IIBF BC Exam Mock Test in Marathi | IIBF BC Exam Question Paper
नमस्कार मित्रांनो! तुम्ही बँक बिझनेस करस्पॉन्डंट (BC) किंवा बँक मित्र बनण्याच्या महत्त्वाकांक्षेने IIBF BC परीक्षा देण्याची तयारी करत असाल तर ही टेस्ट सिरीज तुमच्यासाठी उपयुक्त आहे ! या प्रवासात यश मिळवण्यासाठी केवळ पुस्तकी ज्ञान पुरेसे नसते, तर योग्य मार्गदर्शन, नियमित सराव, आणि खऱ्या परीक्षेसारखा अनुभव देणाऱ्या मॉक टेस्ट सुद्धा तितक्याच महत्त्वाच्या आहेत
म्हणूनच तुमच्या तयारीला अधिक गती देण्यासाठी आणि परीक्षेचे स्वरूप समजून घेण्यासाठी आम्ही या पेजवर IIBF BC Exam Mock Test दिलेल्या आहेत . प्रत्येक प्रश्नसंचातील प्रश्न हे परीक्षेच्या अद्ययावत अभ्यासक्रमानुसार तयार केलेले आहेत . यामध्ये
🏦 वित्तीय समावेशन आणि मूलभूत बँकिंग🗒️ सरकारी सामाजिक सुरक्षा योजना आणि विमा
📱 डिजिटल बँकिंग आणि पेमेंट प्रणाली
💳 कर्ज आणि क्रेडिट संबंधित ज्ञान
🛡️ ग्राहक संरक्षण आणि KYC नियम
या घटकांवर आधारित महत्त्वाच्या प्रश्नांचा समावेश आहे
🎯 येथे आम्ही तुमच्या आगामी परीक्षेच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण 10+ IIBF BC Online Practice Test in Marathi दिलेल्या आहेत .
टेस्ट सोडवण्यासाठी - खालील लिंकवर क्लिक करा आणि प्रश्नांचा सराव सुरू करा
IIBF BC Exam Mock Test in Marathi | IIBF BC Exam ऑनलाइन टेस्ट - 1
1 ) वित्तीय समावेशनाचा मुख्य उद्देश काय आहे ?
📋 योग्य उत्तर : 1 समाजातील दुर्बळ आणि कमी उत्पन्न असलेल्या घटकांना परवडणाऱ्या दरात बँकिंग सेवा पुरवणे
2 ) BC (व्यवसाय प्रतिनिधी) कोणत्या तत्त्वावर कार्य करतो ?
📋 योग्य उत्तर : 2 बँक आणि ग्राहक यांच्यातील दुवा म्हणून काम करणे आणि मूलभूत बँकिंग सेवा पुरवणे
3 ) 'आधार सक्षम पेमेंट प्रणाली' (AEPS) मध्ये 'E' कशासाठी आहे ?
📋 योग्य उत्तर : 3 Enabled
4 ) प्रधानमंत्री जन धन योजना (PMJDY) अंतर्गत उघडल्या जाणाऱ्या खात्याचा उद्देश काय आहे ?
📋 योग्य उत्तर : 4 प्रत्येक कुटुंबाला किमान एक मूलभूत बँक खाते उपलब्ध करून देणे
5 ) बचत खात्यातील शिल्लक (Balance) किमान किती असावी यासाठी कोणतेही बंधन असते का ?
📋 योग्य उत्तर : 1 नाही, 'झिरो बॅलन्स' (शून्य शिल्लक) खाते उघडता येते
6 ) Rupay कार्ड म्हणजे काय ?
📋 योग्य उत्तर : 2 भारताच्या नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (NPCI) ने जारी केलेले देशांतर्गत कार्ड
7 ) 'KYC' चा अर्थ काय आहे ?
📋 योग्य उत्तर : 3 Know Your Customer (आपल्या ग्राहकाला जाणून घ्या)
8 ) PMJJBY (प्रधानमंत्री जीवन ज्योती विमा योजना) अंतर्गत किती रकमेचे जीवन विमा संरक्षण दिले जाते ?
📋 योग्य उत्तर : 4 ₹ 2,00,000
9 ) BC च्या माध्यमातून किती रकमेपर्यंतचे लघु कर्ज (Micro Loan) दिले जाऊ शकते ?
📋 योग्य उत्तर : 1 ₹ 25000 ते ₹ 50000 च्या दरम्यान (बँकेनुसार बदलते)
10 ) एटीएमचा पूर्ण अर्थ काय आहे ?
📋 योग्य उत्तर : 2 Automated Teller Machine
11 ) BC मार्फत कोणत्या प्रकारच्या ठेवी (Deposits) स्वीकारल्या जातात ?
