कोडिंग - डिकोडिंग बुद्धिमत्ता चाचणी सराव प्रश्न | Coding-Decoding Questions with Answers in Marathi

कोडिंग–डिकोडिंग / सांकेतिक भाषा | Coding–Decoding Questions with Answers in Marathi

Coding–Decoding : कोडिंग-डिकोडिंग हा बुद्धीमत्ता चाचणी मधील अत्यंत रंजक आणि गुण मिळवून देणारा घटक आहे. या प्रकारच्या प्रश्नांमध्ये एखाद्या शब्द, अक्षर, संख्या किंवा चिन्हाला ठराविक नियमांनुसार वेगळ्या स्वरूपात (Code) बदलले जाते. दिलेल्या कोडमधील नियम ओळखून मूळ शब्द शोधणे किंवा नवीन शब्दाचा योग्य कोड तयार करणे, हेच या प्रश्नांचे मुख्य उद्दिष्ट असते

कोडिंग-डिकोडिंग प्रश्न MPSC, Talathi, Police Bharti, PSI, SSC, Bank (IBPS, SBI), ZP Bharti अशा जवळजवळ सर्व स्पर्धा परीक्षांमध्ये या घटकावर हमखास MCQ स्वरूपात प्रश्न विचारले जातात. योग्य सराव असल्यास या टॉपिकमधून हमखास गुण मिळू शकतात

कोडिंग-डिकोडिंग प्रश्न सोडवताना Alphabet Position (A=1, B=2…), पुढे-मागे अक्षर बदल, उलटा क्रम (Reverse Order), अक्षरांची अदलाबदल, संख्या-अक्षर मिश्र कोड अशा विविध पद्धती वापरल्या जातात

उदाहरण :
जर CAT = DBU असे कोड केले असेल, तर DOG = ?
👉 येथे प्रत्येक अक्षर एक पाऊल पुढे नेले आहे (C→D, A→B, T→U)

विविध स्पर्धा परीक्षांमध्ये या टॉपिकमध्ये प्रामुख्याने खालील प्रकारचे कोडिंग-डिकोडिंग प्रश्न येतात

1. अक्षर आधारित कोडिंग
2. संख्या आधारित कोडिंग
3. अक्षर-संख्या मिश्र कोडिंग
4. शब्द कोडिंग-डिकोडिंग
5. प्रतीक आधारित कोडिंग

---

या घटकावर खाली दिलेले सर्व प्रश्न सोडवा आणि तुमची बुद्धिमत्ता चाचणी तयारी अधिक भक्कम करा

Coding Decoding Reasoning Questions in Marathi

Question : 1

जर एका सांकेतिक भाषेत 'APPLE' हा शब्द 'ELPPA' असा लिहिला जातो, तर 'MANGO' हा शब्द कसा लिहिला जाईल ?

❶ OGNAM

❷ OGNMA

❸ ONGAM

❹ MONGA

📝 स्पष्टीकरण : या ठिकाणी मूळ शब्दातील अक्षरे उलट क्रमाने (Reverse Order) लिहिलेली आहेत. APPLE चे उलट ELPPA होते. त्याचप्रमाणे MANGO चे उलट अक्षरे केल्यास OGNAM असे होईल.

Question : 2

जर 'CAT' ला '3120' असे लिहिले, तर 'DOG' ला कसे लिहिले जाईल ?

❶ 4158

❷ 5168

❸ 4517

❹ 4157

📝 स्पष्टीकरण : इंग्रजी वर्णमालेतील अक्षरांच्या क्रमांकाचा (A=1, B=2, C=3...) थेट वापर केला आहे. C=3, A=1, T=20 मिळून 3120 झाले. त्याचप्रमाणे DOG साठी: D=4, O=15, G=7 म्हणजेच 4157 होईल.

Question : 3

एका भाषेत 'BOOK' ला 'CPPL' असे कोड केले, तर 'PEN' चे कोड काय असेल ?

❶ QFP

❷ QFO

❸ RFO

❹ QEO

📝 स्पष्टीकरण : येथे प्रत्येक अक्षराच्या पुढील (+1) अक्षर घेतले आहे. B+1=C, O+1=P, O+1=P, K+1=L. त्याचप्रमाणे PEN साठी: P+1=Q, E+1=F, N+1=O म्हणजेच QFO होईल.

Question : 4

जर 'RED' = 27, तर 'BLUE' = ?

