी व्हॉइसरॉयला पत्र लिहून परत केली.
याच घटनेच्या निषेधार्थ महात्मा गांधींनी आपली 'कैसर-ए-हिंद' ही सुवर्णपदवी परत केली होती.
Question : 16
महाराष्ट्रातील पश्चिम घाटाला काय म्हटले जाते ?
📝स्पष्टीकरण :
भारताच्या पश्चिम किनारपट्टीला समांतर पसरलेल्या पश्चिम घाट (Western Ghats) पर्वतरांगेला महाराष्ट्रामध्ये 'सह्याद्री' असे म्हणतात.
सह्याद्री पर्वतरांगेतील महाराष्ट्रातील सर्वोच्च शिखर 'कळसूबाई' (1646 मीटर) हे अहमदनगर (अहिल्यानगर) जिल्ह्यात स्थित आहे; पश्चिम घाट हे युनेस्कोचे जागतिक जैवविविधता वारसा स्थळ आहे.
Question : 17
सौर ऊर्जेचे रूपांतर विद्युत ऊर्जेत करणारे साधन कोणते ?
📝स्पष्टीकरण :
सौर घट (Solar Cell / फोटोव्होल्टेइक सेल) हे सूर्यप्रकाशातील ऊर्जा थेट फोटोव्होल्टेइक परिणामाचा (Photovoltaic Effect) वापर करून विद्युत ऊर्जेमध्ये रूपांतरित करतात.
सौर घट बनवण्यासाठी प्रामुख्याने सिलिकॉन (Silicon) या अर्धवाहक (Semiconductor) मूलद्रव्याचा वापर केला जातो.
Question : 18
भारतात मतदानासाठी किमान वयाची अट किती वर्षे आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
भारतीय संविधानानुसार देशातील प्रत्येक नागरिकाला वयाची 18 वर्षे पूर्ण झाल्यानंतर मतदानाचा सार्वत्रिक हक्क मिळतो.
61 व्या घटनादुरुस्ती कायदा, 1988 अन्वये मतदानाचे वय 21 वर्षांवरून घटवून 18 वर्षे करण्यात आले आणि ते 1989 पासून लागू झाले.
Question : 19
74 वी घटनादुरुस्ती कशाशी संबंधित आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
74 व्या घटनादुरुस्ती कायदा, 1992 द्वारे देशातील शहरी स्थानिक स्वराज्य संस्थांना (नगरपालिका, महानगरपालिका व नगरपंचायती) घटनात्मक अधिष्ठान प्राप्त झाले.
या दुरुस्तीने संविधानात भाग 9-A आणि 12 वी अनुसूची (18 विषय) समाविष्ट करण्यात आली; तर 73 वी घटनादुरुस्ती ही ग्रामीण पंचायत राजशी संबंधित आहे.
Question : 20
श्वेत क्रांतीचे जनक कोणास मानले जाते ?
📝स्पष्टीकरण :
भारतात दुग्धोत्पादनात प्रचंड वाढ घडवून देणाऱ्या 'ऑपरेशन फ्लड'चे (Operation Flood) प्रणेते डॉ. वर्गीस कुरियन यांना 'श्वेत क्रांतीचे (धवल क्रांती) जनक' म्हटले जाते.
त्यांच्या नेतृत्वाखाली गुजरातमधील आनंद येथे 'अमुल' (AMUL) सहकारी दुग्ध चळवळ उभारण्यात आली; तर डॉ. एम. एस. स्वामीनाथन हे भारतीय हरितक्रांतीचे जनक आहेत.
Question : 21
'एक शिंगी गेंडा' कोणत्या उद्यानात आढळतो ?
📝स्पष्टीकरण :
आसाम राज्यातील ब्रह्मपुत्रा नदीच्या खोऱ्यात वसलेले काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यान हे दुर्मीळ अशा 'एकाशींगी भारतीय गेंड्यांच्या' (Great One-horned Rhinoceros) अधिवासासाठी जगप्रसिद्ध आहे.
जगातील एकूण एकशिंगी गेंड्यांच्या लोकसंख्येपैकी सुमारे दोन-तृतीयांश गेंडे एकट्या काझीरंगामध्ये आढळतात आणि ते युनेस्कोचे जागतिक वारसा स्थळ आहे.
Question : 22
चले जाव आंदोलन कोणत्या वर्षी सुरू झाले ?
📝स्पष्टीकरण :
ब्रिटिश सत्तेविरुद्ध देशातील अंतिम निर्णायक लढा म्हणून 8 ऑगस्ट 1942 रोजी मुंबईतील गोवालिया टँक मैदानावर (ऑगस्ट क्रांती मैदान) 'भारत छोडो' (चले जाव) आंदोलनाचा ठराव मंजूर झाला.
याच ऐतिहासिक सभेत राष्ट्रपिता महात्मा गांधी यांनी देशवासीयांना 'करेंगे या मरेंगे' (Do or Die) हा अमर मंत्र दिला होता.
Question : 23
भारताची प्रमाणवेळ (IST) कोणत्या शहरावरून जाते ?
📝स्पष्टीकरण :
भारताची प्रमाणवेळ (Indian Standard Time - IST) ही उत्तर प्रदेशातील प्रयागराज (अलाहाबाद) जवळील मिर्झापूर येथून जाणाऱ्या 82°30' पूर्व (82.5° E) रेखावृत्तावरून निश्चित केली जाते.