📋 योग्य उत्तर : 3 लघु बचत खाती आणि आवर्ती ठेवी (Recurring Deposits)
12 ) 'NPA' चा पूर्ण अर्थ काय आहे ?
📋 योग्य उत्तर : 4 Non-Performing Asset
13 ) किसान क्रेडिट कार्ड (KCC) योजना कोणत्या उद्देशाने सुरू करण्यात आली ?
📋 योग्य उत्तर : 1 शेतकऱ्यांना शेती आणि संबंधित खर्चासाठी वेळेवर आणि पुरेसे कर्ज उपलब्ध करून देणे
14 ) बँक फसवणुकीच्या घटनांमध्ये BC ची जबाबदारी काय आहे ?
📋 योग्य उत्तर : 2 ग्राहकांना फसवणुकीपासून वाचवण्यासाठी जागरूकता निर्माण करणे आणि फसवणुकीची माहिती त्वरित बँकेला देणे.
15 ) अटल पेन्शन योजनेत (APY) सामील होण्यासाठी किमान आणि कमाल वयोमर्यादा काय आहे ?
📋 योग्य उत्तर : 3 18 ते 40 वर्षे
16 ) मुद्रा (MUDRA) योजनेतील तीन उत्पादने कोणती आहेत ?
📋 योग्य उत्तर : 4 शिशु, किशोर, तरुण
17 ) 'RTGS' चा पूर्ण अर्थ काय आहे ?
📋 योग्य उत्तर : 1 Real Time Gross Settlement
18 ) बचत खात्यावर बँक काय देते ?
📋 योग्य उत्तर : 2 व्याज (Interest)
19 ) BC द्वारे ग्राहकांचे ऑनबोर्डिंग करताना (खाते उघडताना) कोणत्या कागदपत्रांची आवश्यकता असते ?
📋 योग्य उत्तर : 3 KYC कागदपत्रे, जसे की आधार कार्ड आणि पॅन कार्ड (किंवा फॉर्म 60)
20 ) ग्राहक सेवा केंद्र (CSP) म्हणजे काय ?
📋 योग्य उत्तर : 4 BC द्वारे चालवले जाणारे ठिकाण, जेथे ग्राहकांना मूलभूत बँकिंग सेवा मिळतात.
21 ) 'PMFBY' कशाशी संबंधित आहे ?
📋 योग्य उत्तर : 1 प्रधानमंत्री फसल विमा योजना (पीक विमा)
22 ) बँक ग्राहकांना कोणत्या प्रकारे कर्ज देते ?
📋 योग्य उत्तर : 2 मुदत कर्ज (Term Loan), ओव्हरड्राफ्ट सुविधा (OD), कॅश क्रेडिट (CC) इत्यादी.
23 ) बँकेच्या दृष्टीने "अल्पभूधारक शेतकरी" म्हणजे काय ?
📋 योग्य उत्तर : 3 ज्याच्याकडे 2 हेक्टरपर्यंत (5 एकर) जमीन आहे
24 ) 'SHG' चा पूर्ण अर्थ काय आहे ?
📋 योग्य उत्तर : 4 Self Help Group (स्वयंसहाय्यता गट)
25 ) पासबुक कशासाठी वापरले जाते ?
📋 योग्य उत्तर : 1 खात्यातील सर्व व्यवहारांची नोंद (जमा आणि काढणे) पाहण्यासाठी.
26 ) 'NEFT' चा पूर्ण अर्थ काय आहे ?
📋 योग्य उत्तर : 2 National Electronic Funds Transfer
27 ) बँक ठेवींवरील विमा कोण प्रदान करते ?
📋 योग्य उत्तर : 3 डिपॉझिट इन्शुरन्स अँड क्रेडिट गॅरंटी कॉर्पोरेशन (DICGC)
28 ) BC द्वारे कोणत्या मूलभूत सेवा पुरवल्या जातात ?
📋 योग्य उत्तर : 4 पैसे काढणे आणि जमा करणे, खात्यातील शिल्लक चौकशी, मिनी स्टेटमेंट.
29 ) PMJJBY आणि PMSBY या दोन्ही योजनांची वार्षिक प्रीमियम (हप्ता) रक्कम कोणत्या बँक खात्यातून आपोआप कापली जाते ?
📋 योग्य उत्तर : 1 ग्राहकच्या बचत बँक खात्यातून (Auto-Debit)
30 ) BC मार्फत व्यवहार करताना वापरण्यात येणाऱ्या बायोमेट्रिक उपकरणाचे मुख्य कार्य काय आहे ?
📋 योग्य उत्तर : 2 ग्राहकाची ओळख निश्चित करण्यासाठी बोटांचे ठसे (Fingerprints) घेणे.