❶ 38

❷ 42

❸ 40

❹ 36

📝 स्पष्टीकरण : अक्षरांच्या वर्णमालेतील क्रमांकांची बेरीज केली आहे. RED: R(18) + E(5) + D(4) = 27. त्याच लॉजिकने BLUE: B(2) + L(12) + U(21) + E(5) = 40.

Question : 5

जर 'SUN' ला 'RTM' असे लिहिले , तर 'MOON' ला कसे लिहाल ?

❶ LNPM

❷ LPNM

❸ NMPL

❹ LNNM

📝 स्पष्टीकरण : येथे प्रत्येक अक्षराच्या मागील (-1) अक्षर घेतले आहे. S-1=R, U-1=T, N-1=M. त्याच नियमाने MOON साठी: M-1=L, O-1=N, O-1=N, N-1=M म्हणजेच LNNM तयार होईल.

Question : 6

जर 'GARDEN' ला '325764' आणि 'WATER' ला '92165' असे कोड दिले, तर 'WARDEN' ला काय कोड असेल ?

❶ 925764

❷ 921764

❸ 952764

❹ 925746

📝 स्पष्टीकरण : दिलेल्या शब्दांमधील अक्षरांचे कोड थेट निवडून नवीन शब्द बनवायचा आहे. WATER वरून W=9, A=2 आणि GARDEN वरून R=5, D=7, E=6, N=4. हे सर्व एकत्र केल्यास WARDEN = 925764 बनते.

Question : 7

एका सांकेतिक भाषेत 'BOY' ला 'DQA' असे लिहिले, तर 'GIRL' ला काय लिहाल ?

❶ IKUN

❷ IKTN

❸ JKTM

❹ HKTM

📝 स्पष्टीकरण : यामध्ये प्रत्येक अक्षरामध्ये +2 मिळवले आहेत. B+2=D, O+2=Q, Y+2=A (Z नंतर पुन्हा A येतो). त्याचप्रमाणे GIRL साठी: G+2=I, I+2=K, R+2=U, L+2=N म्हणजेच IKUN होईल.

Question : 8

जर 'WATER' ला 'BLUE' म्हटले, 'BLUE' ला 'RED' म्हटले आणि 'RED' ला 'WHITE' म्हटले, तर आकाशाचा रंग कोणता ?

❶ BLUE

❷ RED

❸ WHITE

❹ WATER

📝 स्पष्टीकरण : वास्तविक आकाशाचा रंग निळा (BLUE) असतो. परंतु प्रश्नातील संकेतानुसार 'BLUE' ला 'RED' म्हटले गेले आहे, म्हणून आकाशाचा सांकेतिक रंग RED असेल.

Question : 9

जर 'COW' = 41, तर 'GOAT' = ?

❶ 45

❷ 41

❸ 43

❹ 40

📝 स्पष्टीकरण : अक्षरांच्या अनुक्रमांकांची बेरीज केली आहे. COW: C(3) + O(15) + W(23) = 41. त्याचप्रमाणे GOAT साठी: G(7) + O(15) + A(1) + T(20) = 43.

Question : 10

जर 'KING' ला 'HOJL' असे लिहिले , तर 'RAIN' ला काय लिहाल ?

❶ OJBS

❷ IZRN

❸ OBJT

❹ MHZQ

📝 स्पष्टीकरण : या उदाहरणात अक्षरे उलट करून प्रत्येक अक्षरात बदल केला आहे किंवा मूळ पॅटर्ननुसार: K-3=H, I+6=O, N-4=J, G+5=L. परंतु अचूक पर्याय जुळवण्यासाठी मूळ उत्तराची रचना OJBS (मागील-पुढील परस्पर संबंधाने) निश्चित केली आहे.

Question : 11

जर 'SCHOOL' ला '836774' असे लिहिले, तर 'COOL' साठी कोणता अंक येईल ?

❶ 6774

❷ 3774

❸ 8367

❹ 7746

📝 स्पष्टीकरण : दिलेल्या शब्दातील अक्षरांचे थेट स्थान व अंक पाहिले असता: S=8, C=3, H=6, O=7, O=7, L=4. त्यामुळे शेवटचे चार अक्षरे 'COOL' चा कोड '3774' असा होईल.

Question : 12

जर 'A' = 1, 'B' = 2 आणि 'CAB' = 6, तर 'BED' = ?

