MAHA TET Exam : उच्च प्राथमिक स्तर - बालविकास व अध्यापनशास्त्र 200+ अतिसंभाव्य प्रश्न | CDP Questions for Paper-2

शिक्षक पात्रता परीक्षा (MAHA TET) - बालविकास व अध्यापनशास्त्र विशेष सराव प्रश्नसंच (पेपर-2)

मित्रांनो, महा टीईटी परीक्षेच्या तयारीमध्ये सराव हाच यशाचा खरा मार्ग आहे. 'बालविकास आणि अध्यापनशास्त्र' विषयातील गुण वाढवण्यासाठी आम्ही 200+ अतिसंभाव्य प्रश्नांची मालिका येथे उपलब्ध करून दिली आहे. यामध्ये बालकांचा विकास, मानसशास्त्रज्ञांचे सिद्धांत (पियाजे, व्हायगोट्स्की, कोहलबर्ग इ.) आणि आधुनिक अध्यापन पद्धतींवर आधारित प्रश्नांचा समावेश आहे

खाली दिलेल्या प्रश्नांचा सराव करा आणि आपली तयारी किती झाली आहे हे तपासा MAHA TET Exam : उच्च प्राथमिक स्तर बालविकास व अध्यापनशास्त्र 200+ अतिसंभाव्य प्रश्न | CDP Questions for Paper-2,CDP Notes, Balvikas,TET Practice question

1 ) 'किशोरावस्था' (Adolescence) हा काळ साधारणपणे कोणता मानला जातो ?

1 ) 6 ते 12 वर्षे

2 ) 12 ते 18 वर्षे

3 ) 18 ते 25 वर्षे

4 ) 5 ते 10 वर्षे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | 12 ते 18 वर्षे

2 ) 'कुमारवस्थेला' वादळ आणि तणावाचा काळ (Period of Storm and Stress) असे कोणी म्हटले आहे ?

1 ) स्टेनले हॉल

2 ) जीन पियाजे

3 ) एरिक एरिक्सन

4 ) कोहलबर्ग

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | स्टेनले हॉल

3 ) जीन पियाजे यांच्या मते, 11 वर्षांच्या पुढील मुले कोणत्या बोधात्मक अवस्थेत असतात ?

1 ) संवेदी कारक अवस्था

2 ) पूर्व क्रियात्मक अवस्था

3 ) मूर्त क्रियात्मक अवस्था

4 ) औपचारिक क्रियात्मक अवस्था

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 4 | औपचारिक क्रियात्मक अवस्था

4 ) माध्यमिक स्तरावरील विद्यार्थ्यांमध्ये कोणती प्रवृत्ती सर्वाधिक असते ?

1 ) अनुकरण करण्याची

2 ) आत्म-ओळख निर्माण करण्याची

3 ) केवळ खेळण्याची

4 ) पालकांवर अवलंबून राहण्याची

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | आत्म-ओळख निर्माण करण्याची

5 ) 'बुद्धिमत्तेचा त्रि-आयामी सिद्धांत' (Structure of Intellect Model) कोणी मांडला ?

1 ) जे. पी. गिल्फर्ड

2 ) थर्स्टन

3 ) स्पीअरमन

4 ) गार्डनर

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | जे. पी. गिल्फर्ड

6 ) 'सामाजिक सांस्कृतिक सिद्धांत' (Socio-Cultural Theory) कोणाशी संबंधित आहे ?

1 ) पियाजे

2 ) लेव्ह व्हायगोट्स्की

3 ) स्किनर

4 ) थॉर्नडाईक

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | लेव्ह व्हायगोट्स्की

7 ) 'झोन ऑफ प्रॉक्सिमल डेव्हलपमेंट' (ZPD) म्हणजे काय ?

1 ) बालकाची आजची क्षमता आणि मदतीद्वारे गाठता येणारी क्षमता यातील अंतर

2 ) बालकाचे केवळ अनुवंशिक गुण

3 ) बालकाची शारीरिक उंची

4 ) बालकाची खेळण्याची क्षमता

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | बालकाची आजची क्षमता आणि मदतीद्वारे गाठता येणारी क्षमता यातील अंतर

8 ) कोहलबर्गच्या मते, 'उत्तर पारंपारिक' (Post-Conventional) पातळीत कशाला महत्त्व असते ?

1 ) शिक्षेची भीती

2 ) सामाजिक करार आणि सार्वत्रिक नैतिक तत्त्वे

3 ) केवळ बक्षीस मिळवणे

4 ) पालकांची आज्ञा पाळणे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | सामाजिक करार आणि सार्वत्रिक नैतिक तत्त्वे

9 ) 'मर्मदृष्टीमूलक' अध्ययन सिद्धांतात 'सुलतान' नावाच्या चिंपांझीवर प्रयोग कोणी केला नाही ?

1 ) कोहलर

2 ) कोफ्का

3 ) वर्दामर

4 ) स्किनर

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 4 | स्किनर

10 ) 'साधक अभिसंधान' (Operant Conditioning) मध्ये प्रबलनाचे (Reinforcement) महत्त्व कोणी सांगितले ?

1 ) बी. एफ. स्किनर

2 ) पॅव्हलॉव्ह

3 ) थॉर्नडाईक

4 ) वॉटसन

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | बी. एफ. स्किनर

11 ) माध्यमिक वर्गात 'समस्या निराकरण' (Problem Solving) पद्धतीचा वापर केल्याने विद्यार्थ्यांमध्ये कोणता विकास होतो ?

1 ) तार्किक आणि चिकित्सक विचार

2 ) केवळ पाठांतर

3 ) भीती निर्माण होते

4 ) मुले आळशी होतात

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | तार्किक आणि चिकित्सक विचार

12 ) 'डिस्कॅल्कुलिया' हा आजार कशाशी संबंधित आहे ?

1 ) लेखन दोष

2 ) वाचन दोष

3 ) गणिती प्रक्रियांचा दोष

4 ) ऐकण्याचा दोष

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | गणिती प्रक्रियांचा दोष

13 ) 'भावनिक बुद्धिमत्ता' (Emotional Intelligence) मध्ये 'सहानुभूती' म्हणजे काय ?

1 ) दुसऱ्याच्या भावना समजून घेणे

2 ) स्वतःचाच विचार करणे

3 ) कोणालाही मदत न करणे

4 ) रागावणे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | दुसऱ्याच्या भावना समजून घेणे

14 ) 'नॅशनल करिक्युलम फ्रेमवर्क' (NCF 2005) नुसार अध्ययनाचे स्वरूप कसे असावे ?

1 ) सक्रिय आणि सामाजिक

2 ) निष्क्रिय आणि वैयक्तिक

3 ) केवळ पुस्तकी

4 ) केवळ परीक्षेसाठी

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | सक्रिय आणि सामाजिक

15 ) 'सातत्यपूर्ण सर्वंकष मूल्यमापन' (CCE) मध्ये 'सर्वंकष' (Comprehensive) चा अर्थ काय ?

1 ) केवळ शैक्षणिक विषयांचे मूल्यमापन

2 ) शैक्षणिक आणि सह-शैक्षणिक अशा दोन्ही क्षेत्रांचे मूल्यमापन

3 ) केवळ खेळ आणि कला

4 ) केवळ वार्षिक परीक्षा

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | शैक्षणिक आणि सह-शैक्षणिक अशा दोन्ही क्षेत्रांचे मूल्यमापन

16 ) सृजनशील (Creative) विद्यार्थ्याचे प्रमुख लक्षण कोणते ?

1 ) एकाच मार्गाने विचार करणे

2 ) अपसारी विचार करण्याची क्षमता

3 ) खूप शांत राहणे

4 ) पाठांतरात हुशार असणे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | अपसारी विचार करण्याची क्षमता

17 ) 'एरिक एरिक्सन' यांनी मनो-सामाजिक विकासाचे एकूण किती टप्पे सांगितले आहेत ?

1 ) 5

2 ) 8

3 ) 10

4 ) 6

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | 8

18 ) 'अध्यापन' प्रक्रियेत शिक्षकाची भूमिका 'सुलभक' (Facilitator) म्हणून असावे, असे कोणी सुचवले आहे ?

1 ) नॅशनल करिक्युलम फ्रेमवर्क 2005

2 ) कोठारी आयोग

3 ) मुदलियार आयोग

4 ) विद्यापीठ आयोग

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | नॅशनल करिक्युलम फ्रेमवर्क 2005

19 ) विद्यार्थ्याला एखादी संकल्पना स्पष्ट करण्यासाठी 'उद्गामी' पद्धतीचा वापर करताना शिक्षक कसा जातो ?

1 ) नियमाकडून उदाहरणाकडे

2 ) उदाहरणाकडून नियमाकडे

3 ) कठीणाकडून सोप्याकडे

4 ) अमूर्ताकडून मूर्ताकडे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | उदाहरणाकडून नियमाकडे

20 ) 'बुद्ध्यांक' (I.Q.) स्थिर असतो का ?

1 ) हो, तो कधीच बदलत नाही

2 ) नाही, तो परिस्थिती आणि वयानुसार बदलू शकतो

3 ) केवळ जन्माच्या वेळी असतो

4 ) तो मोजता येत नाही

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | नाही, तो परिस्थिती आणि वयानुसार बदलू शकतो

21 ) किशोरवयीन मुलांमध्ये 'समवयस्क गटाचा' प्रभाव कसा असतो ?