31 ) BC ग्राहकांना कोणतेही व्यवहार करताना काय प्रदान करतो ?
📋 योग्य उत्तर : 3 व्यवहाराची पावती (Receipt / Transaction Slip)
32 ) बँकिंग क्षेत्रातील 'ओव्हरड्राफ्ट सुविधा'म्हणजे काय ?
📋 योग्य उत्तर : 4 खात्यात पैसे नसतानाही, बँकेने निश्चित केलेल्या मर्यादेपर्यंत पैसे काढण्याची तात्पुरती परवानगी.
33 ) ग्राहक तक्रार निवारणासाठी BC ची भूमिका काय आहे ?
📋 योग्य उत्तर : 1 ग्राहकांची तक्रार ऐकून घेणे आणि ती संबंधित बँकेकडे नोंदवून पुढील कार्यवाही करणे.
34 ) प्रधानमंत्री सुरक्षा विमा योजना (PMSBY) कोणत्या प्रकारचे संरक्षण पुरवते ?
📋 योग्य उत्तर : 2 अपघात विमा (Accident Insurance) - मृत्यू आणि अपंगत्व
35 ) फिक्स्ड डिपॉझिट (FD) म्हणजे काय ?
📋 योग्य उत्तर : 3 निश्चित व्याजदराने, निश्चित कालावधीसाठी (उदा. 1 वर्ष, 5 वर्षे) बँकेत जमा केलेली एकरकमी रक्कम.
36 ) आधार (Aadhaar) कशासाठी वापरले जाते ?
📋 योग्य उत्तर : 4 ओळख आणि पत्त्याचा पुरावा (KYC साठी एक महत्त्वाचे दस्तऐवज)
37 ) 'वित्तीय साक्षरता' म्हणजे काय ?
📋 योग्य उत्तर : 1 पैशांचे व्यवस्थापन, बचत, कर्ज आणि विमा याबद्दल मूलभूत ज्ञान आणि कौशल्ये असणे.
38 ) मायक्रो फायनान्स म्हणजे काय ?
📋 योग्य उत्तर : 2 गरिबी कमी करण्यासाठी, विशेषतः महिलांना, लहान कर्ज, बचत आणि विमा सेवा पुरवणे.
39 ) चेक ची वैधता किती असते ?
📋 योग्य उत्तर : 3 जारी केल्याच्या तारखेपासून 3 महिने
40 ) 'CIBIL' (सिबिल) स्कोर कशाशी संबंधित आहे ?
📋 योग्य उत्तर : 4 कर्ज परतफेड करण्याची क्षमता आणि पत योग्यता (Credit Worthiness)
41 ) बँक 'सेविंग' खात्यावर किती वेळा 'रोख जमा'करण्याची परवानगी देते ? (BC मर्यादेच्या बाहेर)
📋 योग्य उत्तर : 1 BC च्या मर्यादेनुसार, परंतु खात्यात आवश्यकतेनुसार, बहुतेक वेळा अमर्याद (बँकेच्या धोरणावर अवलंबून).
42 ) खात्यात 'किमान शिल्लक' न ठेवल्यास बँक काय करू शकते ?
📋 योग्य उत्तर : 2 नियमानुसार दंड (Penalty) आकारू शकते.
43 ) ग्राहक सेवेच्या संदर्भात BC ने काय टाळले पाहिजे ?
📋 योग्य उत्तर : 3 ग्राहकांकडून कोणत्याही प्रकारची लाच (Bribery) किंवा जास्त फी घेणे.
44 ) पेन्शन खात्यातून पैसे काढण्यासाठी BC चा वापर करणे हे कशाचे उदाहरण आहे ?
📋 योग्य उत्तर : 4 सामाजिक सुरक्षा योजनांची अंमलबजावणी
45 ) बँकेचे कामकाज कशाच्या नियमांनुसार चालते ?
📋 योग्य उत्तर : 1 भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) आणि भारत सरकारचे नियम.
46 ) BC ला बँक कोणते कमिशन देते ?
📋 योग्य उत्तर : 2 केलेल्या प्रत्येक यशस्वी व्यवहारावर (Deposits, Withdrawals, Loans, etc.)
47 ) ‘पॅन’ (PAN) कार्ड कशासाठी आवश्यक आहे ?
📋 योग्य उत्तर : 3 मोठ्या आर्थिक व्यवहारांसाठी (उदा. ₹ 50000 पेक्षा जास्त ठेवी/व्यवहार) आणि ओळख सिद्ध करण्यासाठी.
48 ) प्रधानमंत्री जन धन योजनेतील (PMJDY) 'रूपे कार्ड' धारकांना कोणते विमा संरक्षण उपलब्ध असते ?