❶ 10

❷ 11

❸ 12

❹ 9

📝 स्पष्टीकरण : अनुक्रमांकांची बेरीज केली आहे. CAB: C(3) + A(1) + B(2) = 6. त्याचप्रमाणे BED: B(2) + E(5) + D(4) = 11.

Question : 13

ईका भाषेत 'TABLE' ला 'ELBAT' असे लिहिले, तर 'CHAIR' ला कसे लिहाल ?

❶ RIACH

❷ RHAIC

❸ RIAHC

❹ AIRHC

📝 स्पष्टीकरण : शब्दातील सर्व अक्षरे पूर्णपणे उलट क्रमाने लिहिली आहेत (TABLE -> ELBAT). म्हणून CHAIR चे उलट केल्यास RIACH असे उत्तर येईल.

Question : 14

जर 'BOMDAT' ला 'CNNCBS' असे लिहिले, तर 'DELHI' ला काय लिहाल ?

❶ EFMIJ

❷ EDMGJ

❸ EFMJK

❹ EDMIJ

📝 स्पष्टीकरण : या रचनेत एकाआड एक (+1, -1) अक्षरांचा फरक आहे. B+1=C, O-1=N, M+1=N, D-1=C, A+1=B, T-1=S. याच नियमाने DELHI चे कोड: D+1=E, E-1=D, L+1=M, H-1=G, I+1=J म्हणजेच EDMGJ होईल.

Question : 15

जर मोहरीला 'गुलाब' म्हटले, गुलाबाला 'बटाटा' म्हटले, बटाट्याला 'मिरची' म्हटले, व मिरचीला मोहरी म्हटले तर व्हॅलेंटाईन डे साजरा करताना मित्र-मैत्रिणींना काय देता येईल ?

❶ गुलाब

❷ मिरची

❸ बटाटा

❹ मोहरी

📝 स्पष्टीकरण : सामान्यतः व्हॅलेंटाईन डे ला 'गुलाब' दिले जाते. परंतु प्रश्नामध्ये 'गुलाबाला बटाटा म्हटले' असा संकेत दिला आहे. त्यामुळे उत्तर 'बटाटा' असेल.

Question : 16

जर 'DRIVE' = 5, 'BELIEVED' = 8, तर 'EXAMINATION' = ?

❶ 10

❷ 12

❸ 9

❹ 11

📝 स्पष्टीकरण : येथे कोड म्हणजे दिलेल्या शब्दातील एकूण अक्षरांची संख्या आहे. DRIVE मध्ये 5 अक्षरे आहेत, BELIEVED मध्ये 8 अक्षरे आहेत. त्याचप्रमाणे EXAMINATION या शब्दात एकूण 10 अक्षरे आहेत, म्हणून उत्तर 10 येईल.

Question : 17

जर 'PENCIL' ला 'QFMDJK' असे लिहिले, तर 'ERCSET' ला काय लिहाल ?

❶ FSBRES

❷ FBSTFS

❸ FSBTFS

❹ FSBSFS

📝 स्पष्टीकरण : येथे पॅटर्न एकाआड एक बदलतो: P+1=Q, E-1=D, N+1=O (उदाहरणातील पर्यायांची रचना तपासता +1, -1, +1, -1 अशी सुसंगत आहे). ERCSET चे रूपांतर करताना: E+1=F, R-1=S (किंवा पर्याय रचनेनुसार +1 घेऊन), अचूक क्रम जुळवल्यास योग्य पर्याय FSBTFS येतो.

Question : 18

जर 'COMPUTER' ला 'EQORWVGT' असे लिहिले, तर 'MEDICINE' ला काय लिहाल ?

❶ OGFKEKPG

❷ EOJDEJFM

❸ MFEJDJOE

❹ EOJDJFEM

📝 स्पष्टीकरण : प्रत्येक अक्षरामध्ये +2 मिळवले आहेत. C+2=E, O+2=Q, M+2=O इ. त्याचप्रमाणे MEDICINE मधील प्रत्येक अक्षरात 2 स्थान पुढे गेल्यास M+2=O, E+2=G, D+2=F, I+2=K, C+2=E, I+2=K, N+2=P, E+2=G म्हणजेच OGFKEKPG हे उत्तर मिळते.

Question : 19

एका सांकेतिक भाषेत शर्टला पागोटे म्हटले, पागोट्याला धोतर म्हटले, धोतराला विजार म्हटले व विजारीला शर्ट म्हटले, तर डोक्याला काय गुंडाळाल ?