भारताची प्रमाणवेळ ही ग्रीनिच जागतिक प्रमाणवेळेपेक्षा (GMT/UTC) 5 तास 30 मिनिटे पुढे (+5:30) आहे.
Question : 24
प्रकाशाचे अस्तित्व कशावर अवलंबून असते ?
📝स्पष्टीकरण :
क्वांटम भौतिकशास्त्रानुसार प्रकाश हा सूक्ष्म ऊर्जा पाकिटांचा (ऊर्जा पुंजके) बनलेला असतो, ज्यांना फोटॉन (Photon) म्हणतात.
हे फोटॉन्स वस्तुमानरहित विद्युतचुंबकीय ऊर्जेचे मूलभूत वाहक असतात, ज्यांच्या वहनामुळे आणि उत्सर्जनामुळे प्रकाशाचे अस्तित्व जाणवते.
Question : 25
अस्पृश्यता निवारण हा अधिकार कोणत्या मूलभूत हक्कामध्ये येतो ?
📝स्पष्टीकरण :
भारतीय राज्यघटनेतील समानतेच्या हक्कांतर्गत (कलम 14 ते 18) कलम 17 अन्वये अस्पृश्यतेचे उच्चाटन करण्यात आले असून तिचे कोणत्याही स्वरूपातील आचरण कायद्याने दंडनीय गुन्हा ठरवण्यात आले आहे.
या कलमाच्या अंमलबजावणीसाठी संसदेने नागरी हक्क संरक्षण कायदा 1955 मंजूर केला आहे.
Question : 26
वसंतराव नाईक समितीने महाराष्ट्रात किती स्तरी पंचायत राजची शिफारस केली ?
📝स्पष्टीकरण :
महाराष्ट्र शासनाने 1960 मध्ये नियुक्त केलेल्या वसंतराव नाईक समितीने त्रिस्तरीय (3 स्तरीय) पंचायत राज व्यवस्थेची शिफारस केली होती.
या रचनेनुसार गावपातळीवर ग्रामपंचायत, तालुका पातळीवर पंचायत समिती आणि जिल्हा पातळीवर जिल्हा परिषद अशी रचना करण्यात आली, ज्यामध्ये जिल्हा परिषदेला सर्वाधिक अधिकार सोपवण्यात आले.
Question : 27
'नियोजन आयोगा'चे नाव बदलून काय ठेवण्यात आले आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
65 वर्षे जुन्या नियोजन आयोगाचे (Planning Commission) विसर्जन करून केंद्र सरकारने 1 जानेवारी 2015 रोजी नीती आयोग (NITI Aayog - National Institution for Transforming India) ची स्थापना केली.
भारताचे पंतप्रधान हे नीती आयोगाचे पदसिद्ध अध्यक्ष असतात.
Question : 28
वातावरणातील कार्बन डायऑक्साइडचे प्रमाण किती टक्के आहे ?
📝स्पष्टीकरण :
पृथ्वीच्या वातावरणात कार्बन डायऑक्साइडचे (CO₂) प्रमाण साधारणपणे 0.03% ते 0.04% इतके असते.
वातावरणात नायट्रोजनचे प्रमाण सर्वाधिक 78%, ऑक्सिजनचे प्रमाण 21%, तर ऑर्गॉनचे प्रमाण सुमारे 0.93% आढळते.
Question : 29
आझाद हिंद सेनेचे ब्रीदवाक्य काय होते ?
📝स्पष्टीकरण :
नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांच्या नेतृत्वाखालील आझाद हिंद सेनेचे (Indian National Army - INA) अधिकृत ब्रीदवाक्य 'इत्तेमाद (विश्वास), इत्तेहाद (एकता) आणि कुर्बानी (बलिदान)' हे होते.
नेताजींनी सैनिकांना 'चलो दिल्ली' आणि 'कदम कदम बढाये जा' हे प्रेरणादायी कूचगीत दिले होते.
Question : 30
भारतात सर्वात जास्त पाऊस कोठे पडतो ?
📝स्पष्टीकरण :
मेघालय राज्यातील खासी टेकड्यांमध्ये स्थित असलेले मौसिनराम (Mawsynram) हे भारत तसेच जगातील सर्वाधिक पर्जन्यमानाचे (वार्षिक सरासरी सुमारे 11,872 मिमी) ठिकाण म्हणून नोंदले गेले आहे.
यापूर्वी चेरापुंजी हे अव्वल होते; तर महाराष्ट्रात सर्वाधिक पाऊस सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील आंबोली येथे पडतो.
Your Scorecard
Total Questions
0
Solved Question
0
Correct
0
Wrong
0
Final Score : 0 / 0
महत्त्वाची सुचना : या सराव प्रश्नसंचामध्ये काही त्रुटी आढळल्‍या किंवा सराव प्रश्नसंच सुधारण्यासंबंधी सूचना असल्‍यास कमेंट करा . जेणेकरून आपण दिलेल्या सूचनांची शहानिशा करून आम्हाला प्रश्नसंचामध्ये योग्य तो बदल करता येईल
🔂 तुम्हाला हा प्रश्नसंच उपयुक्त वाटल्यास स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या आपल्या मित्रांसोबत जरुर शेअर करा