📋 योग्य उत्तर : 4 अपघात विमा (Accidental Insurance Cover)
49 ) डिजिटल बँकिंगमध्ये 'OTP' चा अर्थ काय आहे ?
📋 योग्य उत्तर : 1 One Time Password
50 ) बचत करण्याचे मुख्य कारण काय आहे ?
📋 योग्य उत्तर : 2 भविष्यातील गरजा आणि आपत्कालीन परिस्थितीसाठी आर्थिक तरतूद करणे.
🏷️ महत्त्वाची सुचना : या टेस्ट सिरीज मध्ये काही त्रुटी असतील किंवा माॅक टेस्ट सुधारण्यासाठी सूचना असल्यास, कमेंट करा . जेणेकरून आपण दिलेल्या सूचनांची शहानिशा करून आम्हाला प्रश्नांमध्ये योग्य तो बदल करता येईल
IIBF BC परीक्षेचे स्वरूप
ही परीक्षा केवळ संगणक-आधारित चाचणीद्वारे ऑनलाइन पद्धतीने घेतली जाते. ही परीक्षा इंग्रजी, हिंदी आणि मराठी, मल्याळम, गुजराती, कन्नड, उडिया, बंगाली, तमिळ, तेलगू आणि आसामी यासारख्या विविध प्रादेशिक भाषांसह अनेक भाषांमध्ये घेतली जाते
मूलभूत प्रमाणपत्र ( Basic Certification Pattern )
- एकूण प्रश्नसंख्या – 50 प्रश्न
- एकूण गुण – 50 गुण
- प्रत्येक प्रश्नाला 1 गुण
- परीक्षेचा कालावधी – 60 मिनिटे
- नकारात्मक गुणांकन नाही
- उत्तीर्ण निकष : किमान 50% गुण (50 पैकी 25)
प्रगत प्रमाणपत्र ( Advanced Certification Pattern )
- एकूण प्रश्नसंख्या – 100 प्रश्न
- एकूण गुण – 100 गुण
- प्रत्येक प्रश्नाला 1 गुण
- परीक्षेचा कालावधी – 120 मिनिटे
- नकारात्मक गुणांकन नाही
- उत्तीर्ण निकष : किमान 50% गुण (100 पैकी 50)
I. मूलभूत प्रमाणपत्र (Basic Certification) अभ्यासक्रम
मॉड्यूल A : सामान्य बँकिंग ( General Banking )
प्रकरण 1 : भारतीय बँकिंगची संरचना आणि बँकांचे प्रकार
- 1.1 उद्दिष्ट्ये
- 1.2 प्रस्तावना
- 1.3 बँकिंग सेवांची गरज
- 1.4 बँकेचा अर्थ
- 1.5 भारतीय बँकिंग प्रणालीची संरचना
- 1.6 बँकांची कार्ये
- 1.7 भारतातील बँकिंगचे नियमन आणि पर्यवेक्षण
- 1.8 बँकिंगमधील अलीकडील ट्रेंड
प्रकरण 2 : विविध ठेव योजना (Deposit Schemes) आणि इतर सेवा
- 2.1 उद्दिष्ट्ये
- 2.2 प्रस्तावना
- 2.3 ठेवींचे प्रकार
- 2.4 मागणी ठेवी
- 2.5 मुदत ठेवी (हायब्रीड ठेवी किंवा फ्लेक्सी ठेवी वगळता)
- 2.6 डीआयसीजीसी द्वारे बँक ठेवींचा विमा
- 2.7 निधी हस्तांतरण
प्रकरण 3 : खाते उघडणे, ऑन-बोर्डिंग प्रक्रिया, केवायसी यंत्रणा आणि कामकाज
- 3.1 उद्दिष्ट्ये
- 3.2 प्रस्तावना
- 3.3 खाते उघडण्याची प्रक्रिया
- 3.4 ठेवीदारांचे छायाचित्र (Photographs)
- 3.5 नमुना स्वाक्षरी (Specimen Signature)
- 3.6 नामनिर्देशन (Nomination)
- 3.7 मनी लाँडरिंग प्रतिबंध
- 3.8 एएमएल/केवायसी संदर्भात आरबीआयचे दिशानिर्देश
- 3.9 खाते बंद करणे
प्रकरण 4 : बँकांमधील तक्रार निवारण यंत्रणा आणि बँकिंग लोकपाल योजना
- 4.1 उद्दिष्ट्ये
- 4.2 प्रस्तावना
- 4.3 तक्रारीचा (Grievance) अर्थ
- 4.4 लहान ग्राहकांच्या सामान्य तक्रारी
- 4.5 तक्रार निवारणावरील आदर्श धोरण आणि त्याची तत्त्वे
- 4.6 ग्राहकांची तक्रार
- 4.7 बँकांमधील सध्याची तक्रार निवारण यंत्रणा
- 4.8 बँकिंग लोकपाल योजना
मॉड्यूल B : वित्तीय समावेशन आणि बीसीएची भूमिका (Financial Inclusion & Role Of BCAs)
प्रकरण 5 : वित्तीय समावेशन आणि बँक नसलेल्यांसाठी बँकिंग
- 5.1 उद्दिष्ट्ये
- 5.2 प्रस्तावना
- 5.3 वित्तीय समावेशन (Financial Inclusion) म्हणजे काय ?