1 ) खूप कमी असतो

2 ) अत्यंत प्रभावी असतो

3 ) नसतोच

4 ) केवळ अभ्यासापुरता असतो

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | अत्यंत प्रभावी असतो

22 ) 'स्वयंशोधन' (Heuristic) पद्धतीचे जनक कोण आहेत ?

1 ) आर्मस्ट्राँग

2 ) जॉन ड्यूई

3 ) किलपॅट्रिक

4 ) सुकरात

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | आर्मस्ट्राँग

23 ) माध्यमिक स्तरावर विद्यार्थ्यांचे 'व्यवसायिक मार्गदर्शन' (Vocational Guidance) का आवश्यक आहे ?

1 ) केवळ नोकरी मिळवण्यासाठी

2 ) विद्यार्थ्यांच्या क्षमता आणि आवडीनुसार भविष्यातील संधी निवडण्यासाठी

3 ) शाळा सोडण्यासाठी

4 ) पालकांच्या आनंदासाठी

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | विद्यार्थ्यांच्या क्षमता आणि आवडीनुसार भविष्यातील संधी निवडण्यासाठी

24 ) 'स्मरण' प्रक्रियेतील 'धारणा' वाढवण्यासाठी काय करावे ?

1 ) घोकंपट्टी करणे

2 ) संकल्पना समजून घेऊन सराव करणे

3 ) वाचन करणे बंद करणे

4 ) एकाच वेळी खूप माहिती वाचणे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | संकल्पना समजून घेऊन सराव करणे

25 ) 'आर.टी.ई. 2009' नुसार माध्यमिक स्तरावर (6 वी ते 8 वी) शिक्षक-विद्यार्थी प्रमाण किती असावे ?

1 ) 1 : 30

2 ) 1 : 35

3 ) 1 : 40

4 ) 1 : 45

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | 1 : 35

26 ) 'विशेष गरजा असणाऱ्या मुलांसाठी' माध्यमिक शाळेत कोणती सोय असणे आवश्यक आहे ?

1 ) स्वतंत्र इमारत

2 ) रॅम्प, विशेष शिक्षक आणि संसाधने

3 ) काहीही वेगळे नसावे

4 ) केवळ खेळाचे मैदान

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | रॅम्प, विशेष शिक्षक आणि संसाधने

27 ) 'थॉर्नडाईक' च्या अध्ययनाच्या कोणत्या नियमाला 'पुरस्काराचा नियम' म्हणतात ?

1 ) सरावाचा नियम

2 ) परिणामाचा नियम

3 ) सज्जतेचा नियम

4 ) बहुप्रतिक्रियेचा नियम

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | परिणामाचा नियम

28 ) 'अध्यापनाची पंचपदी' कोणी मांडला ?

1 ) हरबार्ट

2 ) रुसो

3 ) पेस्टालॉजी

4 ) फ्रोबेल

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | हरबार्ट

29 ) बालकाच्या विकासात 'अनुवंश' (Heredity) कशाची मर्यादा ठरवतो ?

1 ) विकासाची गती

2 ) विकासाची संभाव्य सर्वोच्च पातळी

3 ) केवळ उंची

4 ) केवळ रंग

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | विकासाची संभाव्य सर्वोच्च पातळी

30 ) 'मानसशास्त्र म्हणजे वर्तनाचे धनात्मक शास्त्र' ही व्याख्या कोणाची ?

1 ) वॉटसन

2 ) स्किनर

3 ) वुडवर्थ

4 ) वॉट

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | वॉटसन

31 ) 'मूर्त क्रियात्मक अवस्था' (Concrete Operational) कोणत्या वयोगटासाठी असते ?

1 ) 0 ते 2 वर्षे

2 ) 2 ते 7 वर्षे

3 ) 7 ते 11 वर्षे

4 ) 11 वर्षांच्या पुढे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | 7 ते 11 वर्षे

32 ) 'डिस्ग्राफिया' असलेल्या मुलाची प्रामुख्याने कोणती अडचण असते ?

1 ) वाचन

2 ) लेखन

3 ) गणित

4 ) ऐकणे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | लेखन

33 ) 'सूक्ष्म अध्यापन' (Micro-teaching) मध्ये अध्यापनाचा वेळ किती असतो ?

1 ) 6 मिनिटे

2 ) 12 मिनिटे

3 ) 30 मिनिटे

4 ) 45 मिनिटे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | 6 मिनिटे

34 ) 'ब्लूम' यांच्या वर्गीकरणानुसार (Taxonomy) बोधात्मक क्षेत्रातील सर्वात खालची पातळी कोणता ?

1 ) ज्ञान

2 ) आकलन

3 ) उपयोजन

4 ) विश्लेषण

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | ज्ञान

35 ) 'बहुआयामी बुद्धिमत्ता' सिद्धांतात गार्डनरने किती प्रकार सांगितले आहेत ?

1 ) 5

2 ) 8

3 ) 3

4 ) 10

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | 8

36 ) माध्यमिक स्तरावर 'प्रकल्प पद्धती' वापरल्याने विद्यार्थ्यांमध्ये कोणत्या गुणाची वाढ होते ?

1 ) सहकार्य आणि नेतृत्व

2 ) ईर्ष्या

3 ) आळस

4 ) भीती

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | सहकार्य आणि नेतृत्व

37 ) 'अभिप्राय' (Feedback) म्हणजे काय ?

1 ) मुलांना रागावणे

2 ) अध्ययनातील प्रगती आणि चुकांविषयी माहिती देणे

3 ) केवळ मार्क देणे

4 ) वर्गाबाहेर काढणे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | अध्ययनातील प्रगती आणि चुकांविषयी माहिती देणे

38 ) 'विस्मरण' कशामुळे होते ?

1 ) माहितीचा अतिवापर

2 ) माहितीचा हस्तक्षेप आणि दमन

3 ) खूप सराव

4 ) आवड असणे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | माहितीचा हस्तक्षेप आणि दमन

39 ) 'शिक्षण' प्रक्रियेतील 'त्रिध्रुवीय' प्रक्रिया म्हणजे कोणते तीन घटक ?

1 ) शिक्षक, विद्यार्थी आणि शाळा

2 ) शिक्षक, विद्यार्थी आणि अभ्यासक्रम

3 ) शाळा, घर आणि समाज

4 ) आई, वडील आणि शिक्षक

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | शिक्षक, विद्यार्थी आणि अभ्यासक्रम

40 ) 'किशोरवयीन' मुलांमध्ये स्व-प्रतिष्ठा कमी झाल्यास काय परिणाम होऊ शकतो ?

1 ) अति आत्मविश्वास

2 ) नैराश्य आणि अबोलपणा

3 ) खूप अभ्यास करणे

4 ) खूप खेळणे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | नैराश्य आणि अबोलपणा

41 ) 'मानसविश्लेषणवाद' या पंथाचे जनक कोण ?

1 ) सिगमन फ्रॉइड

2 ) स्किनर

3 ) बिने

4 ) कोहलर

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | सिगमन फ्रॉइड

42 ) 'अध्यापना'ची सर्वात निकृष्ट पद्धत कोणती मानली जाते ?

1 ) कृती पद्धती

2 ) व्याख्यान पद्धती

3 ) चर्चा पद्धती

4 ) शोध पद्धती

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | व्याख्यान पद्धती

43 ) बालकाच्या विकासाची दिशा 'केंद्राकडून परिघाकडे' असते याला काय म्हणतात ?

1 ) मस्तकाभिमुख

2 ) प्रोक्सिमो-डिस्टल

3 ) अनिश्चित

4 ) सरळ रेषा

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | प्रोक्सिमो-डिस्टल

44 ) 'बुद्धिमत्ता' मोजण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या 'वेचस्लर' चाचणीत खालीलपैकी काय असते ?

1 ) केवळ शाब्दिक चाचण्या

2 ) शाब्दिक आणि अक्रियात्मक चाचण्या

3 ) केवळ चित्रे

4 ) केवळ अंक

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | शाब्दिक आणि अक्रियात्मक चाचण्या

45 ) 'समावेशक शिक्षणा'चा आत्मा कोणता आहे ?

1 ) भेदभाव करणे

2 ) समान संधी आणि स्वीकृती

3 ) हुशार मुलांची प्रगती

4 ) महागडी शिक्षण पद्धती

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | समान संधी आणि स्वीकृती

46 ) 'सत्य, शिव आणि सुंदर' ही मूल्ये कोणत्या शैक्षणिक विचारधारेशी संबंधित आहेत ?

1 ) निसर्गवाद

2 ) आदर्शवाद

3 ) वास्तववाद

4 ) कार्यवाद

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | आदर्शवाद

47 ) 'अध्ययन अक्षमता' असलेल्या मुलांसाठी शिक्षकाने काय करावे ?

1 ) त्यांना वर्गाबाहेर बसवावे

2 ) त्यांच्यासाठी साधी व सोपी उदाहरणे आणि उपचारात्मक अध्यापन करावे

3 ) त्यांना शाळेतून काढून टाकावे

4 ) त्यांच्याकडे दुर्लक्ष करावे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | त्यांच्यासाठी साधी व सोपी उदाहरणे आणि उपचारात्मक अध्यापन करावे

48 ) माध्यमिक शाळेतील विद्यार्थ्यांचा 'सामाजिक विकास' कशातून चांगला होतो ?