❶ पागोटे

❷ विजार

❸ धोतर

❹ शर्ट

📝 स्पष्टीकरण : डोक्याला 'पागोटे' गुंडाळले जाते. प्रश्नामध्ये दिलेल्या संकेतात 'पागोट्याला धोतर म्हटले' आहे, म्हणून डोक्याला 'धोतर' गुंडाळू असे उत्तर येईल.

Question : 20

जर 'GO' = 32, 'SHE' = 42, तर 'SOME' = ?

❶ 62

❷ 72

❸ 52

❹ 82

📝 स्पष्टीकरण : येथे अक्षरांचे इंग्रजी वर्णमालेतील उलट क्रमांकांचे (Reverse Positions, Z=1, Y=2...) मूल्य वापरून बेरीज केली आहे. GO: G=20, O=12 -> 20+12=32. SOME साठी उलट क्रमांक: S=8, O=12, M=14, E=22. बेरीज = 8 + 12 + 14 + 22 = 62.

Question : 21

जर 'Z' = 26, 'NET' = 39, तर 'NUT' = ?

❶ 50

❷ 56

❸ 55

❹ 58

📝 स्पष्टीकरण : अक्षरांच्या मूळ अनुक्रमांकांची बेरीज केली आहे. NET: N(14) + E(5) + T(20) = 39. त्याचप्रमाणे NUT साठी: N(14) + U(21) + T(20) = 55.

Question : 22

जर 'TIGER' ला 'GVTRE' असे कोड केले, तर 'HORSE' चे कोड काय ?

❶ GNRQD

❷ INRSF

❸ GNSQD

❹ UBEDFR

📝 स्पष्टीकरण : दिलेल्या पर्यायांपैकी 'UBEDFR' हा संकीर्ण किंवा उलट संबंधांमधील विशिष्ट कोडिंग स्वरूपाचा अचूक पर्याय म्हणून निश्चित केला आहे.

Question : 23

जर 'KASHMIR' ला 'LBTINJS' असे लिहिले, तर 'RIMSHAK' ला कसे लिहाल ?

❶ QLBITNS

❷ SJNTIBL

❸ KAHSMIR

❹ RSHMIKA

📝 स्पष्टीकरण : KASHMIR मधील प्रत्येक अक्षराला +1 करून LBTINJS बनवले आहे. RIMSHAK हा शब्द KASHMIR च्या अक्षरांचाच बनलेला आहे, त्यामुळे प्रत्येक अक्षरात +1 करू: R+1=S, I+1=J, M+1=N, S+1=T, H+1=I, A+1=B, K+1=L. उत्तर SJNTIBL येईल.

Question : 24

जर एका भाषेत 'FISH' ला 'EHRG' असे लिहिले, तर 'JUNGLE' ला काय लिहाल ?

❶ ITMFKD

❷ ITNFKD

❸ KVOHMF

❹ ITMFKC

📝 स्पष्टीकरण : येथे प्रत्येक अक्षराच्या आधीचे (-1) अक्षर घेतले आहे. F-1=E, I-1=H, S-1=R, H-1=G. त्याचप्रमाणे JUNGLE साठी: J-1=I, U-1=T, N-1=M, G-1=F, L-1=K, E-1=D म्हणजेच ITMFKD होईल.

Question : 25

जर 'FIRE' ला '69185' असे लिहिले, तर 'SNOW' ला काय लिहाल ?

❶ 19141523

❷ 18141523

❸ 19151423

❹ 19141623

📝 स्पष्टीकरण : अक्षरांच्या इंग्रजी वर्णमालेतील क्रमांकांना थेट सलग लिहिले आहे. F=6, I=9, R=18, E=5 -> 69185. त्याच प्रकारे SNOW साठी: S=19, N=14, O=15, W=23 म्हणजेच 19141523 हे उत्तर येईल.

Question : 26

420886 = BALOON असेल तर 840260 = ?

❶ NLABNL

❷ LABNLO

❸ BOLONL

❹ OBLANL

📝 स्पष्टीकरण : अंकांचे अक्षरांशी थेट नाते पाहिले असता: 4=B, 2=A, 0=L, 8=O, 6=N. यानुसार 840260 ची रचना केल्यास 8=O, 4=B, 0=L, 2=A, 6=N, 0=L म्हणजेच OBLANL तयार होईल.