- 5.4 वित्तीय समावेशनाची गरज
- 5.5 सध्याची बँकिंग परिस्थिती
- 5.6 रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाचे (RBI) उपक्रम
- 5.7 व्यवसाय प्रतिनिधी (Business Correspondent - BC) आणि व्यवसाय सुलभता (Business Facilitator - BF) मॉडेल
- 5.8 वित्तीय समावेशनात तंत्रज्ञानाची भूमिका
प्रकरण 6 : बीसी/बीएफ मॉडेल : वित्तीय समावेशनाचे साधन
- 6.1 उद्दिष्ट्ये
- 6.2 प्रस्तावना
- 6.3 बीसी/बीएफ मॉडेलची गरज
- 6.4 व्यवसाय प्रतिनिधी/व्यवसाय सुलभता यांची भूमिका आणि जबाबदाऱ्या
- 6.5 व्यवसाय सुलभता कोण असू शकतात ?
- 6.6 व्यवसाय प्रतिनिधी कोण असू शकतात ?
- 6.7 व्यवसाय सुलभता: कार्याची व्याप्ती
- 6.8 व्यवसाय प्रतिनिधी: कार्याची व्याप्ती
- 6.9 व्यवसाय प्रतिनिधी वि. व्यवसाय सुलभता
- 6.10 व्यवसाय प्रतिनिधी/व्यवसाय सुलभता नियुक्त करण्यासाठी पात्रता निकष
प्रकरण 7 : धोका (Risk) आणि फसवणूक (Fraud) व्यवस्थापन
- 7.1 उद्दिष्ट्ये
- 7.2 प्रस्तावना
- 7.3 बीसीएच्या दृष्टिकोनातून धोका आणि फसवणूक
- 7.4 धोका आणि फसवणूक व्यवस्थापन
- 7.5 मालमत्ता आणि दायित्व उत्पादने (Asset and Liability Products) ग्राहकांपर्यंत पोहोचवताना बीसी/बीएफने पाळावयाची नैतिक तत्त्वे, काय करावे आणि काय करू नये
प्रकरण 8 : सरकारी सामाजिक सुरक्षा योजना आणि विमा
- 8.1 उद्दिष्ट्ये
- 8.2 प्रस्तावना
- 8.3 प्रधानमंत्री जन-धन योजना (PMJDY)
- 8.4 प्रधानमंत्री जीवन ज्योती विमा योजना (PMJJBY)
- 8.5 प्रधानमंत्री सुरक्षा विमा योजना (PMSBY)
- 8.6 अटल पेन्शन योजना (APY)
- 8.7 एनपीएस / एनपीएस – स्वावलंबन (NPS / NPS – Swavalamban)
मॉड्यूल C : तांत्रिक कौशल्ये (Technical Skills)
प्रकरण 9 : मूलभूत तांत्रिक कौशल्ये (मायक्रो-एटीएम, बायोमेट्रिक आणि इतर उपकरणे हाताळणे, मूलभूत कनेक्टिव्हिटी समस्या)
- 9.1 उद्दिष्ट्ये
- 9.2 प्रस्तावना
- 9.3 बीसी मॉडेल वापरून आयटी सक्षम वित्तीय समावेशन
- 9.4 कमी किमतीच्या वित्तीय समावेशनासाठी तंत्रज्ञान
प्रकरण 10 : डिजिटल बँकिंग उत्पादने
- 10.1 उद्दिष्ट्ये
- 10.2 प्रस्तावना
- 10.3 डिजिटल बँकिंगची गरज
- 10.4 विविध प्रकारचे कार्ड्स
- 10.5 मोबाईल बँकिंग
- 10.6 इंटरनेट बँकिंग
- 10.7 ऑटोमेटेड टेलर मशीन्स (एटीएम)
- 10.8 पीओएस (पॉइंट-ऑफ-सेल) टर्मिनल्स आणि मायक्रो एटीएम
- 10.9 आधार सिडिंग आणि ई-केवायसी (e-KYC)
- 10.10 एपीबीएस (आधार पेमेंट ब्रिज सिस्टम) आणि एईपीएस (आधार एनेबल्ड पेमेंट सिस्टम)
- 10.11 रुपे कार्ड्स
- 10.12 यूपीआय (युनिफाइड पेमेंट्स इंटरफेस), भीम आणि भारत क्यूआर
मॉड्यूल D : सॉफ्ट स्किल्स आणि वर्तणुकीचे पैलू (Soft Skills & Behavioural Aspects)
प्रकरण 11 : संवाद आणि वित्तीय समुपदेशन (वित्तीय साक्षरता आणि वित्तीय शिक्षण समाविष्ट)
- 11.1 बँकांसाठी वित्तीय शिक्षणाचे महत्त्व
- 11.2 वित्तीय साक्षरतेमध्ये आरबीआयची भूमिका
- 12.1 उद्दिष्ट्ये
- 12.2 प्रस्तावना
- 12.3 सॉफ्ट स्किल्स (मृदू कौशल्ये) आणि हार्ड स्किल्स (कठोर कौशल्ये)
- 12.4 संबंध निर्माण करण्यासाठी सॉफ्ट स्किल्स
- 12.5 विविध प्रकारच्या ग्राहकांशी व्यवहार करणे
- 12.6 क्लायंट संबंधांमध्ये विश्वास कसा टिकवून ठेवायचा?