1 ) केवळ घरी राहून

2 ) शालेय उपक्रम, खेळ आणि गट कार्यांतून

3 ) फक्त पुस्तके वाचून

4 ) चित्रपट पाहून

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | शालेय उपक्रम, खेळ आणि गट कार्यांतून

49 ) 'स्व-नियमन' (Self-regulation) हे कशाचे लक्षण आहे ?

1 ) कमी बुद्धिमत्ता

2 ) उच्च भावनिक बुद्धिमत्ता

3 ) केवळ शिस्त

4 ) भीती

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | उच्च भावनिक बुद्धिमत्ता

50 ) 'शिक्षक' हा समाजाचा काय असतो ?

1 ) अधिकारी

2 ) दिशादर्शक आणि मित्र

3 ) सेवक

4 ) प्रेक्षक

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | दिशादर्शक आणि मित्र

51 ) अनुवंश व परिस्थिती यातील परस्पर संबंधाबाबत खालीलपैकी कोणते विधान सत्य आहे ?

1 ) बालकाच्या विकासात अनुवंश व परिस्थिती या दोघांचा वाटा 50-50 टक्के असतो

2 ) परिस्थिती ही अनुवंशापेक्षा जास्त प्रभावी असते

3 ) अनुवंश व परिस्थिती हे घटक विकासावर स्वतंत्रपणे परिणाम करतात

4 ) विकास हा अनुवंश व परिस्थिती यांचा गुणाकार आहे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 4 | विकास हा अनुवंश व परिस्थिती यांचा गुणाकार आहे

52 ) पियाजेच्या मते, कोणत्या अवस्थेत मुलाला 'विकेंद्रीकरण' जमू लागते ?

1 ) संवेदी कारक अवस्था

2 ) पूर्व क्रियात्मक अवस्था

3 ) मूर्त क्रियात्मक अवस्था

4 ) औपचारिक क्रियात्मक अवस्था

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | मूर्त क्रियात्मक अवस्था

53 ) कोहलबर्गच्या नैतिक विकास सिद्धांतानुसार 'चांगला मुलगा / चांगली मुलगी' ही प्रवृत्ती कोणत्या पातळीत येते ?

1 ) पूर्व पारंपारिक पातळी

2 ) पारंपारिक पातळी

3 ) उत्तर पारंपारिक पातळी

4 ) यापैकी नाही

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | पारंपारिक पातळी

54 ) समावेशक शिक्षणामध्ये शिक्षकाची सर्वात महत्त्वाची भूमिका कोणती ?

1 ) मुलांच्या अपंगत्वावर लक्ष केंद्रित करणे

2 ) मुलांच्या क्षमता आणि गरजा लक्षात घेऊन अध्यापन करणे

3 ) पालकांशी चर्चा न करणे

4 ) वर्गातील फक्त हुशार मुलांकडे लक्ष देणे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | मुलांच्या क्षमता आणि गरजा लक्षात घेऊन अध्यापन करणे

55 ) 'मर्मदृष्टीमूलक' अध्ययन खालीलपैकी कोणत्या मानसशास्त्रज्ञांनी मांडले आहे ?

1 ) वर्तनवादी

2 ) समष्टिवादी

3 ) संरचनावादी

4 ) कार्यवादी

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | समष्टिवादी

56 ) शिक्षकाने विद्यार्थ्याला विचारलेल्या प्रश्नाचे उत्तर बरोबर आल्यास 'शाब्बास' म्हणणे, हे कोणत्या प्रकारचे पुनर्वलन आहे ?

1 ) नकारात्मक पुनर्वलन

2 ) धनात्मक शाब्दिक पुनर्वलन

3 ) धनात्मक अशाब्दिक पुनर्वलन

4 ) शिक्षा

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | धनात्मक शाब्दिक पुनर्वलन

57 ) बुद्धिमत्तेचा 'बहुआयामी सिद्धांत' कोणी मांडला ?

1 ) हावर्ड गार्डनर

2 ) स्पीअरमन

3 ) स्टर्नबर्ग

4 ) अल्फ्रेड बिने

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | हावर्ड गार्डनर

58 ) 'डिस्लेक्सिया' ही अक्षमता कशाशी संबंधित आहे ?

1 ) गणिती प्रक्रिया

2 ) वाचन आणि शुद्धलेखन

3 ) वर्तन दोष

4 ) मानसिक आजार

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | वाचन आणि शुद्धलेखन

59 ) अध्यापनाच्या कोणत्या पद्धतीत शिक्षक मुख्य भूमिकेत असतो आणि विद्यार्थी श्रोता असतो ?

1 ) प्रकल्प पद्धती

2 ) व्याख्यान पद्धती

3 ) शोध पद्धती

4 ) प्रयोग पद्धती

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | व्याख्यान पद्धती

60 ) बालकाच्या विकासाचा 'मस्तकाभिमुख' क्रम कसा असतो ?

1 ) पायाकडून डोक्याकडे

2 ) डोक्याकडून पायाकडे

3 ) शरीराच्या मध्यभागाकडून बाहेरील बाजूस

4 ) बाहेरील बाजूकडून मध्यभागाकडे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | डोक्याकडून पायाकडे

61 ) सृजनशील मुलांमध्ये खालीलपैकी कोणता विचार प्रामुख्याने दिसून येतो ?

1 ) अभिसारी विचार

2 ) अपसारी विचार

3 ) कल्पनाविरहित विचार

4 ) संकुचित विचार

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | अपसारी विचार

62 ) शिक्षकाने वर्गात केलेल्या मूल्यमापनाचा मुख्य उद्देश काय असावा ?

1 ) विद्यार्थ्यांना नापास करणे

2 ) अध्यापन-अध्ययन प्रक्रियेत सुधारणा करणे

3 ) मुलांमध्ये भीती निर्माण करणे

4 ) पालकांना तक्रार करणे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | अध्ययन-अध्ययन प्रक्रियेत सुधारणा करणे

63 ) 'अध्ययन निष्पत्ती' कशावर आधारित असतात ?

1 ) शिक्षकाच्या पगारावर

2 ) विद्यार्थ्यांच्या वर्तनातील अपेक्षित बदलांवर

3 ) शाळेच्या इमारतीवर

4 ) परीक्षेच्या वेळापत्रकावर

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | विद्यार्थ्यांच्या वर्तनातील अपेक्षित बदलांवर

64 ) खालीलपैकी कोणते अभिप्रेरणेचे अंतर्गत घटक आहे ?

1 ) बक्षीस मिळवण्याची इच्छा

2 ) शिक्षेची भीती

3 ) विषयाची आवड आणि कुतूहल

4 ) पालकांचे दडपण

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | विषयाची आवड आणि कुतूहल

65 ) अध्यापनाची 'आधारभूत पायरी' मानली जाणारी 'प्रस्तावना' कशावर अवलंबून असते ?

1 ) शिक्षकाचे व्यक्तिमत्व

2 ) विद्यार्थ्यांचे पूर्वज्ञान

3 ) शाळेचे वातावरण

4 ) पाठांतराची क्षमता

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | विद्यार्थ्यांचे पूर्वज्ञान

66 ) खालीलपैकी कोणते विधान वाढ व विकास या संदर्भात अयोग्य आहे ?

1 ) वाढ ही संख्यात्मक असते तर विकास गुणात्मक असतो

2 ) वाढ ही विकासाचाच एक भाग आहे

3 ) वाढ ही जन्मभर चालणारी प्रक्रिया आहे

4 ) विकास ही निरंतर चालणारी प्रक्रिया आहे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | वाढ ही जन्मभर चालणारी प्रक्रिया आहे

67 ) 'क्षेत्र सिद्धांत' (Field Theory) हा कोणी मांडला ?

1 ) कर्ट लेविन

2 ) कोहलर

3 ) स्किनर

4 ) वॉटसन

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | कर्ट लेविन

68 ) प्रभावी अध्यापनासाठी शिक्षकाने खालीलपैकी कशाचा वापर करणे सर्वाधिक श्रेयस्कर आहे ?

1 ) केवळ पाठ्यपुस्तकाचे वाचन

2 ) शैक्षणिक साधनांचा वापर

3 ) कडक शिस्तीचा वापर

4 ) फक्त तोंडी स्पष्टीकरण

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | शैक्षणिक साधनांचा वापर

69 ) विद्यार्थ्याला एखादी गोष्ट शिकण्याची 'तत्परता' नसेल, तर त्याला दिलेले शिक्षण व्यर्थ ठरते. हा नियम कोणाशी संबंधित आहे ?

1 ) सरावाचा नियम

2 ) सज्जतेचा नियम

3 ) परिणामाचा नियम

4 ) यापैकी नाही

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | सज्जतेचा नियम

70 ) बुद्धिमत्तेचा 'समूह घटक' सिद्धांत कोणी मांडला ?

1 ) थर्स्टन

2 ) गिल्फर्ड

3 ) बिने

4 ) टरमन

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | थर्स्टन

71 ) 'बौद्धिक विकासा'चा विचार करताना 'स्कीमा' ही संज्ञा कोणी वापरली ?