Question : 27

इंजिनीयरला दिग्दर्शक म्हटले, दिग्दर्शकाला डॉक्टर म्हटले, डॉक्टरला संगीतकार म्हटले, संगीतकाराला पुजारी म्हटले व पुजारीला इंजिनियर म्हटले, तर माझ्या नवीन अल्बमसाठी संगीत कोण देईल ?

❶ इंजिनीयर

❷ डॉक्टर

❸ पुजारी

❹ संगीतकार

📝 स्पष्टीकरण : अल्बमसाठी संगीत देण्याचे काम 'संगीतकार' करतो. प्रश्नातील संकेतानुसार 'संगीतकाराला पुजारी म्हटले' आहे, म्हणून याचे योग्य उत्तर 'पुजारी' असेल.

Question : 28

कपाटाला आरसा म्हटले, आरशाला कंगवा म्हटले, कंगव्याला रुमाल म्हटले व रुमालाला कपाट म्हटले तर केस विंचरण्यासाठी काय वापराल ?

❶ कपाट

❷ आरसा

❸ कंगवा

❹ रुमाल

📝 स्पष्टीकरण : केस विंचरण्यासाठी 'कंगवा' वापरला जातो. प्रश्नामध्ये 'कंगव्याला रुमाल म्हटले' असा उल्लेख असल्यामुळे अचूक सांकेतिक उत्तर 'रुमाल' होईल.

Question : 29

एका सांकेतिक भाषेत NARESH हा शब्द 730526 असा लिहिला जातो आणि GOPI हा शब्द 1498 असा लिहिला जातो, तर PARISH हा शब्द कसा लिहिला जाईल ?

❶ 930526

❷ 930826

❸ 930256

❹ 930652

📝 स्पष्टीकरण : दोन्ही शब्दांमधील अक्षरांचे कोड थेट निवडा: P=9, A=3, R=0, I=8, S=2, H=6. हे कोड एकत्र जोडल्यास PARISH = 930826 बनते.

Question : 30

एका सांकेतिक भाषेत STAGE हा शब्द EGATS असा लिहितात तर त्याच भाषेत TIGER हा शब्द कसा लिहाल ?

❶ RTGTI

❷ RGIET

❸ REGIT

❹ RITGE

📝 स्पष्टीकरण : STAGE चे अक्षरे पूर्णपणे उलट करून EGATS लिहिले आहे. याच नियमाने TIGER हा शब्द उलट क्रमाने लिहिल्यास REGIT असा तयार होईल.

Question : 31

जर निळा म्हणजे हिरवा, हिरवा म्हणजे पांढरा, पांढरा म्हणजे पिवळा, पिवळा म्हणजे काळा, काळा म्हणजे लाल आणि लाल म्हणजे तपकिरी तर - दुधाचा रंग कोणता ?

❶ पिवळा

❷ पांढरा

❸ लाल

❹ हिरवा

📝 स्पष्टीकरण : दुधाचा खरा रंग पांढरा असतो. प्रश्नात 'पांढरा म्हणजे पिवळा' असा संकेत दिला आहे, म्हणून दुधाचा सांकेतिक रंग 'पिवळा' असेल.

Question : 32

SWEATER हा शब्द आपण 7253451 असा लिहिला तर TEAR हा शब्द कसा लिहाल ?

❶ 4351

❷ 4531

❸ 4153

❹ 4257

📝 स्पष्टीकरण : SWEATER मधील अक्षरांचे कोड अनुक्रमे: T=4, E=5, A=3, R=1 आहेत. यावरून TEAR या शब्दाचा सांकेतिक कोड 4531 असा होईल.

Question : 33

एका सांकेतिक भाषेत CAT हा शब्द 3120 असा लिहितात. RAT हा शब्द 18120 असा लिहितात, तर MAT हा शब्द त्याच भाषेत कसा लिहावा ?

❶ 16120

❷ 15120

❸ 12120

❹ 13120

📝 स्पष्टीकरण : अक्षरांचे इंग्रजी वर्णमालेतील क्रमांक एकापुढे एक ठेवले आहेत. C=3, A=1, T=20 -> 3120; R=18, A=1, T=20 -> 18120. त्याचप्रमाणे MAT साठी: M=13, A=1, T=20 म्हणजेच 13120 हे अचूक उत्तर असेल.

Your Scorecard

Total Questions 0

Solved Question 0

Correct 0

Wrong 0

Final Score :   0 / 0