- 12.7 तक्रार कशी हाताळायची ?
- 12.8 ग्राहकांच्या तक्रारी हाताळताना काय करावे आणि काय करू नये
- 12.9 बँकेची कर्तव्ये
II. प्रगत प्रमाणपत्र (Advanced Certification) अभ्यासक्रम
मॉड्यूल A : सामान्य बँकिंग ( General Banking )
प्रकरण 1 : भारतीय बँकिंगची संरचना आणि बँकांचे प्रकार
- 1.1 उद्दिष्ट्ये
- 1.2 प्रस्तावना
- 1.3 बँकिंग सेवांची गरज
- 1.4 बँकेचा अर्थ
- 1.5 भारतीय बँकिंग प्रणालीची संरचना
- 1.6 बँकांची कार्ये
- 1.7 भारतातील बँकिंगचे नियमन आणि पर्यवेक्षण
- 1.8 बँकिंगमधील अलीकडील ट्रेंड
प्रकरण 2 : विविध ठेव योजना (Deposit Schemes) आणि इतर सेवा
- 2.1 उद्दिष्ट्ये
- 2.2 प्रस्तावना
- 2.3 ठेवींचे प्रकार
- 2.4 मागणी ठेवी (Demand Deposits)
- 2.5 मुदत ठेवी (Term Deposits) (हायब्रीड ठेवी किंवा फ्लेक्सी ठेवी वगळता)
- 2.6 डीआयसीजीसी (DICGC) द्वारे बँक ठेवींचा विमा
- 2.7 निधी हस्तांतरण (Remittances)
प्रकरण 3 : खाते उघडणे, ऑन-बोर्डिंग प्रक्रिया, केवायसी यंत्रणा आणि कामकाज
- 3.1 उद्दिष्ट्ये
- 3.2 प्रस्तावना
- 3.3 खाते उघडण्याची प्रक्रिया (आधार आधारित खाते उघडण्याची प्रक्रिया समाविष्ट)
- 3.4 ठेवीदारांचे छायाचित्र (Photographs)
- 3.5 नमुना स्वाक्षरी (Specimen Signature)
- 3.6 नामनिर्देशन (Nomination)
- 3.7 मनी लाँडरिंग प्रतिबंध
- 3.8 एएमएल/केवायसी (AML/KYC) संदर्भात आरबीआयचे दिशानिर्देश
- 3.9 खाते बंद करणे
प्रकरण 4 : अकाउंटिंग, फायनान्स आणि ऑपरेशन्स
- 4.1 उद्दिष्ट्ये
- 4.2 प्रस्तावना
- 4.3 वित्त आणि ऑपरेशन्स (Finance and Operations)
- 4.4 व्याज (Interest) म्हणजे काय ? (फ्रंट एन्डेड व्याज आणि फ्लॅट रेट ऑफ इंटरेस्ट वगळता)
- 4.5 समान मासिक हप्ता (Equated Monthly Installment - EMI)
प्रकरण 5 : कर्जे आणि अग्रिमे : किरकोळ कर्जपुरवठा
- 5.1 उद्दिष्ट्ये
- 5.2 प्रस्तावना
- 5.3 कर्जे आणि कर्जाचे प्रकार
- 5.4 किरकोळ कर्जपुरवठा
- 5.5 शिक्षण कर्ज (Education Loans)
- 5.6 गृह कर्ज (Housing Loans)
- 5.7 ओव्हरड्राफ्ट्स (Overdrafts)
- 5.8 सूक्ष्म आणि लघु उद्योग (Micro and Small Enterprises)
- 5.9 किसान क्रेडिट कार्ड योजना
प्रकरण 6 : चांगल्या कर्जपुरवठ्याची तत्त्वे