1 ) ब्रूनर

2 ) पियाजे

3 ) व्हायगोट्स्की

4 ) कोहलबर्ग

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | पियाजे

72 ) शालेय स्तरावर विद्यार्थ्यांमध्ये 'सहकार्य' ही वृत्ती वाढवण्यासाठी काय करावे ?

1 ) वैयक्तिक स्पर्धांचे आयोजन करावे

2 ) गट कार्यांचे आयोजन करावे

3 ) मुलांमध्ये भेदभाव करावा

4 ) फक्त हुशार मुलांना संधी द्यावी

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | गट कार्यांचे आयोजन करावे

73 ) विद्यार्थ्यांमधील विस्मरण टाळण्यासाठी शिक्षकाने खालीलपैकी कोणती कृती करावी ?

1 ) नवीन माहितीचे आधीच्या माहितीशी संबंध जोडणे

2 ) अधिक गृहपाठ देणे

3 ) मुलांशी संवाद न साधणे

4 ) माहितीचे तुकडे करणे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | नवीन माहितीचे आधीच्या माहितीशी संबंध जोडणे

74 ) मुलांच्या संवेगात्मक विकासात खालीलपैकी कशाची भूमिका महत्त्वाची आहे ?

1 ) केवळ पालकांचे प्रेम

2 ) योग्य मार्गदर्शन आणि सुरक्षितता

3 ) केवळ शाळेतील शिस्त

4 ) केवळ बुद्धिमत्ता

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | योग्य मार्गदर्शन आणि सुरक्षितता

75 ) खालीलपैकी कोणते व्यक्तिमत्व मापनाचे 'प्रक्षेपण' तंत्र नाही ?

1 ) शाईचे डाग चाचणी

2 ) प्रसंगावधान चाचणी

3 ) शब्द साहचर्य चाचणी

4 ) मुलाखत

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 4 | मुलाखत

76 ) 'मुले ही कोरी पाटी असतात' हा विचार खालीलपैकी कोणी मांडला ?

1 ) जॉन लॉक

2 ) रुसो

3 ) पेस्टालॉजी

4 ) हरबार्ट

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | जॉन लॉक

77 ) अध्ययन अकार्यक्षम असलेल्या बालकांचे मुख्य लक्षण कोणते ?

1 ) कमी बुद्ध्यांक असणे

2 ) अक्षरे ओळखण्यात किंवा वाचण्यात अडचण येणे

3 ) शारीरिक अपंगत्व असणे

4 ) खूप बोलणे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | अक्षरे ओळखण्यात किंवा वाचण्यात अडचण येणे

78 ) वर्गात मागे बसणाऱ्या विद्यार्थ्याकडे लक्ष देण्यासाठी शिक्षकाने काय करावे ?

1 ) त्याला वर्गाबाहेर काढावे

2 ) त्याला वर्गाच्या समोरच्या बाकावर बसवावे आणि विचारपूस करावी

3 ) त्याच्याकडे दुर्लक्ष करावे

4 ) त्याला शिक्षा करावी

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | त्याला वर्गाच्या समोरच्या बाकावर बसवावे आणि विचारपूस करावी

79 ) 'स्मृती' प्रक्रियेमधील कोणत्या टप्प्यात माहिती साठवून ठेवली जाते ?

1 ) नोंदणी

2 ) धारणा

3 ) प्रत्यावाहन

4 ) ओळख

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | धारणा

80 ) विशेष गरजा असणाऱ्या मुलांसाठी शिक्षकाने खालीलपैकी कोणता दृष्टिकोन ठेवावा ?

1 ) दया दाखवण्याचा

2 ) त्यांना वेगळे ठेवण्याचा

3 ) त्यांच्यातील क्षमतांचा शोध घेऊन त्यांना मुख्य प्रवाहात आणण्याचा

4 ) केवळ अभ्यासाचा आग्रह धरण्याचा

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | त्यांच्यातील क्षमतांचा शोध घेऊन त्यांना मुख्य प्रवाहात आणण्याचा

81 ) 'स्वयंशोधन' पद्धतीत विद्यार्थ्याची भूमिका कशी असते ?

1 ) निष्क्रिय श्रोता

2 ) संशोधकाप्रमाणे

3 ) केवळ आज्ञा पाळणारा

4 ) चित्र काढणारा

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | संशोधकाप्रमाणे

82 ) बालकाच्या विकासावर खालीलपैकी कोणत्या घटकाचा सर्वात जास्त परिणाम होतो ?

1 ) शेजारी

2 ) कुटुंब आणि शाळा

3 ) खेळणी

4 ) दूरदर्शन

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | कुटुंब आणि शाळा

83 ) अध्ययनाचे 'मर्मदृष्टीमूलक' स्वरूप सिद्ध करण्यासाठी कोहलरने कोणत्या प्राण्यावर प्रयोग केले ?

1 ) उंदीर

2 ) सुलतान नावाचा चिंपांझी

3 ) कुत्रा

4 ) मांजर

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | सुलतान नावाचा चिंपांझी

84 ) विद्यार्थ्याला एखादी संकल्पना नीट समजत नसेल, तर शिक्षकाने काय करावे ?

1 ) रागावावे

2 ) पुन्हा पुन्हा त्याच पद्धतीने शिकवावे

3 ) विविध उदाहरणे देऊन आणि अध्यापन पद्धतीत बदल करून समजावून सांगावे

4 ) पालकांना तक्रार करावी

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | विविध उदाहरणे देऊन आणि अध्यापन पद्धतीत बदल करून समजावून सांगावे

85 ) 'विकासात्मक कार्यांचा' सिद्धांत कोणी मांडला ?

1 ) हॅविघर्स्ट

2 ) स्किनर

3 ) थॉर्नडाईक

4 ) गिल्फर्ड

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | हॅविघर्स्ट

86 ) वाढ आणि विकास यांबाबत खालीलपैकी कोणते विधान सत्य आहे ?

1 ) वाढ ही गुणात्मक असते तर विकास संख्यात्मक असतो

2 ) वाढीशिवाय विकास होऊ शकत नाही

3 ) वाढीचा दर हा सर्व वयोगटात समान असतो

4 ) वाढ ही ठराविक काळानंतर थांबते, पण विकास निरंतर चालतो

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 4 | वाढ ही ठराविक काळानंतर थांबते, पण विकास निरंतर चालतो

87 ) 'कुमारवस्थेला' वादळ आणि तणावाचा काळ असे कोणी म्हटले आहे ?

1 ) स्टेन्ले हॉल

2 ) जीन पियाजे

3 ) हरलॉक

4 ) स्किनर

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | स्टेन्ले हॉल

88 ) 'बुद्धिमत्तेचा त्रि-स्तर सिद्धांत' कोणी मांडला ?

1 ) हावर्ड गार्डनर

2 ) रॉबर्ट स्टर्नबर्ग

3 ) स्पीअरमन

4 ) बिने

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | रॉबर्ट स्टर्नबर्ग

89 ) लेव्ह व्हायगोट्स्की यांच्या मते, बालकाच्या विकासात सर्वात महत्त्वाचा घटक कोणता ?

1 ) अनुवंश

2 ) समाज आणि संस्कृती

3 ) शारीरिक वाढ

4 ) केवळ शाळा

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | समाज आणि संस्कृती

90 ) 'अध्ययन अकार्यक्षमता' हा शब्द सर्वात आधी कोणी वापरला ?

1 ) सॅम्युअल कर्क

2 ) अल्फ्रेड बिने

3 ) सिगमन फ्रॉइड

4 ) बी. एफ. स्किनर

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | सॅम्युअल कर्क

91 ) समावेशक शिक्षणामध्ये कोणाचा समावेश होतो ?

1 ) केवळ हुशार मुले

2 ) केवळ दिव्यांग मुले

3 ) सर्व सामान्य मुले आणि विशेष गरजा असणारी मुले

4 ) केवळ आर्थिक दृष्ट्या दुर्बल मुले

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | सर्व सामान्य मुले आणि विशेष गरजा असणारी मुले

92 ) जीन पियाजे यांच्या 'बोधात्मक विकास' सिद्धांतानुसार, 'अहमकेंद्रित' विचार कोणत्या अवस्थेत जास्त असतो ?

1 ) संवेदी कारक अवस्था

2 ) पूर्व क्रियात्मक अवस्था

3 ) मूर्त क्रियात्मक अवस्था

4 ) औपचारिक क्रियात्मक अवस्था

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | पूर्व क्रियात्मक अवस्था

93 ) एखाद्या कौशल्य शिकण्याच्या प्रक्रियेत 'पठार अवस्था' येण्याचे मुख्य कारण काय ?

1 ) खूप सराव करणे

2 ) थकवा किंवा प्रेरणेचा अभाव

3 ) बुद्धिमत्ता जास्त असणे

4 ) नवीन माहिती मिळणे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | थकवा किंवा प्रेरणेचा अभाव

94 ) 'मर्मदृष्टीमूलक' अध्ययनासाठी खालीलपैकी कोणती गोष्ट सर्वात महत्त्वाची असते ?

1 ) पाठांतर

2 ) परिस्थितीचे पूर्णपणे आकलन

3 ) कडक शिस्त

4 ) केवळ सराव

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | परिस्थितीचे पूर्णपणे आकलन

95 ) शिक्षकाने वर्गात एखादा पाठ शिकवताना 'प्रस्तावना' करण्यामागील मुख्य हेतू काय असतो ?