- 6.1 उद्दिष्ट्ये
- 6.2 प्रस्तावना
- 6.3 कर्ज देण्याची तत्त्वे
प्रकरण 7 : मालमत्ता वर्गीकरण आणि वसुलीचे मार्ग
- 7.1 उद्दिष्ट्ये
- 7.2 प्रस्तावना
- 7.3 एनपीएची (NPA) व्याख्या
- 7.4 मालमत्ता वर्गीकरण
- 7.5 वसुलीचे महत्त्वाचे पैलू
प्रकरण 8 : बँकांमधील तक्रार निवारण यंत्रणा आणि बँकिंग लोकपाल योजना
- 8.1 उद्दिष्ट्ये
- 8.2 प्रस्तावना
- 8.3 तक्रारीचा (Grievance) अर्थ
- 8.4 लहान ग्राहकांच्या सामान्य तक्रारी
- 8.5 तक्रार निवारणावरील आदर्श धोरण आणि त्याची तत्त्वे
- 8.6 ग्राहकांची तक्रार
- 8.7 बँकांमधील सध्याची तक्रार निवारण यंत्रणा
- 8.8 बँकिंग लोकपाल योजना
प्रकरण 9 : वित्तीय बाजाराचे विहंगावलोकन
- 9.1 उद्दिष्ट्ये
- 9.2 प्रस्तावना
- 9.3 बँकिंग क्षेत्र
- 9.4 विमा बाजार (Insurance Market)
- 9.5 पेन्शन बाजार (Pension Market)
- 10.1 मध्यवर्ती बँक डिजिटल चलन (Central Bank Digital Currency - CBDC)
- 10.2 अकाउंट्स आणि पेमेंट्स एग्रीगेटर्स
- 10.3 जन समर्थ पोर्टल
- 10.4 ओपन नेटवर्क फॉर डिजिटल कॉमर्स (Open Network for Digital Commerce - ONDC)
मॉड्यूल बी : वित्तीय समावेशन आणि बीसीएची भूमिका (Financial Inclusion & Role Of BCAs)
प्रकरण 11 : वित्तीय समावेशन आणि बँक नसलेल्यांसाठी बँकिंग
- 11.1 उद्दिष्ट्ये
- 11.2 प्रस्तावना
- 11.3 वित्तीय समावेशन (Financial Inclusion) म्हणजे काय?
- 11.4 वित्तीय समावेशनाची गरज
- 11.5 सध्याचे बँकिंग परिस्थिती
- 11.6 रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाचे (RBI) उपक्रम
- 11.7 व्यवसाय प्रतिनिधी (Business Correspondent - BC) आणि व्यवसाय सुलभता (Business Facilitator - BF) मॉडेल
- 11.8 वित्तीय समावेशनात तंत्रज्ञानाची भूमिका
- 12.1 मायक्रोफायनान्स म्हणजे काय ?
- 12.2 एसएचजी (SHG) – व्याख्या
प्रकरण 13 : BC/BF मॉडेल : वित्तीय समावेशनाचे साधन
- 13.1 उद्दिष्ट्ये
- 13.2 प्रस्तावना
- 13.3 बीसी/बीएफ मॉडेलची गरज
- 13.4 व्यवसाय प्रतिनिधी/व्यवसाय सुलभता यांची भूमिका आणि जबाबदाऱ्या
- 13.5 व्यवसाय सुलभता (Business Facilitators) कोण असू शकतात ?
- 13.6 व्यवसाय प्रतिनिधी (Business Correspondents) कोण असू शकतात ?