1 ) वेळ घालवणे

2 ) विद्यार्थ्यांचे पूर्वज्ञान जागृत करणे

3 ) स्वतःचे ज्ञान दाखवणे

4 ) विद्यार्थ्यांना गप्प बसवणे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | विद्यार्थ्यांचे पूर्वज्ञान जागृत करणे

96 ) 'आर.टी.ई. (RTE) 2009' नुसार, 6 ते 14 वयोगटातील मुलांसाठी शिक्षणाचा अधिकार कोणत्या स्वरूपाचा आहे ?

1 ) ऐच्छिक अधिकार

2 ) मूलभूत अधिकार

3 ) कायदेशीर अधिकार नाही

4 ) यापैकी नाही

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | मूलभूत अधिकार

97 ) 'डिस्कॅल्कुलिया' असलेले मूल कोणत्या समस्येचा सामना करते ?

1 ) वाचताना शब्द उलट दिसणे

2 ) गणिती आकडेमोड करताना चुका होणे

3 ) अक्षर खूप खराब येणे

4 ) नीट न बोलता येणे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | गणिती आकडेमोड करताना चुका होणे

98 ) अभिप्रेरणेच्या 'द्विघटक सिद्धांता'चे प्रणेते कोण आहेत ?

1 ) अब्राहम मास्लो

2 ) फ्रेडरिक हर्झबर्ग

3 ) मॅक्लिंलड

4 ) स्किनर

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | फ्रेडरिक हर्झबर्ग

99 ) खालीलपैकी कोणते अभिप्रेरणेचे 'बाह्य' साधन आहे ?

1 ) विषयाची आवड

2 ) आत्म-समाधान

3 ) पारितोषिक आणि प्रशंसा

4 ) जिज्ञासा

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | पारितोषिक आणि प्रशंसा

100 ) बालकांच्या नैतिक विकासाचा सिद्धांत कोणी मांडला ?

1 ) लॉरेन्स कोहलबर्ग

2 ) थॉर्नडाईक

3 ) पॅव्हलॉव्ह

4 ) कोहलर

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | लॉरेन्स कोहलबर्ग

101 ) 'प्रकल्प पद्धती' ही कोणत्या तत्त्वज्ञानावर आधारित आहे ?

1 ) आदर्शवाद

2 ) निसर्गवाद

3 ) कार्यवाद

4 ) वास्तववाद

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | कार्यवाद

102 ) व्यक्तिमत्व मापनाच्या 'शाईचे डाग' चाचणीत एकूण किती कार्ड्स असतात ?

1 ) 5

2 ) 10

3 ) 15

4 ) 20

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | 10

103 ) 'सूक्ष्म अध्यापन' मध्ये किती वेळात एक कौशल्य सादर करणे अपेक्षित असते ?

1 ) 5 ते 7 मिनिटे

2 ) 15 ते 20 मिनिटे

3 ) 30 मिनिटे

4 ) 45 मिनिटे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | 5 ते 7 मिनिटे

104 ) 'भावनिक बुद्धिमत्ता' ही संकल्पना कोणी प्रसिद्ध केली ?

1 ) डॅनियल गोलमन

2 ) थर्स्टन

3 ) बिने

4 ) टरमन

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | डॅनियल गोलमन

105 ) विद्यार्थ्यांमधील सृजनशीलता ओळखण्यासाठी कोणती चाचणी उपयुक्त ठरते ?

1 ) पाठांतर चाचणी

2 ) बुद्ध्यांक चाचणी

3 ) टॉरेन्सची सृजनशीलता चाचणी

4 ) शारीरिक चाचणी

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | टॉरेन्सची सृजनशीलता चाचणी

106 ) खालीलपैकी कोणता घटक अध्ययनावर 'नकारात्मक' परिणाम करू शकतो ?

1 ) चांगली प्रेरणा

2 ) योग्य वातावरण

3 ) मानसिक ताणतणाव आणि भीती

4 ) विषयाची आवड

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | मानसिक ताणतणाव आणि भीती

107 ) 'शिक्षकाने विद्यार्थ्यांच्या चुकांकडे कसे पहावे ?'

1 ) शिक्षा करण्याचे साधन म्हणून

2 ) विद्यार्थ्यांच्या कमतरता म्हणून

3 ) अध्ययनातील एक भाग आणि संधी म्हणून

4 ) दुर्लक्ष करण्यासारखी गोष्ट म्हणून

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | अध्ययनातील एक भाग आणि संधी म्हणून

108 ) 'ब्रूनर' यांनी बोधात्मक विकासाच्या किती अवस्था सांगितल्या आहेत ?

1 ) 2

2 ) 3

3 ) 4

4 ) 5

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | 3

109 ) 'क्रीडा पद्धती' मुळे मुलांमध्ये कोणत्या गोष्टीचा विकास होतो ?

1 ) केवळ शारीरिक विकास

2 ) केवळ मानसिक विकास

3 ) शारीरिक, सामाजिक आणि भावनिक विकास

4 ) केवळ चपळता

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | शारीरिक, सामाजिक आणि भावनिक विकास

110 ) अध्यापनाच्या 'नॅशनल करिक्युलम फ्रेमवर्क' (NCF 2005) नुसार शिक्षकाची भूमिका काय असावे ?

1 ) हुकूमशहा

2 ) सुलभक

3 ) फक्त माहिती देणारा

4 ) परीक्षक

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | सुलभक

111 ) 'अध्ययन' म्हणजे अनुभवामुळे वर्तनात होणारा कायमस्वरूपी बदल, ही व्याख्या कोणी केली ?

1 ) स्किनर

2 ) गेट्स

3 ) गिल्फर्ड

4 ) क्रो आणि क्रो

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | गेट्स

112 ) खालीलपैकी कोणते विधान व्यक्तिमत्वाच्या संदर्भात योग्य आहे ?

1 ) व्यक्तिमत्व म्हणजे केवळ बाह्य रूप होय

2 ) व्यक्तिमत्व हे अनुवंश आणि परिस्थिती यांचा गुणाकार आहे

3 ) व्यक्तिमत्व कधीही बदलत नाही

4 ) व्यक्तिमत्व केवळ शारीरिक गुणांवर अवलंबून असते

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | व्यक्तिमत्व हे अनुवंश आणि परिस्थिती यांचा गुणाकार आहे

113 ) 'बालकांच्या हक्कांचे संरक्षण करणारी' भारतातील सर्वोच्च संस्था कोणती ?

1 ) NCERT

2 ) NCPCR

3 ) NCTE

4 ) SCERT

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | NCPCR

114 ) 'अभिजात अभिसंधान' उपपत्तीमध्ये 'लाळ गळणे' ही कोणती प्रतिक्रिया आहे ?

1 ) अनभिसंधित प्रतिक्रिया

2 ) अभिसंधित प्रतिक्रिया

3 ) नैसर्गिक प्रतिक्रिया नाही

4 ) यापैकी नाही

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | अनभिसंधित प्रतिक्रिया

115 ) 'बुद्धिमत्ता' मोजण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या 'वेचस्लर' चाचणीत कोणत्या दोन गटांचा समावेश असतो ?

1 ) लेखी आणि तोंडी

2 ) शाब्दिक आणि अक्रियात्मक

3 ) शारीरिक आणि मानसिक

4 ) व्यक्तिगत आणि गट

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | शाब्दिक आणि अक्रियात्मक

116 ) शिक्षकाने वर्गात विद्यार्थ्यांचे 'अवधान' टिकवून ठेवण्यासाठी काय करावे ?

1 ) आवाजात चढ-उतार करणे

2 ) एकाच जागी उभे राहणे

3 ) फक्त फळ्यावर लिहिणे

4 ) विद्यार्थ्यांकडे न पाहणे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | आवाजात चढ-उतार करणे

117 ) 'स्वतःच्या भावना ओळखणे आणि त्यांचे व्यवस्थापन करणे' म्हणजे काय ?

1 ) सामाजिक बुद्धिमत्ता

2 ) भावनिक बुद्धिमत्ता

3 ) गणिती बुद्धिमत्ता

4 ) भाषिक बुद्धिमत्ता

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | भावनिक बुद्धिमत्ता

118 ) 'विशेष शिक्षण' देणाऱ्या शिक्षकांसाठी कोणती पात्रता अनिवार्य आहे ?

1 ) एम.ए.

2 ) बी.एड.

3 ) डी.एड.

4 ) बी.ए.

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | बी.एड.

119 ) 'हरबार्ट' यांच्या पंचपदीनुसार 'सामान्यीकरण' म्हणजे काय ?

1 ) माहिती गोळा करणे

2 ) दोन किंवा अधिक उदाहरणांवरून नियम तयार करणे

3 ) पाठांतर करणे

4 ) प्रश्न विचारणे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | दोन किंवा अधिक उदाहरणांवरून नियम तयार करणे

120 ) 'मुलांना मुक्त वातावरणात शिकू द्यावे' असा पुरस्कार खालीलपैकी कोणी केला ?

1 ) रुसो

2 ) स्किनर

3 ) थॉर्नडाईक

4 ) कोहलबर्ग

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | रुसो

121 ) 'बुद्ध्यांक' (I.Q.) ही संकल्पना सर्वप्रथम कोणी मांडली ?

1 ) विल्यम स्टर्न

2 ) अल्फ्रेड बिने

3 ) टरमन

4 ) वेचस्लर

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | विल्यम स्टर्न

122 ) खालीलपैकी कोणता घटक 'विस्मरणा'स (Forgetting) कारणीभूत ठरतो ?

1 ) अति-अध्ययन

2 ) नवीन माहितीचा हस्तक्षेप

3 ) पुनरावृत्ती

4 ) समजपूर्वक वाचन

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | नवीन माहितीचा हस्तक्षेप

123 ) 'अध्यापना'ची सर्वात प्रभावी पद्धत कोणती मानली जाते ?

1 ) व्याख्यान पद्धती

2 ) दिग्दर्शन पद्धती

3 ) कृतीतून शिक्षण

4 ) पाठ्यपुस्तक वाचन

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | कृतीतून शिक्षण

124 ) 'सामाजिक निरीक्षणात्मक अध्ययन' सिद्धांतात 'अल्बर्ट बांडुरा' यांनी कोणत्या बाबीला महत्त्व दिले ?

1 ) प्रबलन

2 ) प्रतिरूपण

3 ) पाठांतर

4 ) शिक्षा

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | प्रतिरूपण

125 ) 'शालेय वातावरण' विद्यार्थ्यांच्या कोणत्या विकासासाठी सर्वात जास्त जबाबदार असते ?

1 ) केवळ शारीरिक

2 ) केवळ मानसिक

3 ) सामाजिक आणि भावनिक

4 ) केवळ आर्थिक

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | सामाजिक आणि भावनिक

126 ) 'सृजनशील' बालकांचे वैशिष्ट्य खालीलपैकी कोणते आहे ?

1 ) ते खूप शांत असतात

2 ) ते चौकस बुद्धीचे असतात

3 ) ते कधीही प्रश्न विचारत नाहीत

4 ) ते केवळ पुस्तकी कीडे असतात

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | ते चौकस बुद्धीचे असतात

127 ) 'थॉर्नडाईक' यांच्या मते, अध्ययनात 'पुरस्कार' दिल्याने काय होते ?

1 ) अध्ययन मंदावते

2 ) चुकीच्या सवयी लागतात

3 ) उद्दीपक आणि प्रतिक्रिया यांच्यातील बंध दृढ होतो

4 ) काहीही फरक पडत नाही

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | उद्दीपक आणि प्रतिक्रिया यांच्यातील बंध दृढ होतो

128 ) 'अंध' मुलांसाठी 'ब्रेल' लिपीचा शोध कोणी लावला ?

1 ) लुईस ब्रेल

2 ) बिने

3 ) रुसो

4 ) हरबार्ट

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | लुईस ब्रेल

129 ) 'सातत्यपूर्ण सर्वंकष मूल्यमापन' (CCE) मध्ये 'सर्वंकष' या शब्दाचा अर्थ काय ?

1 ) केवळ लेखी परीक्षा

2 ) विद्यार्थ्याच्या व्यक्तिमत्वाचे सर्व पैलू

3 ) वर्षाच्या शेवटी होणारी परीक्षा

4 ) केवळ खेळ आणि कला

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | विद्यार्थ्याच्या व्यक्तिमत्वाचे सर्व पैलू

130 ) 'गिल्फर्ड' यांच्या बुद्धिमत्ता संरचनेत एकूण किती घटक आहेत ?

1 ) 120

2 ) 50

3 ) 100

4 ) 80

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | 120

131 ) 'बालमना'चा अभ्यास करण्यासाठी सर्वात जुनी पद्धत कोणती ?

1 ) प्रायोगिक पद्धत

2 ) आत्मनिरीक्षण पद्धत

3 ) सर्वेक्षण पद्धत

4 ) मुलाखत पद्धत

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | आत्मनिरीक्षण पद्धत

132 ) 'शिक्षण' म्हणजे काय ?

1 ) केवळ पदवी मिळवणे

2 ) माहितीचा संग्रह करणे

3 ) वर्तनातील अपेक्षित बदल घडवून आणणे

4 ) केवळ साक्षर होणे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | वर्तनातील अपेक्षित बदल घडवून आणणे

133 ) 'आर.टी.ई. 2009' नुसार प्राथमिक स्तरावर (1 ली ते 5 वी) एका वर्षात किमान किती कामाचे दिवस असावेत ?

1 ) 180 दिवस

2 ) 200 दिवस

3 ) 220 दिवस

4 ) 250 दिवस

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | 200 दिवस

134 ) 'स्मरण' प्रक्रियेत माहिती पुन्हा आठवणे याला काय म्हणतात ?

1 ) नोंदणी

2 ) धारणा

3 ) प्रत्यावाहन

4 ) ओळख

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | प्रत्यावाहन

135 ) 'अध्यापना'चे मुख्य ध्येय काय असावे ?

1 ) अभ्यासक्रम संपवणे

2 ) विद्यार्थ्यांना परीक्षेत पास करणे

3 ) विद्यार्थ्यांचा सर्वांगीण विकास करणे

4 ) वर्गात शांतता राखणे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | विद्यार्थ्यांचा सर्वांगीण विकास करणे

136 ) मुलांच्या चुकीच्या वर्तनाला सुधारण्यासाठी शिक्षकाने सर्वात आधी काय करावे ?

1 ) शिक्षा करावी

2 ) वर्गाबाहेर काढावे

3 ) कारणांचा शोध घ्यावा

4 ) दुर्लक्ष करावे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | कारणांचा शोध घ्यावा

137 ) 'किशोरावस्था' हा वयोगट साधारणपणे कोणता असतो ?

1 ) 2 ते 6 वर्षे

2 ) 6 ते 12 वर्षे

3 ) 13 ते 19 वर्षे

4 ) 20 वर्षांच्या पुढे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | 6 ते 12 वर्षे

138 ) 'विस्मरण' कमी करण्यासाठी खालीलपैकी कोणती पद्धत प्रभावी ठरते ?

1 ) पाठांतर

2 ) पुनरावृत्ती

3 ) वाचन न करणे

4 ) घोकंपट्टी

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | पुनरावृत्ती

139 ) एका विषयाचे ज्ञान दुसऱ्या विषयाच्या अध्ययनास मदत करते, याला काय म्हणतात ?

1 ) सकारात्मक संक्रमण

2 ) नकारात्मक संक्रमण

3 ) शून्य संक्रमण

4 ) द्विपार्श्व संक्रमण

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | सकारात्मक संक्रमण

140 ) 'मानसशास्त्र' हे वर्तनाचे 'धनात्मक' शास्त्र आहे, असे कोणी म्हटले ?

1 ) जे. बी. वॉटसन

2 ) विल्यम जेम्स

3 ) फ्रॉईड

4 ) स्किनर

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | जे. बी. वॉटसन

141 ) 'अहं' (Ego) चा संबंध सिगमन फ्रॉईडच्या मते कशाशी असतो ?

1 ) नैतिक मूल्ये

2 ) वास्तवता

3 ) सुखवाद

4 ) कल्पनाविलास

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | वास्तवता

142 ) 'विशेष शिक्षण' (Special Education) कशाशी संबंधित आहे ?

1 ) फक्त प्रतिभावान मुलांसाठी

2 ) शिक्षक प्रशिक्षण कार्यक्रमासाठी

3 ) दिव्यांग व्यक्तींच्या शिक्षण कार्यक्रमासाठी

4 ) प्रौढ शिक्षणासाठी

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | दिव्यांग व्यक्तींच्या शिक्षण कार्यक्रमासाठी

143 ) वर्गात प्रभावी संवादासाठी शिक्षकाने काय टाळावे ?

1 ) स्पष्ट आवाज

2 ) सुसंगत मांडणी

3 ) द्वयर्थी शब्द किंवा गोंधळ

4 ) उदाहरणे देणे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | द्वयर्थी शब्द किंवा गोंधळ

144 ) खालीलपैकी कोणते अभिप्रेरणेचे 'बाह्य' घटक आहे ?

1 ) भूक

2 ) तहान

3 ) बक्षीस किंवा प्रशंसा

4 ) आत्म-समाधान

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | बक्षीस किंवा प्रशंसा

145 ) 'पाच वर्षांपर्यंतचे शिक्षण हे नैसर्गिक वातावरणात व्हावे' असे कोणाचे मत होते ?

1 ) रवींद्रनाथ टागोर

2 ) म. गांधी

3 ) डॉ. आंबेडकर

4 ) सावित्रीबाई फुले

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | रवींद्रनाथ टागोर

146 ) प्रज्ञावान बालकांची ओळखण्यासाठी कोणती चाचणी सर्वाधिक उपयुक्त आहे ?

1 ) अभिरुची चाचणी

2 ) बुद्धिमत्ता चाचणी

3 ) व्यक्तिमत्व चाचणी

4 ) शारीरिक चाचणी

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | बुद्धिमत्ता चाचणी

147 ) 'डिस्कॅल्कुलिया' (Dyscalculia) असलेले मूल कोणत्या विषयात कच्चे असते ?

1 ) भाषा

2 ) गणित

3 ) चित्रकला

4 ) इतिहास

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | गणित

148 ) 'अध्ययन वक्र' (Learning Curve) मध्ये सुरुवातीला प्रगतीचा वेग कसा असतो ?