- 13.7 व्यवसाय सुलभता : कार्याची व्याप्ती
- 13.8 व्यवसाय प्रतिनिधी : कार्याची व्याप्ती
- 13.9 व्यवसाय प्रतिनिधी वि. व्यवसाय सुलभता
- 13.10 व्यवसाय प्रतिनिधी/व्यवसाय सुलभता नियुक्त करण्यासाठी पात्रता निकष
प्रकरण 14 : धोका आणि फसवणूक व्यवस्थापन
- 14.1 उद्दिष्ट्ये
- 14.2 प्रस्तावना
- 14.3 बीसीएच्या दृष्टिकोनातून धोका आणि फसवणूक
- 14.4 धोका आणि फसवणूक व्यवस्थापन
- 14.5 मालमत्ता आणि दायित्व उत्पादने (Asset and Liability Products) ग्राहकांपर्यंत पोहोचवताना बीसी/बीएफने पाळावयाची नैतिक तत्त्वे, काय करावे आणि काय करू नये
प्रकरण 15 : सरकारी सामाजिक सुरक्षा योजना आणि विमा
- 15.1 उद्दिष्ट्ये
- 15.2 प्रस्तावना
- 15.3 प्रधानमंत्री जन-धन योजना (PMJDY)
- 15.4 प्रधानमंत्री जीवन ज्योती विमा योजना (PMJJBY)
- 15.5 प्रधानमंत्री सुरक्षा विमा योजना (PMSBY)
- 15.6 अटल पेन्शन योजना (APY)
- 15.7 एनपीएस / एनपीएस – स्वावलंबन (NPS / NPS – Swavalamban)
मॉड्यूल C : तांत्रिक कौशल्ये ( Technical Skills )
प्रकरण 16 : मूलभूत तांत्रिक कौशल्ये
- 16.1 उद्दिष्ट्ये
- 16.2 प्रस्तावना
- 16.3 बीसी मॉडेल वापरून आयटी सक्षम वित्तीय समावेशन
- 16.4 कमी किमतीच्या वित्तीय समावेशनासाठी तंत्रज्ञान
प्रकरण 17 : डिजिटल बँकिंग उत्पादने
- 17.1 उद्दिष्ट्ये
- 17.2 प्रस्तावना
- 17.3 डिजिटल बँकिंगची गरज
- 17.4 विविध प्रकारचे कार्ड्स
- 17.5 मोबाईल बँकिंग
- 17.6 इंटरनेट बँकिंग
- 17.7 ऑटोमेटेड टेलर मशीन्स (एटीएम)
- 17.8 पीओएस (पॉइंट-ऑफ-सेल) टर्मिनल्स आणि मायक्रो एटीएम
- 17.9 आधार सिडिंग आणि ई-केवायसी
- 17.10 एपीबीएस (आधार पेमेंट ब्रिज सिस्टम) आणि एईपीएस (आधार एनेबल्ड पेमेंट सिस्टम)
- 17.11 रुपे कार्ड्स
- 17.12 यूपीआय (युनिफाइड पेमेंट्स इंटरफेस), भीम आणि भारत क्यूआर
मॉड्यूल D : सॉफ्ट स्किल्स आणि वर्तणुकीचे पैलू ( Soft Skills & Behavioural Aspects )
प्रकरण 18 : संवाद आणि वित्तीय समुपदेशन
- 18.1 बँकांसाठी वित्तीय शिक्षणाचे महत्त्व
- 18.2 वित्तीय साक्षरतेमध्ये आरबीआयची (RBI) भूमिका
प्रकरण 19 : विविध प्रकारच्या ग्राहकांशी कसे वागावे ?
- 19.1 उद्दिष्ट्ये
- 19.2 प्रस्तावना
- 19.3 सॉफ्ट स्किल्स (मृदू कौशल्ये) आणि हार्ड स्किल्स (कठोर कौशल्ये)
- 19.4 संबंध निर्माण करण्यासाठी सॉफ्ट स्किल्स
- 19.5 विविध प्रकारच्या ग्राहकांशी व्यवहार करणे
- 19.6 क्लायंट संबंधांमध्ये विश्वास कसा टिकवून ठेवायचा?
- 19.7 तक्रार कशी हाताळायची ?
- 19.8 ग्राहकांच्या तक्रारी हाताळताना काय करावे आणि काय करू नये
- 19.9 बँकेची कर्तव्ये
प्रकरण 20 : बँक कर्जाच्या वसुलीसाठी सॉफ्ट स्किल्स आणि धोरणे
- 20.1 उद्दिष्ट्ये
- 20.2 प्रस्तावना
- 20.3 वाटाघाटीची कौशल्ये (Negotiation Skills)
- 20.4 कर्ज परत करण्यास कठीण असलेल्या कर्जदारांशी व्यवहार करणे
- 20.5 वसुलीसाठीचे धोरण (Strategy for Recovery)
- 20.6 शेतकरी क्लब आणि एसएचजी (स्वयंसहाय्यता गट)
🔂 हि टेस्ट तुमच्या मित्रांना आणि IIBF BC परीक्षेची तयारी करणाऱ्या ग्रुप्समध्ये नक्की शेअर करा, जेणेकरून जास्तीत जास्त उमेदवारांना या मोफत सिरीजचा फायदा घेता येईल
🌐 नियमित सरावासाठी आमच्या MPSC Battle संकेतस्थळाला दररोज भेट द्या . येथे आम्ही तुमच्या तयारीसाठी नियमितपणे सराव प्रश्नसंच अपडेट करत असतो . दररोज नवीन प्रश्नसंच सोडवा, चुका ओळखा आणि तुमची तयारी अधिक मजबूत करा