1 ) मंद असतो

2 ) अत्यंत जलद असतो

3 ) शून्य असतो

4 ) स्थिर असतो

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | अत्यंत जलद असतो

149 ) 'मोंटेसरी पद्धती' मध्ये शिक्षिकेला काय म्हटले जाते ?

1 ) गुरु

2 ) संचालिका

3 ) मार्गदर्शक

4 ) आई

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | संचालिका

150 ) 'गट कार्य' (Group Work) मुळे विद्यार्थ्यांमध्ये कोणत्या गुणाचा विकास होतो ?

1 ) स्पर्धा

2 ) सहकार्य

3 ) ईर्ष्या

4 ) एकाकीपणा

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | सहकार्य

151 ) 'अनुभवशंकू' (Cone of Experience) ही प्रतिकृती कोणी तयार केली ?

1 ) एडगर डेल

2 ) ब्लूम

3 ) मॉरिसन

4 ) हरबार्ट

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | एडगर डेल

152 ) शैक्षणिक मूल्यमापनाच्या प्रक्रियेत 'त्रिभुज' संकल्पना कोणी मांडली ?

1 ) डॉ. बी. एस. ब्लूम

2 ) पेस्टालॉजी

3 ) रसेल

4 ) टरमन

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | डॉ. बी. एस. ब्लूम

153 ) मुलांमध्ये भाषिक विकास सर्वात वेगाने कोणत्या काळात होतो ?

1 ) अर्भकावस्था

2 ) पूर्व बाल्यावस्था

3 ) प्रौढावस्था

4 ) वार्धक्य

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | पूर्व बाल्यावस्था

154 ) 'नकारात्मक पुनर्वलन' (Negative Reinforcement) म्हणजे काय ?

1 ) शिक्षा देणे

2 ) अप्रिय उद्दीपक काढून घेणे

3 ) बक्षीस देणे

4 ) दुर्लक्ष करणे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | अप्रिय उद्दीपक काढून घेणे

155 ) 'थॉर्नडाईक' च्या अध्ययनाच्या कोणत्या नियमाला 'समाधानाचा नियम' म्हणतात ?

1 ) सज्जतेचा नियम

2 ) सरावाचा नियम

3 ) परिणामाचा नियम

4 ) बहुप्रतिक्रियेचा नियम

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | परिणामाचा नियम

156 ) बुद्धिमत्तेच्या मापनासाठी 'मानसिक वय' ही संकल्पना कोणी दिली ?

1 ) अल्फ्रेड बिने

2 ) स्टर्न

3 ) टरमन

4 ) वेचस्लर

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | अल्फ्रेड बिने

157 ) 'अवधान' खेचून घेण्यासाठी उद्दीपकाचा कोणता गुण महत्त्वाचा ठरतो ?

1 ) स्पष्टता

2 ) भव्यता आणि तीव्रता

3 ) नाविन्य

4 ) वरील सर्व

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 4 | वरील सर्व

158 ) 'विद्यार्थ्यांचा सर्वांगीण विकास' म्हणजे काय ?

1 ) केवळ शारीरिक विकास

2 ) केवळ मानसिक विकास

3 ) शारीरिक, मानसिक, भावनिक आणि सामाजिक विकास

4 ) केवळ गुणांमध्ये वाढ

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | शारीरिक, मानसिक, भावनिक आणि सामाजिक विकास

159 ) 'मायक्रो टीचिंग' (Micro Teaching) चा उगम कोणत्या विद्यापीठात झाला ?

1 ) स्टॅनफोर्ड विद्यापीठ

2 ) ऑक्सफर्ड विद्यापीठ

3 ) हार्वर्ड विद्यापीठ

4 ) केंब्रिज विद्यापीठ

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | स्टॅनफोर्ड विद्यापीठ

160 ) 'अध्ययन अक्षमता' हा शब्द प्रयोग सर्वप्रथम कोणी केला ?

1 ) सॅम्युअल कर्क

2 ) बिने

3 ) पियाजे

4 ) व्हायगोट्स्की

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | सॅम्युअल कर्क

161 ) बालकाच्या विकासावर खालीलपैकी कशाचा परिणाम होत नाही ?

1 ) पोषण

2 ) संस्कृती

3 ) उपलब्धीची प्रेरणा

4 ) वाढलेली उंची (परिणाम म्हणून)

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | उपलब्धीची प्रेरणा

162 ) 'अध्ययन संक्रमण' म्हणजे काय ?

1 ) नवीन काहीतरी शिकणे

2 ) जुन्या अनुभवाचा नवीन अध्ययनावर होणारा परिणाम

3 ) विसरून जाणे

4 ) केवळ सराव करणे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | जुन्या अनुभवाचा नवीन अध्ययनावर होणारा परिणाम

163 ) 'सांकेतिक भाषा' (Sign Language) कोणासाठी वापरली जाते ?

1 ) अंध बालकांसाठी

2 ) कर्णबधिर बालकांसाठी

3 ) मतिमंद बालकांसाठी

4 ) हुशार बालकांसाठी

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | कर्णबधिर बालकांसाठी

164 ) 'बालमजुरी निर्मूलन' दिन कधी साजरा केला जातो ?

1 ) 12 जून

2 ) 1 मे

3 ) 14 नोव्हेंबर

4 ) 5 सप्टेंबर

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | 12 जून

165 ) 'यशस्वी शिक्षक' कोणाला म्हणावे ?

1 ) ज्याचे पाठांतर चांगले आहे

2 ) ज्याचा विषयावर ताबा आहे आणि तो विद्यार्थ्यांना समजेल असे शिकवतो

3 ) जो कडक शिस्त लावतो

4 ) जो भरपूर गृहपाठ देतो

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | ज्याचा विषयावर ताबा आहे आणि तो विद्यार्थ्यांना समजेल असे शिकवतो

166 ) 'शिक्षण' ही प्रक्रिया कधी संपते ?

1 ) पदवी मिळाल्यावर

2 ) नोकरी लागल्यावर

3 ) मृत्यूसमयी

4 ) शालेय शिक्षण संपल्यावर

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | मृत्यूसमयी

167 ) मुलांच्या सृजनशीलतेला चालना देण्यासाठी कोणती पद्धत योग्य आहे ?

1 ) पाठांतर पद्धती

2 ) विचारमंथन

3 ) व्याख्यान पद्धती

4 ) भीती दाखवणे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | विचारमंथन

168 ) 'ब्लूम' यांच्या वर्गीकरणानुसार सर्वात उच्च पातळी कोणता आहे ?

1 ) ज्ञान

2 ) उपयोजन

3 ) मूल्यमापन (किंवा नवनिर्मिती)

4 ) विश्लेषण

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | मूल्यमापन (किंवा नवनिर्मिती)

169 ) 'समायोजन' (Adjustment) न साधू शकणाऱ्या व्यक्तीला काय म्हणतात ?

1 ) सुसमायोजित

2 ) कुसमायोजित

3 ) अतिहुशार

4 ) यांपैकी नाही

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | कुसमायोजित

170 ) 'अंध' विद्यार्थ्यांसाठी कोणत्या लिपीचा वापर केला जातो ?

1 ) देवनागरी

2 ) रोमन

3 ) ब्रेल

4 ) अरबी

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | ब्रेल

171 ) 'स्मरणशक्ती' वाढवण्यासाठी खालीलपैकी काय महत्त्वाचे आहे ?

1 ) ध्यानधारणा

2 ) पुरेशी झोप

3 ) समजपूर्वक वाचन

4 ) वरील सर्व

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 4 | वरील सर्व

172 ) 'हरबार्ट' च्या पंचपदीमधील तिसरी पायरी कोणती ?

1 ) प्रस्तावना

2 ) विषय प्रतिपादन

3 ) तुलना आणि साहचर्य

4 ) सामान्यीकरण

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | तुलना आणि साहचर्य

173 ) मुलांमध्ये 'नेतृत्व गुण' विकसित करण्यासाठी काय करावे ?

1 ) त्यांना जबाबदारी सोपवावी

2 ) त्यांना सतत ओरडावे

3 ) त्यांच्यावर लक्ष ठेवू नये

4 ) त्यांना वर्गाबाहेर ठेवावे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | त्यांना जबाबदारी सोपवावी

174 ) 'आर.टी.ई.' नुसार शिक्षकांनी आठवड्याला किमान किती तास काम करणे अपेक्षित आहे ?

1 ) 40 तास

2 ) 45 तास

3 ) 50 तास

4 ) 35 तास

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | 45 तास

175 ) 'एरिक एरिक्सन' यांनी विकासाचे एकूण किती टप्पे सांगितले आहेत ?

1 ) 5

2 ) 8

3 ) 10

4 ) 4

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | 8

176 ) 'मानसशास्त्रीय प्रयोगशाळा' सर्वप्रथम कोठे स्थापन करण्यात आली ?

1 ) लिपझिग (जर्मनी)

2 ) लंडन

3 ) न्यूयॉर्क

4 ) पुणे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | लिपझिग (जर्मनी)

177 ) 'शिक्षण म्हणजे मानवाचा आणि विश्वाचा विकास' असे कोणी म्हटले ?

1 ) ऋषी अरविंद

2 ) म. फुले

3 ) प्लेटो

4 ) सुकरात

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | ऋषी अरविंद

178 ) 'सृजनशीलता' (Creativity) आणि 'बुद्धिमत्ता' यांच्यात कसा संबंध असतो ?

1 ) नेहमी व्यस्त संबंध असतो

2 ) सकारात्मक पण पूर्णपणे सारखा नसतो

3 ) काहीही संबंध नसतो

4 ) नकारात्मक संबंध असतो

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | सकारात्मक पण पूर्णपणे सारखा नसतो

179 ) 'शाळा' हे समाजाचे काय आहे ?

1 ) मोठे रूप

2 ) लघु रूप

3 ) विरोधी रूप

4 ) यांपैकी नाही

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | लघु रूप

180 ) बालकांच्या गुणात्मक बदलांना काय म्हणतात ?

1 ) वाढ

2 ) विकास

3 ) प्रगती

4 ) परिपक्वता

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | विकास

181 ) 'व्यक्तिमत्व' हे कशाचे उत्पादन आहे ?

1 ) केवळ अनुवंश

2 ) केवळ पर्यावरण

3 ) अनुवंश आणि पर्यावरण यांचा गुणाकार

4 ) अनुवंश आणि पर्यावरण यांची बेरीज

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | अनुवंश आणि पर्यावरण यांचा गुणाकार

182 ) 'बिने-सायमन' चाचणी प्रथम कोणत्या वर्षी प्रकाशित झाली ?

1 ) 1901

2 ) 1905

3 ) 1910

4 ) 1915

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | 1905

183 ) 'विकासाची अवस्था' जी वादळ आणि तणावाचा काळ मानली जाते ?

1 ) बाल्यावस्था

2 ) किशोरावस्था

3 ) प्रौढावस्था

4 ) अर्भकावस्था

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | किशोरावस्था

184 ) 'मुक्त शिक्षण' (Open Education) कोणत्या प्रकारच्या शिक्षणात मोडते ?

1 ) औपचारिक

2 ) अनौपचारिक

3 ) औपचारिकेतर

4 ) तांत्रिक

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | औपचारिकेतर

185 ) मुलांमध्ये 'चोरी करण्याची सवय' घालवण्यासाठी शिक्षकाने काय करावे ?

1 ) कठोर शिक्षा करावी

2 ) पोलिसांनी तक्रार करावी

3 ) कारणांचा शोध घेऊन सुधारणेची संधी द्यावी

4 ) वर्गाबाहेर काढावे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | कारणांचा शोध घेऊन सुधारणेची संधी द्यावी

186 ) 'बालमजुरी प्रतिबंध' कायदा कोणत्या कलमाशी संबंधित आहे ?

1 ) कलम 21

2 ) कलम 24

3 ) कलम 45

4 ) कलम 51

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | कलम 24

187 ) 'अध्यापन' ही प्रक्रिया कशी असावी ?

1 ) एकमुखी

2 ) द्विमुखी

3 ) फक्त पुस्तकी

4 ) यांपैकी नाही

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | द्विमुखी

188 ) 'कौशल्य' शिकण्याचा पहिला टप्पा कोणता असतो ?

1 ) समन्वय

2 ) नियंत्रण

3 ) अनुकरण

4 ) अचूकता

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | अनुकरण

189 ) 'भावनिक बुद्धिमत्ता' या शब्दाचा प्रसार कोणी केला ?

1 ) डॅनियल गोलमन

2 ) पीटर सालोवे

3 ) जॉन मेयर

4 ) गार्डनर

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | डॅनियल गोलमन

190 ) 'वर्गातील शिस्त' राखण्यासाठी सर्वात प्रभावी उपाय कोणता ?

1 ) कडक शारीरिक शिक्षा

2 ) अध्यापन मनोरंजक आणि प्रभावी करणे

3 ) गोंधळ करणाऱ्यांना वर्गाबाहेर काढणे

4 ) पालकांना तक्रार करणे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | अध्यापन मनोरंजक आणि प्रभावी करणे

191 ) 'प्रज्ञावान' बालकांसाठी कोणत्या प्रकारची शिक्षण व्यवस्था असावी ?

1 ) विशेष शाळा

2 ) संवर्धन कार्यक्रम

3 ) गती वाढवणे

4 ) वरील सर्व

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 4 | वरील सर्व

192 ) 'बालक म्हणजे कोरी पाटी' (Tabula Rasa) असे कोणी म्हटले ?

1 ) जॉन लॉक

2 ) रुसो

3 ) थॉर्नडाईक

4 ) कोहलर

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | जॉन लॉक

193 ) 'उपचारात्मक अध्यापन' कोणासाठी असते ?

1 ) हुशार मुलांसाठी

2 ) मागे पडलेल्या मुलांसाठी

3 ) सर्व मुलांसाठी

4 ) फक्त दिव्यांग मुलांसाठी

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | मागे पडलेल्या मुलांसाठी

194 ) 'सातत्यपूर्ण सर्वंकष मूल्यमापन' (CCE) मध्ये कशाचा समावेश होतो ?

1 ) केवळ शैक्षणिक क्षेत्र

2 ) केवळ सह-शैक्षणिक क्षेत्र

3 ) शैक्षणिक आणि सह-शैक्षणिक दोन्ही क्षेत्रे

4 ) केवळ शारीरिक शिक्षण

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | शैक्षणिक आणि सह-शैक्षणिक दोन्ही क्षेत्रे

195 ) 'मानसशास्त्र' हे कशाचे शास्त्र आहे ?

1 ) आत्म्याचे

2 ) मनाचे

3 ) वर्तनाचे

4 ) चेतनेचे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | वर्तनाचे

196 ) 'अवधान' (Attention) म्हणजे काय ?

1 ) डोळे बंद करणे

2 ) एका विषयावर चित्त एकाग्र करणे

3 ) झोपणे

4 ) इकडे तिकडे पाहणे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | एका विषयावर चित्त एकाग्र करणे

197 ) 'शिक्षण' प्रक्रियेचे तीन मुख्य घटक कोणते ?

1 ) शिक्षक, विद्यार्थी आणि शाळा

2 ) शिक्षक, विद्यार्थी आणि अभ्यासक्रम

3 ) मुख्याध्यापक, शिक्षक आणि पालक

4 ) पुस्तके, वही आणि पेन

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | शिक्षक, विद्यार्थी आणि अभ्यासक्रम

198 ) 'बालक देवदूत असतो' असे कोणी मानले ?

1 ) रुसो

2 ) फ्रोबेल

3 ) पेस्टालॉजी

4 ) मॉन्टेसरी

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | फ्रोबेल

199 ) मुलांच्या विकासात 'खेळाचे' महत्त्व काय ?

1 ) केवळ मनोरंजन

2 ) शारीरिक आणि सामाजिक विकास

3 ) वेळ घालवणे

4 ) केवळ व्यायाम

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | शारीरिक आणि सामाजिक विकास

200 ) 'बुद्धिमत्ता ही अमूर्त विचार करण्याची शक्ती आहे' ही व्याख्या कोणी केली ?

1 ) बर्क

2 ) बिने

3 ) टरमन

4 ) वुडवर्थ

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 3 | टरमन

201 ) मानसशास्त्राच्या कोणत्या पंथाने 'वर्तना'वर सर्वाधिक भर दिला आहे ?

1 ) कार्यवाद

2 ) वर्तनवाद

3 ) संरचनावाद

4 ) गेस्टाल्टवाद

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | वर्तनवाद

202 ) 'अभिरुची' आणि 'अवधान' हे एकाच नाण्याच्या दोन बाजू आहेत, असे कोणी म्हटले आहे ?

1 ) मॅकडूगल

2 ) रॉस

3 ) क्रो आणि क्रो

4 ) पियाजे

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | मॅकडूगल

203 ) 'दोन किंवा अधिक व्यक्तींमध्ये होणाऱ्या शाब्दिक आंतरक्रियेला' काय म्हणतात ?

1 ) मुलाखत

2 ) निरीक्षण

3 ) प्रश्नावली

4 ) आत्मवृत्त

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | मुलाखत

204 ) कोहलरने 'चिंपांझी'वर केलेल्या प्रयोगातून कोणता सिद्धांत मांडला ?

1 ) प्रयत्न-प्रमाद

2 ) मर्मदृष्टीमूलक अध्ययन

3 ) साधक अभिसंधान

4 ) सामाजिक अध्ययन

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | मर्मदृष्टीमूलक अध्ययन

205 ) 'बालक हा छोटा प्रौढ नसून तो एक स्वतंत्र व्यक्तिमत्व आहे' असा विचार कोणी मांडला ?

1 ) रुसो

2 ) फ्रोबेल

3 ) पेस्टालॉजी

4 ) हरबार्ट

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | रुसो

206 ) ज्या व्यक्तीचा बुद्ध्यांक 70 पेक्षा कमी असतो, त्याला कोणत्या श्रेणीत ठेवले जाते ?

1 ) सामान्य

2 ) मतिमंद

3 ) प्रज्ञावान

4 ) तीव्र बुद्धी

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 2 | मतिमंद

207 ) शिक्षणातील 'अध्ययन उपपत्ती' मध्ये 'सामीप्य' या घटकाला कोणी महत्त्व दिले ?

1 ) एडविन गुथरी

2 ) थॉर्नडाईक

3 ) स्किनर

4 ) पॅव्हलॉव्ह

📋 योग्य उत्तर : पर्याय क्र - 1 | एडविन गुथरी

Post a Comment

Previous Post Next Post